موضوع: بررسی تأثیرات پیگمنت در مرکب چاپ اُفست
طرح موضوع: اجرای موفق یک کار چاپی به تأثیرات متقابل مواد شیمیایی موجود در مرکب )رزین،
پیگمنت، روغن، خشککنندهها و تسریع کنندههای واکنش( و نیز تأثیرات فیزیکی دیگری مانند شرایط
ماشین چاپ، فضای چاپخانه، ویژگیهای سطح چاپ شونده، خشک کن و... بستگی دارد. یکی از مواد
اصلی مورد استفاده در مرکب چاپ پیگمنت است، پیگمنتها عامل رنگ دهنده یا فام در مرکب افست
میباشند و به صورت تودهای از پودرهای بیشکل )آلگومرات( به هم چسبیده یا جدا از هم disperse
تشکیل شده است. پیگمنتها در رزین یا Binder پخش میشوند. اندازة پیگمنتها و نوع آنها میتواند
در برخی موارد در خُشک شدن مرکب و دیگر خواص مرکب تأثیرگذار باشد، این مواد به دو دستة آلی
و معدنی تقسیمبندی میشوند، پیگمنتهای معدنی از طبیعت یا به صورت سنتز گرفته و خمیر می
شوند و پیگمنتهای آلی در نتیجه واکنشهای شیمیایی به وجود میآیند، که خواص هریک از این نوع
پیگمنتها با یکدیگر متفاوت است.
هدف: بررسی علتهای گچی شدن مرکبهای افست در مواقع استفاده و تالش در جهت رفع این اشکال و
جمعآوری اطالعات جامع در مورد پیگمنتهای مصرفی در مرکب چاپ میباشد.
این پروژه راهنمایی مقدماتی و جامع جهت آشنایی بیشتر با پیگمنتها در مرکب چاپ و رفع عیوب و
مشکالت مربوط به پیگمنت مرکب برای دانشجویان رشته چاپ و کلیة رشتههای مرتبط با این موضوع و
نیز مصرفکنندگان مرکبهای چاپ افست و آزمایشگاههای مرکبسازی خواهد بود.
در عصر تکنولوژی امروز، در این انقالب صنعتی جهانی تالش میشود با یاری خداوند متعال و با همت
صنعت مرکبسازی کشورمان و با آموزش و راهنمایی نیروهای متخصص این فن بتوانیم در این صنعت
در رده کشورهای ممتاز مرکبسازی جهان قرار گیریم.

ویژگیهای مرکب و رنگهای چاپ
رنگ یک اصل بسیار پیچیده بوده و به راههای مختلف و متعدد که جدا از هم نیستند معین و تعریف
میشود. ابتدا فام، که نشان دهندة نوع رنگ میباشد، یعنی شیء به چه رنگی است؛ قرمز، زرد و آبی یا
سبز.
ثانیاً قدرت رنگ، که با میزان شدت و اشباع بودن آن اندازهگیری میشود. سومین خصلت رنگ نیز
خلوص آن است که نشان میدهد چقدر تیره یا روشن میباشد.
عوامل متعددی در ویژگیهای ذکر شده مؤثر است. از جمله ساختمان شیمیایی رنگدانه که پایهای بر
فام رنگ دارد. همچنین درشتی رنگدانه و میزان دانههای رنگ موجود در مرکب چاپ اثر مهمی در فام
رنگ دارد. به طور کلی غلظت باالی رنگدانه، نشان دهندة قدرت رنگدهی و قدرت رنگ است.
وارنیش مرکب چاپ شامل روغنها و صمغها یا حاللها است که فام رنگ را تغییر میدهد. خلوص
رنگدانه اثر بسیار باالیی روی فام رنگ دارد. این پدیده میتواند از رنگ خود وارنیش یا کاربرد
وارنیشهای متفاوت ناشی شود که سبب ایجاد فام رنگ متعدد و متغیر در مرکب چاپ خواهد شد.
انتخاب وارنیش مرکب، همچنین در میزان پخش و نگهداری جدا از هم رنگدانهها در محیط و حتی
قدرت رنگ و نشست آن نقش به سزایی دارد و گرنه میتوانند انتخاب ناموزون وارنیش ایجاد پخش
بد و قدرت رنگی پایین و عدم کیفیت چاپ را فراهم آورد. این دالیل و عوامل، مرکب ساز را وادار می
کند تا در انتخاب رنگدانه، رزین و روغن و حالل و نوع پخش آن مطالعة دقیق داشته و شیوهای درست
را به کار گیرد.
خواص عمومی مرکبهای ویژة چاپ اُفست:
برای اینکه به یک تعادل یا باالنس در آب و مرکب برسیم الزم است درجة امولسیون شدن مرکب با
آب کنترل شود. برای رسیدن به این حالت در اجرای عمل چاپ، برای اینکه تمام خواص چاپ اُفست
مرکب بدون تغییر بماند، الزم است مکانیسم الزم برای هر دو حالت فیزیکی و شیمیایی فرمول مرکب،
مورد نظر قرار گیرد و کنترل گردد بدین جهت باید آب جذب شده توسط مرکب، تحت تأثیرات اثرات
مواد شیمیایی آب از یک طرف و ویسکوزیتة مرکب از طرف دیگر قرار نگیرد و این مسئله حتماً در
فرموالسیون مرکب مورد بررسی قرار گیرد و توجه خاصی به آن معطوف گردد. محدودة وسیع شرایط
چاپ نسبت به انواع روش چاپ معمول، مرکبهایی با خواص فیزیکی بسیار مختلف را میطلبد. برای
مثال غلظت و ویسکوزیته میتواند بین 2 الی 30 پاسکال نسبت به سرعت ماشین چاپ و نوع روش
چاپ متغیر باشد. مرکبهای با ویسکوزیته پایین میتواند موجبات امولسیون شدن مرکب را عمالً در
سرعتهای باال به وجود آورد. این در صورتی اتفاق میافتد که هیچگونه اثر شیمیایی بین آب و مرکب
وجود نداشته، در نتیجه دو مایع آب )با کلیة مواد اضافیاش( و مرکب چاپ در سرعت باال در اثر
امولسیون شدن از نظر ویسکوزیته به هم نزدیک میشوند. درجة مناسب امولسیون جهت برداشت آب
اضافی از مناطق تصویر ضروری است، امّا مقدار اضافی آن موجب از بین رفتن مرز بین مناطق تصویر و
یا غیر تصویر میشود. یعنی غیر تصویر نیز رنگ به خود میگیرد و موجب ایجاد زمینه میشود. برای
رسیدن به چاپ اُفست مناسب وجود قطارهای نوردهای صالیة منظم و زیاد ضروری به نظر میرسد، زیرا
غشای خیلی ظریفی از مرکب برای مرکب آماده و به فرم چاپی تحویل میشود. در حین انجام این
سیستم قطار نورد صالیه خود با یکی سری محدودیت در فرموالسیون مرکب چاپ مواجه میشود که از
آن جمله فرار حاللهای مرکب در فاصلة منبع تغذیة مرکب تا فرم چاپی است. از طرف دیگر رعایت
شرایطی از سیستم نوردهای صالیه، به طور یکی در میان نورد فلزی یا سرامیکی و الستیکی را ضروری
مینماید تا هم انتقال مرکب چاپ به صورت طبیعی صورت پذیرد و هم حرارت انتقال روی سطح وسیع
نوردها به حداقل برسد؛ بنابراین الزم است که در ساختمان مرکب حاللی به کار نرود که روی نوردهای
الستیکی مرکب خوردگی ایجاد کند یا جذب نوردهای الستیکی نشده، باعث تورم آنها گردد. همچنین
نباید مواد شیمیایی که در ساختمان مرکب به کار گرفته میشوند خورندگی در نوردهای فلزی ایجاد
کند. ویسکوزیتة مرکب و غلظت آن باید طوری باشد که در سطح وسیع نوردهای صالیه حالت غلظت
مورد نیاز برای چاپ را حفظ کند و کیفیت مرکب پایدار و ثابت بماند.
فعالیت شیمیایی
اگر مرکب چاپ و آب نفوذی افست هیچ گونه اثری روی هم نداشته باشند در آن صورت عمل
امولسیون شدن مشکل میشود و یا انجام نمیگیرد. مواد سازندة مرکب چاپ اگر دارای گروهةای
فعالی، به عنوان مثال در رنگدانهها و روغنهای گیاهی، داشته باشند. در آن صورت میتوانند بین آب
جذبی و خود ایجاد رابطة شیمیایی بنمایند، بنابراین با تغییرات در این عوامل میتوان میزان جذب آب
را توسط مرکب کنترل کرد.
ضخامت فیلم مرکب:
میزان قشر و یا فیلم چاپی در مرکبهای افست خیلی کمتر از سایر انواع چاپ میباشد. این بدان جهت
است که فرمهای تهیه شده توسط شیمی گرافی، ظرفیت کمی جهت محل و برداشت مرکب دارند، از
طرف دیگر هم این میزان مرکب برداشت قشر مرکب توسط فرم یا زینک باید بین الستیک و فرم
تقسیم شود و سپس به سطح چاپی منتقل شود؛ بنابراین ترتیب انتقال قشر مرکب از نوردهای صالیه
به فرم چاپی و از فرم چاپی به الستیک و از الستیک به سطح چاپی میباشد که با محاسبة تجربی می
توان حدس زد که میزان قشر مرکب انتقالی برابر با 3 -1 میکرون خواهد بود.
خواص عینی مرکب چاپ:
خواص عینی یک چاپ شامل رنگ، قدرت رنگ، شفافیت )شیشهای بودن و ترانسپرانس( و یا کدورت و
فام و براقیت میباشد که این خواص رابطة کامالً مستقیم با نوع و میزان رنگدانة مصرفی در مرکب
چاپ و وارنیش فرموله شده توسط مرکب ساز دارد.

شفافیت و کدورت مرکبهای چاپ:

مرکبهای چاپ شده دارای درجات متغیری از کدورت و ترانسپارنسی با شفافیت نسبت به مقدار نوری
که از قشر چاپی عبور میکند یا منعکس گردد میباشند. انتخاب رنگدانه و درجة پخش رنگدانه در
مرکب چاپ نقش بسیار مؤثری در شفافیت و یا کدورت قشر چاپی دارد. رنگدانههای با کدورت بیشتر
گرایش به انعکاس دادن بیشتر نور دارد و این پدیده نور بستگی به اندازة ذرة رنگدانه و اندیس
شکست نور آن دارد. مثالً اکسید تیتان اندیس شکست نوری باالیی داشته و بهترین انعکاس نور را
دارد لذا به عنوان یکی از رنگدانههای پوششی یا کدر قابل مصرف است. جوهرهای قابل حل در
وارنیش مرکب دارای ریزترین ذره از نظر اندازه و پخش بهتر در کلیة سطوح وارنیس، خصلت کمترین
اندیس شکست نور را داشته و کمترین انعکاس را دارد، بنابراین هر رنگدانهای که بهتر پخش شود و
دارای ذرات ریزتری باشد نور را از خود بهتر عبور داده و نیز کمترین انعکاس و بهترین اندیس
شکست نور را خواهد داشت.
براقیّتمرکبهای چاپ
براقیّت یک مرکب میزان توانایی انعکاس نور تابشی به سطح چاپی است. که کامالً بستگی به صافی
سطح چاپ شده و هموار بودن سطح قبل از چاپ دارد. عموماً هرقدر نسبت به وارنیش در مقابل مقدار
رنگدانه باالتر باشد براقیت نیز باال خواهد بود. براقیت نسبت مستقیم با پخش رنگدانه در وارنیش و
عکسالعمل بین رنگدانه و وارنیش و حصول یک سطح پیوستة کامالً صاف بعد از چاپ دارد که مسئله
کامالً بستگی به صافی سطح چاپی و عدم نفوذ مرکب چاپ به سطح چاپی دارد. یعنی براقیت وقتی ایده
آل است که وارنیش کامالً مناسب و سطح غیرقابل نفوذ و کامالً صاف باشد. تمام مرکبهای چاپ دارای
حاللها یا روغنهایی هستند. صمغهای مورد مصرف در ساختمان وارنیشها در همین حاللها و یا
روغنها به عنوان شُل کن یا تنظیم کنندة غلظت مرکبها نیز به کار میروند. بنابراین نوع حالل و روغن
و میزان و نوع روغن اثر بسیار باالیی در براقیت دارد. بدین معنی که اگر روغنها یا حاللها حاللیت
کافی یا مناسب برای صمغهای الزم در ساختمان مرکب نداشته باشند نمیتوان مرکبی با کیفیت مناسب
یا براقیت خوب تولید کرد. مواد افزودنیهم که در ساختمان مرکب به مقدار بسیار کم و اندک وجود
دارد اثر بسیار باالیی در براقیت دارند.
ساختار مرکب چاپ اُفست
این مرکب چاپ، در مقایسه با مرکب مورد استفاده در دیگر روشهای چاپی مانند فلکسوگرافی و
فللیوگراور ویسکوزیته بیشتری دارد لذا به آن مرکب خمیری نیز میگویند. چون این نوع مرکبهای
چاپ تا مرحلة قبل از چاپ، در مسیر چند نورد صالیه پخش و آماده چاپ میشوند لذا در ساختمان آنها
از حاللهای سنگین و دیرفرار استفاده میشود. این حاللها برای خشک شدن روی سطح چاپی طوری
باید انتخاب شوند که پس از عبور از گسترة وسیع نوردهای صالیه به فُرم چاپی رسیده و توسط
الستیک به سطح چاپی منتقل شود و چاپ خوب و مناسبی ارائه کند. در این مورد مرکبهای روزنامه
مثال فوقالعاده جالبی است. فرمول این مرکبها را طوری تنظیم میکنند که از پایداری خاصی روی
قطار نوردهای صالیه با سرعت باال برخوردار شده و چون روی سطح چاپی از نوع جذبی منتقل میشود
دیر خشک شود. قبل از اینکه به فرموالسیون مرکبهای سیستم چاپ اُفست برسیم الزم است نخست
به مواد اولیة مصرفی در ساختمان این مرکبها بپردازیم.
مرکب اُفست از پنج جزء اصلی تشکیل میشود که به شرح زیر میباشد:
1 -رنگدانهها (Pigment (و رنگدانههای حل شونده (dye soluble)
2 -رزینها
3 -حاللها
4 -مواد افزودنی
5 -پُرکنندهها

رنگدانهها

رنگدانه )پیگمنت( مهمترین جزء تشکیل دهندة ساختمان مرکبهای چاپ میباشد، ساختمان رنگدانه
مولکول بزرگ و پیچیدهای است و به صورت پودر خیلی ریزی که اندازه ذرات آن یک تا دو میکرون می
باشد و امکان پخش در قسمت مایع مرکب یا رزین را دارا میباشد. حل نشدن پیگمنت در حالل یک
خاصیت کلیدی است. رنگدانههای دای بر خالف پیگمنتها خاصیت حل شدن در حالل را دارند.
پارهای از رنگدانهها ریشة گیاهی و معدنی دارند و بسیاری از آنها سنتز میشوند که خود به دو بخش
بزرگ معدنی و آلی تقسیم میشوند. چون مرکبهای چاپ از نظر نوع کاربرد خواص ویژة خود را طلب
میکنند. بنابراین از میان انبوه رنگدانههای آلی برای مرکبهای چاپ، براساس نوع چاپ، رنگدانه آن
نیز انتخاب میشود. مثالً برای اُفست رنگدانهای انتخاب میشود که دارای چگالی حجمی مخصوص بوده
و به جذب روغن مناسب مقاومت رنگ مناسب باشد؛ ناگفته نماند که رنگدانههای سفید مانند دی
اُکسید تیتانیوم که از پُر کنندهها محسوب میشوند نیز جزء رنگدانهها به حساب میآیند.
یک پیگمنت با چهار مشخصه زیر معرفی میشود:
1 -نام پیگمنت
2 -شمارة ساختمان
3 -اسم شیمیایی
4 -اسم تجاری
رنگدانههای زرد
رنگدانههای زرد(زرد مونوآز و یا زردهای آریالید)
امروزه بیشتر تولید زردهای آریالید متداول هستند. اگر چه آنها اغلب به نام زرد هانزا معروف هستند
که یک نام تجاری است؛ که دارای ساختمان شیمیایی آستواستانیلیدها هستند که از حالت رنگ زرد
متمایل به سبز شروع و تا زرد متمایل به نارنجی ختم میشود این پیگمنتها به صورت خیلی کم به
حالت کِدرِ بوده ولی اغلب آنها به قدر کافی شفاف هستند این گروه از رنگدانههای زرد دارای مقاوت
نوری، قلیایی و صابونی هستند این نوع زردها برای مرکبهای بدون حرارت یا مرکبهای که پخته نمی
شوند مناسب است زیرا زردهای آریالید معموالً در اثر حرارت تصعید میشوند و کمی در حاللهای غیر
قطبی رنگی میشوند.
زردهای آریالید در فرمولبندی مرکبهای مایع و خمیری به کار میروند. این گونه مرکبها روی صابون
و بستههای شوینده به کار میروند ساختار فرمولی آنها به حالت زیر است:
زردهای دیآریالید
زردهای دیآریالید شامل گروه وسیعی از زردها هستند. که دو اتم کُلر در حلقة بنزنی ساختمان آنها
وارد شده است. این گروه به نام دیکلروبنزدینگ معروفاند که از رنگ لیمویی تا رنگ زرد مایل به
نارنجی )طالیی( را در برمیگیرد که از حالت کدر به سمت شفاف میرود.
این زردها به نور، صابون، حرارت و قلیا مقاوماند. کاربرد زردهای دیآریالید از زردهای آریالید
گستردهتر میباشد. ساختار فرمولی آن به حالت زیر است:
رنگدانههای نارنجی
نارنجی DNA

از جمله رنگدانههای نارنجی میباشند که شامل نارنجی 2G دینیتروآتیلین نارنجی یا قرمز 5 یا نارنجی
پِرمانِنت میباشد. این پیگمنتها نارنجیهای مایل به قرمز هستند که از قدرت مقاومت نوری خوبی
برخوردارند و در مقابل حرارت خیلی مقاوم نیستند در مقابل کره و واکس خیلی ضعیف هستند اما در
مقابل اسید، صابون، آب و مواد قلیایی بسیار مقاومند. دارای شفافیت بسیار باال میباشند.
کاربرد این نوع رنگدانهها در مرکبهای ارزان قیمت و در جاهایی که پوشش باال مورد نیاز است
مصرف دارند و برای چاپ روی کاغذهای کِرافت مناسب است و چاپ روی پُلی اِتلین زمانی که یک سایة
قرمز براّق میتواند با قدرت پوشش خوب ترکیب شود. شُبهاتی در مورد سمّیت این رنگدانهوجود
دارد و از آن تنها تحت نظارت استفاده میشود ساختار فرمولی آن به حالت زیر است:
نارنجی پیرازولون
نارنجی پیرازولون که شامل نارنجی پرماننت است و دارای فام کامالً زرد مایل به نارنجی است این
رنگدانهدر مقابل نور و حرارت مقاوم است و همچنین در مقابل آب، اسید، صابون و واکس مقاومت
خوبی دارد. همچنین به صورت نیمه مات میباشد که در مرکبهای اُفست مصرف دارد ولی در سایر
مرکبها به خاطر رنگدهی به حالل قابل مصرف نیست همچنین خیلی مواقع در مرکبهای مایع برای
بستهبندی به کار میرود. ساختار فرمولی آن به حالت زیر است:

نارنجی دیآریالید
نوعی از زردهای دیآریالید هستند که استحکام تهرنگ خیلی باالیی دارند فام نارنجی مایل به قرمز
رنگ براق دارد. یکی از معدود دیآریالیدهای بدون گروه کلر که اغلب به جای نارنجی DNA در چاپ
کاغذهای کرافت به کار میرود، چون از ویژگیهای عالی برای آن برخوردار است ساختار فرمولی آن به
حالت زیر است:
(Fast orange F2G) پایدار نارنجی
رنگدانهای است برجسته به جهت براقیت آن، دارای درجة رنگ مایل به قرمز همراه با شفافیت باال می
باشد. دارای مقاومت عالی در برابر نور، مقاومت به قلیا، اسید، صابون و واکس میباشد. دارای
مقاومت گرمایی و بخار نسبتاً خوبی است. قابل استفاده برای مرکبهای مایع، مناسب برای همة سیستم
ها اما برای مرکبهای روغنی توصیه میشود. جایی که مرکب شفاف و مستحکم است و میتواند
مرکبهایی با براقیت خیلی باال به دست آورد. شفافیت اضافه میتواند باعث مشکالتی در فرمول مایع
مرکب شود. ساختار مولکولی آن به صورت زیر است:
نارنجی بنزیمی دازولون HL
ثبات نوری و گرمایی بسیار خوب و مقاومت حاللی از ویژگیهای این رنگدانه میباشد. همچنین دارای
خاصیت حلپذیری کم در بعضی از حاللهای آلی میباشد. این رنگدانه گران است اما در تولیدات
نیازمند به این خواص ممتاز استفاده میشود. فام آن نارنجی مایل به قرمز است و ته رنگ آن کمرنگ
است. ساختار مولکولی آن به شکل زیر است:
اتیل الک قرمزC( یک زرد از مدل ساده الک قرمز C(رنگدانه قرمز 1 :53 ) )
رنگدانهای اقتصادی، دارای درخشش بسیار خوب و استحگام در تهرنگ میباشد. مقاومت قلیایی
ضعیفی دارد و در برابر نور مقاوم است و میتواند در حاللهای قوی رنگدهی کند. )شبیه 1 :53 )
استفاده از آن در قهوهای پایه آب کرافت سودمند است. ساختار مولکولی آن به صورت زیر است:
رنگدانههای قرمز
قرمز پارا
قرمزهایی با سایة زرد به آبی با دوام رنگی خوب اما ته رنگ کمرنگ هستند. قرمزهای پارا دارای
توانایی مقاومت در برابر نور خوب میباشند. آنها پایداری خوبی از خود در برابر اسید و قلیا نمایش می
دهند اما در صابونها، روغنها و حاللها به صورت بدی رنگ پس میدهند.
کاربرد آنها به طور عادی برای چاپ پوستر میباشد. اما گرایش به رنگ دادن آنها باعث کاهش استفادة
آنها از گذشته شده است و تقریباً منسوخ شده است. ساختمان آن به صورت ذیل است:

قرمز نفتل یا یرماننت قرمز اف آر آر
قرمزی خیلی قوی، درخشان، مایل به زرد است، با مقاومت اسیدی، قلیایی و صابونی و دترجنتها ولی
مقاومت به نور ضعیفی دارد.
بیشتر در مرکبهای مسطح و افست و مرکبهای کارتنها و قوطیهایی که جهت بستهبندی صابونها و
دترجنتها به کار میرود، مصرف دارد ساختمان آن به صورت زیر است:
قرمز تولوئیدین
حالت رنگی قرمز اسکارلت با قدرت متوسط را دارد، اما خیلی کدر در ته رنگ میباشد. در فام باال
مقاومت نوری زیاد دارد، در مقابل قلیا بسیار مقاوم ولی در مقابل حاللها از مقاومت بسیار ضعیفی
برخوردار است. در مقابل حرارت کانالهای حرارتی کامالً ضعیف است و تغییر رنگ میدهد. بیشترین
کاربرد آن در مرکبهای ارزان قیمت مثل مرکب روزنامه است. اصوالً در رنگهایی که از رنگدانه کمی
ساخته میشوند توصیه نمیشود. ساختمان آن به صورت زیر است:
قرمز پرماننت R(قرمز پاراکلرینه)
از خواص این قرمز تهرنگ نارنجی و مقاومت بسیار باالی آن است که فام با درصد باالی آن در مقابل
قلیاها و اسیدها مقاومت دارد ولی در مقابل حرارت، به ویژه در کانالهای حرارتی 140 -120 درجة
سانتیگراد ضعیف میشود و تغییر رنگ میدهد. ساختمان آن به شکل زیر است:

قرمز کارمین FB
با ته رنگ آبی و مقاومت نوری باال که در مقابل آب دوام باالیی دارد. در مقابل دترجنتها، صابونها و
اسیدها نیز مقاومت خوبی دارد. در مقابل حرارت 120 درجه سانتیگراد توأم با بخار آب تحت فشار یک
اتمسفر کامالً مقاوم بوده و به اصطالح مقاومت استریل دارد؛ بنابراین در مرکبهای بستهبندی مثل
چاپ ورق حلب و در بستهبندی کنسرو و کمپوت کاربرد دارد.
ساختمان آن به صورت زیر است:
قرمزهای بُن، قرمز پرماننت 2B ، روبین 2B
از جمله رنگهای قرمزی که در مرکبهای چاپ اُفست مصرف فراوان دارد قرمز 57:CI ،53 :CI ،48 :CI
و 4 :48 :CI به ترتیب رنگ 57 :CI است که به صورت رنگ پایه برای چاپ چهار رنگ به نام روبین
مصرف میشود. نمک کلسیم این قرمز در مرکبهای افست با ته رنگ آبی به صورت چهاررنگ اصلی
مصرف دارد. دارای مقاومت نوری پایین بوده و در مقابل دترجنتها و صابون از مقاومت متوسطی
برخوردار است، در مقابل اسیدها و استریلیزاسیون نیز مقاومت ندارد. در صنعت چاپ به نام قرمز
ماژنتا معروف است.

قرمز با نمرة 1 :53 -CI( نمک باریم)
به نام قرمز گُلی یا قرمز الک معروف است. دارای مقاومت قلیایی، اسیدی و نوری پایین میباشد و
بیشتر در مرکبهای ارزان قیمت مصرف دارد. از آنجا که قرمز گلی رنگی شاد یا گرم و خوشرنگ می
باشد، در چاپ مطبوعات و کتابهای درسی و تزیینی و دکوری مصرف دارد. این قرمز به صورت تک
رنگ بیشترین مصرف را دارد و آن را قرمز گرم نیز میگویند. ساختمان آن به صورت زیر است:
قرمز روبین 2 :48 -CI( نمک کلسیم)
نمک کلسیم این قرمز به صورت قرمز روبین آب معروف بوده دارای مقاومت قلیایی، اسیدی و صابونی
خوبی بوده و دارای مقاومت نوری نسبتاً خوب نیز میباشد. به دلیل داشتن مقاومت استریل، در چاپ
بستهبندی کُمپوت و کُنسرو به ویژه در چاپ نساجی مصرف فراوان دارد.
قرمز روبین 4 :48 -CI( نمک منگنز)
نمک منگنز روبین میباشد و از ته رنگ آبی رنگ خوبی برخوردار است. به دلیل داشتن مقاومت نوری و
قلیایی)دترجنت( در چاپ صنایع بستهبندی به ویژه در پودرهای رختشویی مصرف دارد. همچنین چون
دارای مقاومت نوری باال و استریلیزاسیون خوبی است در چاپ نساجی، کنسرو و کمپوت مصرف فراوان
دارد، یادآوری میشود که منظور از مقاومت استریل آن است که رنگدانه در فام باال و در محیط 120
درجه سانتیگراد حرارت و بخار دارای یک اتمسفر فشار تغییر رنگ نمیدهد. ساختمانهای آنها به
صورت زیر است:

قرمز نفتل F4R
یک قرمز با سایة آبی دارای ته رنگ مایل به آبی تمیز است، مقاومت صابون و گرمایی خوبی دارد.
مناسب برای استریزاسیون آتوکالو، مقاومت نسبتاً خوب در برابر نور دارد.
کاربرد آن در مرکبهای چهار رنگ برای جعبههای صابون و برای مرکبهای چاپ حلب میباشد، قیمت
آن و مقاومت نوری نسبتاً ضعیف آن باعث محدودیت در استفادة آن شده است. ساختمان آن به صورت
ذیل است:
قرمز نفتل LF
قرمزی با سایة زرد شفاف و درخشان با ته رنگ تمیز میباشد. مقاومت نوری عالی و مقاوم به گرما به
عالوه استرایزاسیون بخار آب و مقاومت در برابر قلیا و شویندهها از دیگر ویژگیهای این رنگدانه می
باشد. پوششهای آن در برابر حاللهای قوی استوار است.
کاربردهای آن استفاده در چاپ حلب و در تهرنگهایی که مقاومت نوری نسبتاً خوبی دارند احتیاج می
شود. ساختمان آن به صورت زیر است:

قرمز پرماننت FRL
قرمز براق با ته رنگ با سایة نارنجی و ته رنگ آبی، مشابه به رنگ قرمز الک Cاما با ساختار شیمیایی
خوب و مقاوم به گرما همچنین بهبود در مقاومت در برابر نور دارد.
کاربرد آن همه نوع از کاربردهایی که بهبود ویژگیهای مقاومتی را تعهد مینماید. ساختار آن به صورت
زیر است:
قرمز پرماننت FRL
قرمز براق با ته رنگ با سایة نارنجی و ته رنگ آبی، مشابه به رنگ قرمز الک C اما با ساختار شیمیایی
خوب و مقاوم به گرما همچنین بهبود در مقاومت در برابر نور دارد.
کاربرد آن همه نووع از کاربردهایی که بهبود ویژگیهای مقاومتی را تعهد مینماید ساختار آن به صورت
زیر است:
(F4R)FRR بوردوکس
قرمزی با درجة آبی خیلی زیاد و مرکبی با ارزش ته رنگ باال میباشد. ته رنگ آن و فام آن کمی کمرنگ
هستند اما به شدت آبی است. این رنگدانه خصوصیات ثابت عمومی خوبی شامل مقاومت صابونی و
مقاومت شویندگی دارد.
کاربرد آن در جاهایی که ویژگیهای مقاومتی خوب نیاز است به طور کامل با کم کردن تواناییها و در
جایی که درجة رنگ بینظیر مخصوص نیاز است میباشد. ساختار آن به صورت زیر است:


قرمز نفتل
قرمزی با درجة رنگ متوسط با صابون خوب و مقاومت گرمایی و مقاومت در برابر نور نسبتاً خوب می
باشد. در مرکبهای بستهبندی استفاده میشود. قیمت آن و مقاومت به نور ضعیف آن استفاده از آن
را محدود کرده است. ساختار آن به شکل زیر است:
قرمز نفتل روشن
قرمزی با درجة رنگ زرد با صابون خوب و مقاوم در برابر گرما و مقاومت به نور نسبتاً خوب کاربرد آن
در مرکبهای بستهبندی است و قیمت آن و مقاومت به نور ضعیف آن استفاده از آن را محدود کرده
است. ساختمان آن به حالت ذیل است:
قرمز نفتل تیره
یک قرمز با درجة رنگ آبی تیره با صابون خوب و مقاوم به گرما و مقاومت به نور نسبتاً خوب است و
مورد مصرف آن در مرکبهای بستهبندی است برای سایه دادن، مقاوم به مواد شیمیایی مخصوصاً
مفید در تراشههای نیتروسلولز میباشد. ساختار آن به صورت زیر است:
قرمزهای لیتول
رنگدانه قرمز 49( نمک سدیم( قرمز مایل به زرد
رنگدانه قرمز 1 :49( نمک باریم( قرمز مایل به آبی روشن
رنگدانه قرمز: 2 :49( نمک کلسیم( قرمز مایل به آبی تیره

طیف لیتولها از قرمز زرد روشن به قرمز میال به آبی تیره بسته به فلز به کار رفته در آن میباشد.
مقاومت به نور آنها و مقاومت به حالل آنها ضعیف است، آنها به اسید و قلیا مقاومت هستند. آنها به
گرما مقاومت خوبی ندارند اما نسبت به روغنها و چربیها نسبتاً مقاوم هستند و بعضی مواقع همراه با
رزین شفافیت میدهند.
آنها به صورت وسیع در مرکبهای خمیری استفاده نمیشوند اما برخی موارد همراه با رنگهای واسطه
ارزان به کار میروند. نمک باریم به قرمز درخشش میدهد. نمک کلسیم به قرمز عمق میدهد. اینها
برای مرکبهای جامد ارزان فوقالعاده گرانبها هستند. مقاومت نوری ضعیف آنها و محدودیت مقاومت
به حالل استفاده از آن را کم کرده است. نمک کلسیم آبی یک نتیجه خوب میدهد، به عنوان مثال
نیتروسلولز مایع یا مرکب پایه آب ساختار آنها به صورت زیر است:
قرمز بُن )قرمز الکی Cبُن)
رنگدانة قرمز 52( نمک سدیم)
رنگدانة قرمز 1 :52( نمک کلسیم)
رنگدانة قرمز 2 :52( نمک منگنز)
یک قرمز مشابه به قرمز الکی C ولیکن مبنای فوق یک اتصال ترکیبی متفاوت با اسید Cدارد. این
رگندانه مقاومت حاللی، پایداری گرمایی و مقاومت نوری بهتری میدهد. همچنین مقاومت واکس خوبی
دارد. نمک کلسیم )به عنوان اصلیترین آنها در استفاده برای مرکبها خیلی محصور در درجه رنگی به
روبین 4B است.

مورد استفاده در آمریکا به مقدار قابل توجه در نیتروسلولز و سیستمهای پُلی آمید در جایی که کیفیت
های ترکیب شده با درجههای رنگی درخشان مورد نیاز خوب کار میکنند.
اگرچه محبوببیت آن در اروپا پایین آمده است. در مرکبهای مایع پایه حالل پراکندگی خوب و همچنین
رنگ براق میدهند، این ویژگی خوب مناسب برای تراشههای نیتروسلولز است. ساختار آنها به صورت
زیر است:
روبین لیتول 4B
رنگدانة قرمز 57( نمک سدیم)
رنگدانة قرمز 1 :57( نمک باریم)
رنگدانة قرمز 2 :57( نمک کلسیم)
رنگدانة قرمز 3 :57( نمک استرونتیوم)
رنگدانة روبین 4B بیشتر در صنعت مرکب چاپ استفاده میشود، نمک کلسیم که با عمق درخشش
رنگ ترکیب شده با یک ته رنگ آبی مشخص شده است. این رنگدانه مقاومت خوبی به بیشتر حاللها،
روغنها، چربیها و واکسها دارد. نسبتاً مقاوم به نور و همچنین مقاومت متوسط به گرما و
استریزاسیون بخار آب دارد. این رنگدانه مقاومت ضعیف به اسید، قلیا و صابون دارد و فقط مقاومت
در برابر هوا به صورت متوسط ناشی از حساسیت به آب باران دارد. این پراکندگیها به راحتی یک
مرکب خوب کار کننده میسازد. در سالهای اخیر کارهای بسیاری برای دست یافتن به مقاومت آبی
بهتر انجام شده است.

کاربردهای آن: اساساً در مرکبهای ماژنتا چهار رنگ در همه نوع از مرکبها استفاده میشود. مُدلهای
روکش شده از این رنگدانه با توانایی پخش شدن )دیسپرس( بهبود یافته و شفافیت خوب در
دسترس هستند. این قرمز مایل به آبی در مرکبهای پایه، از سیستمهای ترکیب رنگ استفاده می
شود. ساختار آنها به صورت زیر است:
بُن مارون
رنگدانة 63( نمک سدیم( شمارة : 15880
رنگدانة 1 :63( نمک کلسیم( شمارة:1 :1588
رنگدانة 63 :2( نمک منگنز( شمارة 2 :15880
قرمزی است با سایة آبی عمیق، مقاوم به اسیدها به طور میانه مقاوم به قلیا و حاللهاف مقاوم به چربی
ها با آهنگ کامالً معقول مقاوم به نور، و مناسب در تراشههای سلولز میباشد.
کاربُرد آن: اقتصادی برای درجههای رنگی مخصوص از بوردوکس و مارون است.
ساختار آنها به صورت زیر است:
6G ،رهودامین PMTAصورتی
رنگدانههای صورتیِ سرخِ درخشانِ قوی دارد. حاصل ترکیب شدن رنگینهبازی (dyestuff(با فسفریک،
مولییدیک و اسیدهای تنگستن مشخص مانند نمکهای سه گروهی (PMTA (این امکان وجود دارد که
مولبیدیک یا اسید تنگستن حذف شود، با ترکیب با یک اسید سیلیکومو کیبویک به تنهایی شود. آنها
عموماًبه نمکهای دوتایی مشهور هستند. نام تجاری اصلی صورتی فانال بعضی اوقات گروه کامل است.
نمکهای دوتایی معموالً قویتر و ارزانتر هستند. اما مقاومت نوری ضعیفی دارند. به قلیا و صابون
مقاوم نیست و آمادگی لخته شدن در الکل را دارند.
کاربرد آن مانند ماژنتا در مرکبهای چهار رنگ است، و در همه نوع از مرکبها که درخشش و استحکام
تهرنگ فاکتورهای مهم هستند استفاده میشود. آنها خوب چاپ شده و به واکسهای پارافینی مقاومت
دارند. اما در برابر ورنیهای الکلی و یا ورقه شدن پایدار نیستند. انواع پایدار آن برای سیستمهای
مرکب مایع موجود میباشند. در برخی کاربردهای مرکب خمیری و مایع بی مانند هستند. ساختار آن به
صورت زیر است:
نارنجی مولیبدیت، اسکارلت کرم، نارنجی کرم
قرمزهایی درخشان، تمیز با سایة نارنجی با شفافیت شاخص هستند. آنها مقاومت به نور خوب دارند.
اما تمایل به تیرگی در پرتودهی به جو )اتمسفر( دارند. آنها به گرما مقاومت میکنند و میتوانند در
فرآیند بخار آب باشند، اما به اسیدها و قلیاهای قوی تمایل دارند. چاپهایی مقاوم به صابون دارند و
میتوانند واکس زده باشند.
SvÎH NIa K¨o¶ nj S¹µ«ÃQ RHoÃYIU ÂwnoM
کاربرد آن: رنگدانهای با شفافیت باال با کارکرد خوب، مناسب برای استفاده در یک گسترة وسیع از
واسطههای مرکب میباشد. جذب روغن پایین دارد که بر کمبود ذاتی استقامت در ته رنگ و پذیرفتن
رنگدهی باال، کمک میکند. محدودیت استفاده از آن ناشی از سمیّت آن فزاینده است.
قرمز کادمیوم
گسترهای از رنگدانههای نسبتاً کِدر از نارنجی به رنگ خرمایی مایل به قرمز است. آنها مقاومت عالی به
گرما، نور، قلیا، اسیدهای ضعیف، بیشتر حاللها، صابون و وواکس دارند. آنها نمیتوانند برای چاپ
مواد غذایی یا بستهبندی اسباببازی، به دلیل سمیّتشان استفاده شودند. این رنگدانهها باید در
پیوستگی با رنگدانههای سرب مانند سولفید سرب سیاه مورد استفاده باشند. به علت عوارض سمیّت
آنها کاربرد و استفاده از رنگدانههای کادمیوم به کاربردها و استفادههای ویژه و خاص در مرکبهای
پوششدهی محدود است استفاده آنها در مرکبهایی که به درجه حرارت باال یا به داشتن مقاومت
قلیایی به حد زیاد استقامت دارند، آنها را به این نکته سزاوار میکند. آنها یک حجم ارزشی پایین با
کیفیتهای کاربرد ضعیف دارند آنها مات هستند و استقامت تهرنگ کمی دارند.
قرمز بنآریالمید، قرمز نفتل FGR
این قرمز با درجة رنگ متوسط، تمیز و درخشان، با تهرنگهای مایل به آبی است. دارای استحکام رنگ
باالیی است و نسبتاً شفاف است. مقاومت به نور نسبتاً عالی دارد و مقاوم به اسید، قلیا، آب و گرما
است و لیکن در بیشتر حاللها رنگدهی دارد.
مورد استفاده در همه نوع از مرکبهای خمیری، مخصوصاً جاهایی که رنگدانههای ارزانتر ویژگیهای
مقاومتی الزم را ندارند همچنین برای فامهای رنگ اشباع شده و برای ایجاد یک پراکنش خوب استفاده
میشوند. مقاومت صابون سودمند همچون اسکارلت دارد. ساختار آن به صورت زیر است:

ماژنتای کیناکریدون Y
قرمزی با سایة براق که دارای ته رنگ ضعیف است و در پراکنش دچار مشکل میباشد. آن در حاللهای
آبی نامحلول است و سازگار با گرما، نور، اسید، قلیا، صابون و واکس میباشد.
این رنگدانه دارای ته رنگی ضعیف و قیمت باالیی است. استفاده از این پیگمنت محدود است به
استفادههایی که در دیگر روشها نمیتوانند مناسب باشند، این رنگدانه در بیشتر سیستمهای مرکب
خوب کار میکند. ساختار آن به شکل زیر است:
نفتل کارمین FBB پرماننت کارمین FBB
رنگدانه قرمز مایل به آبی و چند منظوره برای سیستمهای مرکب مایع، خمیری و زینتی فلز دارای
خواص عالی میباشد. شبیه به خیلی دیگر از نفتلها به فرمولبندی خوب به القاء کردن جریان ضعیف
نیاز دارد. ویژگیهای ثبات عالی به استثنای بعضی حاللهای آلی دارد. این رنگدانه نسبتاً گران است،
ولیکین مورد استفادة آن در جایی است که ویژگیهای عالی نیاز باشد. ساختار آن به صورت زیر است:
صورتی کوپرفیروکی آنید
رنگی مشابه به نمکهای دوتایی و سه تایی )رنگدانه قرمز 81 )است. مقاومت آن به نور پایینتر است.
با مقاومت کم به گرما و بعضی حاللهای آن قویتر از نمکهای PMTA است و جذب روغن باالتری دارد.

کوپرفیروکیآنید ثابت صابون نیست، و مقاومت ضعیفی به اسید و قلیا دارد. به عنوان یک جانشین
برای بیشتر نمکهای PMTA گران در انتشارات و مرکبهای پایه آب استفاده میشود، معموالًیک فام
درخشانتر و ویژگیهای کارکرد عالی دارد. انواع موجود برای استفاده در برخی ترکیبهای حاللی تثبیت
شده است، ولیکن میبایست در گرفتن فرموالسیون دقت شود. آنها خیلی خوب به جریان میاُفتند و
در رنگهای درخشان ارزان کاربرد پیدا میکنند. ساختار آن به صورت زیر است:
قرمز نفتول F5PK
این رنگدانه، رنگ تابانی با فام قرمز مایل به آبی براق قوی دارد. مقاومت در برابر نور بسیار خوبی
دارد، مقاوم به صابون، واکس، گریس، اسید و قلیا است. مناسب برای همه نوع از مرکبهای چاپ در
معنای واقعی در هر سیستم است. قیمت باال آن را در استفاده محدود میکند. ساختمان آن به شکل
زیر است:
بنزیمی دازولون کارمین HF3C
قرمز مایل به آبی، خیلی براق و شفاف است. مقاوم در برابر نور است، ثبات در برابر گرما دارد، مقاوم
در برابر اسید، قلیا، گریس و صابون میباشد. استفاده گسترده برای بستهبندی و کاربردهای تزیین
فلزی دارد و گران است.
مورد استفادة آن در مرکبهای PVC ،لعاب دادن رزین آلکید، رنگهای الکی و استفادة زیاد در مرکب
های مایع بستهبندی که خصوصیات باال در آن الزم است. ساختمان آن به شکل ذیل است:

نفتل رویین F6B
قرمزی مایل به آبی است، خیلی شبیه به رنگدانه قرمز 146 اما کمی قویتر و مقاومتر بیشتر دارد.
ویژگیهای مقاومتی خوبی به اسید، قلیا و صابون دارد اما مقاومت به نور پایینی دارد.
مورد استفاده در مرکبهای مایع بستهبندی، استحکام پخت خوبی دارد. و همچنین مناسب برای مرکب
های زینتی فلزی است. ساختمان آن به صورت زیر است:
بنزیمی وازولون کارمین HF4C
مانند یک ماژنتای چهار رنگ که رنگ خیلی خالص و تمیز دارد، خیلی مقاوم و برتر از قرمز 52 و 57
است. هرچند نسبتاً گرانتر است ولی رنگدانههای با کیفیت عالی دارد.
کاربرد آن مانند یک ماژنتای چهار رنگ هرکجا ویژگیهای مقاومت سخت نیاز باشد از آن استفاده می
شود. مقاوم به اسید، قلیا، بیشتر حاللها، نرم کنندهها، گریس، واکس و صابون است.
مقاومت در برابر نور متوسط نسبتاً ضعیف دارد که مخصوص رنگهای ضعیف است. استفاده وسیع در
مرکبهای خمیری و مرکبهای زینتی فلز دارد که ساختمان آن به صورت زیر است:

ماژنتا کیناکریدون B
رنگدانهای با عملکرد باال و مقاومت نوری بیشتر درجة رنگ آن خیلی مشابه به R122 در استحکام کامل
ولیکن خیلی قرمز در ته رنگ ویژگیهای مقاومتی عالی دارد. خیلی گران است. کاربردهای کیفیتی خیلی
باال که هر کدام به ثبات ویژگیهای همة رنگها نیاز دارد. قابل استفاده در همة سیستمها میباشد.
نیاز به مراقبت در فرموالسیون و اجتناب از ویژگیهای جریان ضعیف دارد. ساختمان آن به صورت زیر
است:
قرمز بنزیمی دازولون HF2B
قرمزی با درجة رنگ متوسط خیلی براق با پایداری گرمایی خوب و مقاوم در برابر نور است. مقاومت به
اسید، قلیا، گریس و صابون و نسبتاً پایدار به بیشتر حاللها است. شفاف با مقاومت باالی ته رنگ می
باشد. کاربرد آن در مرکبهای بستهبندی مایع و مرکبهای تزئینی فلز مخصوصاً به دست یافتن
استحکام در ته رنگ به قیمت قابل قبول است. ساختمان آن به صورت ذیل است:
قرمز نفتول F6RK
قوی کننده، آبی کننده و پاک کننده نسخه PR170 ویژگیهای مقاومتی خوب، مقاوم به اسید، قلیا،
صابون و واکس است. مقاومت گرمایی خوبی دارد. اما مقاومت به نور ضعیف مخصوصاً در ته رنگ دارد.

مورد استفاده آن در مرکبهای مایع بسته بندی و الکها است.احتیاج به مراقبت برای مقاومت نوری
در مرکبهای ویژه دارد. ساختمان آن به صورت زیر است:
ماژنتا آزو G
قرمز مایل به آبی با مقاومت خیلی باال است. مقاومت به نور عالی و ویژگیهای مقاومتی خوب، مستحکم
در ته رنگ دارد. به طور معمول در مرکبهای بستهبندی مایع در جاهایی که ویژگیهای باال برای درجة
رنگ نیاز باشد استفاده میشود. ساختمان آن به صورت زیر است:
آنسراکونیون اسکارلت
رنگدانهای با سایة رنگی خیلی زرد شفاف با استحکام ته رنگ عالی و ویژگیهای ثبات است. دادن
تیرگی به ته رنگ رنگها با مقاومت نور استثنایی در استحکام ته رنگ
کاربرد آن در مرکبهای چاپ امنیتی و مرکبهای ویژه که نیازی به مقاومت قلیایی ندارند. میباشد.
ساختمان آن به صورت زیر است:

بنفش کوینا کریدون
درجههای مختلف از قرمز مایل به زرد به بنفش براق میباشد. رنگدانهای با عملکرد باال است. مقاوم به
همه چیز، خیلی مقاوم به نور و گرما است. سایههای زرد آن بیشتر کِدرِ هستند. بیشترین مقاومت نور
در رنگهای قرمز با سایة آبی رنگ آن است.
کاربری آن در هر سیستم که به ویژگیهای عالی نیاز است میباشد با نوعی از عملکردهای باالی
قرمزهای با سایة آبی، همچنین خیلی گران است. ساختمان آن به صورت زیر است:
بوردوکس بنزیمی دازولون
رنگدانه قرمز بنفش خیلی درخشان است. شفافیت باال و مقاومت شیمیایی به هر چیز به استثنای برخی
حاللهای آلی دارد. مقاموت گرمایی زیاد ولیکن فقط محدودیتهایی در مقاومت به نور دارد.
کاربرد آن گسترده است، مانند مقاومت به صابون استاندارد در این درجة رنگ برای مرکبهای مایع
بستهبندی و تزئینی فلز، ویژگیهای خوب در الکهای ورقی در جایی که مقاومت به نور رنگدانههای دای
نمیتوانند مورد استفاده باشند. ساختمان آن به صورت زیر است :
رنگدانه های سبز
سبز ژرف PMTA
سبز مایل به آبی درخشان با استحکام باال و ته رنگ تمیز میباشد. مقاومت به نور متوسط دارد اما
تمایل به تاریکی در پرتودهی از خورشید دارد. دارای مقاومت ضعیف به قلیا، صابون و حاللهای قوی
میباشد، ولیکن تحت تأثیر با پارافین واکس است. معرف PMTA نوعی رنگدانه برای همه نوع از
مرکبهای چاپ مناسب است، مخصوصاً مایع و مرکبهای پایه آب هر کجا که یک درخشش شدید رنگ
نیاز باشد. ساختار آن به صورت زیر است:
سبز روشن PMTA
مخلوطی از دو رنگ PMTA است. سبز زمردی خیلی درخشان با درخشندگیهای برجسته، رنگ خیلی
قوی میباشد. اما در استفاده به علت نداشتن ویژگیهای مقاومتی محدود است. ساختار آن به صورت
زیر است:
سبز فتالوسیانین
سبزی درخشان با رنگدانه مقاوم است که به بلور شدن یا به جمع شدن شبیه همتای آبی آن مستعد
نیست؛ سبزی با درجه رنگ آبی چند منظوره با ویژگیهای بسیار خوب است. مقاوم به همه چیز، خیلی
مقاوم به نور و خیلی مستحکم در گرما است. با شفافیت عالی، استحکام ته رنگ و استحکام رنگ است.

استفادة متعارف سبز اصلی در همه نوع از مرکبهای چاپ میباشد. خیلی مفید در ته رنگهای مشابه که
ویژگیهای مقاومتی وجود ندارد. پوشش فرموالسیون دقیق در ترازهای رنگی شده باال در مرتبه دوره
کردن جریان ضعیف الزم است. ساختار آن به صورت زیر است:
مولکول فتالوسیانین پایه
ترکیب شده با 16 اتم کلر به دادن رنگدانه سبز 7
سبز فتالوسیانین تقویت شده
سبز تقویت شدة 7 به پوششی از گسترة رنگ فتالوسیانینها از سایة آبی به سایة زرد )بیشتر ترکیب
شدههای با بُرّم ته رنگ زردتر هستند( شفافیت باال، تمیزی و درخشش، خیلی مقاوم در همة ویژگیها
است.
مورد استفاده در همه نوع از مرکبهای چاپ است. همة استفادههای مربوط به ویژگیهای مقاومتی
مانند سبز 7 ،گرانتر از سبر 7 است. ساختار آن به صورت زیر است: )اتمهای بُرم از 4 به 9 متغیرند(
رنگدانههای آبی
آبی ویکتوریا PMTA ،آبی برلیان PMTA
آبی متمایل به قرمز درخشان با ته رنگ باالی قوی و خلوص فام میباشد. مقاومت به نور خوب برای
تیره کردن رنگهای قوی روی پرتودهی و کاهش سختی دارند. به سهولت با حاللهای قطبی انفعال
انجام میدهند. پایداری خوبی در برابر گرما دارند. در بیشتر انواع مرکب شامل مرکبهای پایه آب
استفاده میشود. ایجاد پراکنشی بسیار خوب میکند. قیمت باال و مقاومت نسبتاً ضعیف میکند.
استفاده از آن، درجة رنگ را نمیتواند فراهم کند با ترکیب شدن دیگر رنگدانهها، تولیدات زیر این
سر فصل شامل نمکهای فسفوتانگستیک مولیبدیت آبی پایه شمارة 7 نمکهای دوتایی (PMA, PTA(
و کُمپلکسهای اسید فروسیاتیک مس، قیمت مناسب و به صرفهای دارند و مقاومت به نور ضعیفی
دارند. ساختار آن به صورت زیر است:
آبی فتالوسیانین آلفا فرم
حاللی ناپایدار از آبی فتالوآلفا، ویژگیهای خیلی مقاوم دارند. مقاوم در برابر نور، گرما و مقاومت پایدار
به اسیدها، قلیاها، حاللها، نرم کنندهها، واکسها، گریسها و صابون دارند. آبی 15 قرمزتر و قوی
ترین نوع آبی، 15 است. رنگدانههای دیگر در این مجموعه همگی تغییر شکل یافته بلوری به اصالح
کردن همة مشکالت ناپایدار با این رنگدانه هستند.
برخی در مرکبهای جدید استفاده میشود، اما شاید حداقل نوعی از آبی 15 در همة مرکبها استفاده
بشوند. ساختار آن به صورت زیر است:
آبی فتالوسیانین آلفا حالل پایدار
CI Pigment Blue 15:1 No. 74160 or No 74250 فتالو آبی
آبی مایل به قرمز درخشان دارای ویژگیهای مقاومتی بسیار خوب، مقاومت به گرمای بیشتر و حالل
پایدار غیر از آبی است.
عموماً بیشتر آبی تیره مایل به قرمز آلفا استفاده میشوند. بیشترین هزینه مؤثر و فراگیر آبی با سایه
قرمز برای استفاده 15 مورد استفاده در همة سیستمها انواع B15 حدود 25 درصد. برای پایداری و
درجه رنگ انتخاب میشود.
CI Pigment Blue 15:2 No 74160 or تجمع بدون، پایدار حالل : نرم آلفا NCNF فتالوسینانین آبی
No 74250
آبی مایل به قرمز درخشان بیشتر در همه جا مورد عمل قرار میگیرد نسبت به 15 یا 1 :15 دادن یک
نمونه بدون لختگی یا تجمع.
مورد استفاده برای اصالح کردن ثبات نمونه 1 :15 قیمت باالتر استفاده از آن را محدود کرده است. به
جای بیشتر از 5 درصد از آبی 15 استفاده میشود.
CI Pigment Blue 15:3 74160 پایدار حالل: فرم بتا NC فتالوسیانین آبی
آبی مایل به سبز براق، کامالً مقاوم به اسیدها، قلیاها، حاللها، نرم کنندهها، گریسها، واکس پارافین
و صابون همچنین پایدار حالل، مقاوم به رما، و خیلی مقاوم به نور، شفاف قدرت رنگ قوی، رنگ خیلی
تمیز، خیلی پایدار. اندکی ضعیف نسبت به فرمهای آلفا
کاربرد آن: سایان کامل برای چاپ چهاررنگ قابل استفاده در هر نوع سیستم مرکب برای بیشتر از 50
درصد از آبی 15 تولید میشود.
آبی فتالوسیانین NCNF B
یک آبی مایل به سبز درخشان اصالح شده مانع از لخته شدن و یک سایان مفید است. در سیستمها در
جاهایی که آبی 3 :15 خوب کار نمیکند و ضعیف ظاهر میشود. دارای همة ویژگیهای مقاومتی آبی 15
کاربرد آن: مناسب برای خیلی سیستمهای رزین مرکب مایع بیشتر در مرکبهای مایع به غیر از 3 :15
استفاده میشود و کاربرد دارد. کمی گرانتر اما با افزایش پایداری خیلی تمیز و درخشان با سایة رنگی
سبز و پایداری بیشتر در ته رنگ و حالل قوی قرمول مرکب مایع مورد استفاده برای حدود 18 درصد
از آبی 15
CI Pigment Blue 15:6 74160 فرم اپسیلون فتالوسیانین آبی
آبی فتالو سایه قرمز که فقط خیلی پایدار است. سایة آلفا دارد و به سایة بتا در گرما تغییر نمیدهد.
همة ویژگیهای مقاومتی ستودنی آبی فتالو را دارد.
کاربرد آن: در مواردی و جاهایی که آبی سایه قرمز درخشان و خیلی تمیز مورد نیاز است. بیشتر در
مرکب مایع در جایی که پایداری رنگ میتواند بیشتر از یک مسئله باشد کاربرد دارند. گران است و
برای 2 تا 3 درصد از کل آبی 15 تولید میشود.
آبی فتالسیانین )بدون مس(
یک آبی مایل به سبز درخشان است، سبزترین آبی فتالو دست یافتنی است. ویژگیهای مقاومت بسیار
خوب دارد ولیکن مقاومت گرمایی کمتر نسبت به آبی های 15 :1 ،2 :15 ،3 :15 و 4: 15 دارد.
استفاده از آن محدود است به مواد جایی که یک فلز آزاد حاصل مشخص شده است. ساختار آن به
صورت زیر است:
آبی میلوری، آبی آهنی، آبی برنزی، آبی پروسی، آبی چینی 77510 No 27 Blue Pigment CI
رنج رنگ آن از آبی قوی با ته رنگ سبز تمیز میباشد. سطح برنزه آن از سایة قرمز تا سبز تغییر می
کند. که این تغییر رنگ بستگی به شرایط خشک کردن در تولید، درجة دیسیرسیون و مقدار ناقلی که
هر ذرة پیگمنت در فیلم مرکب چاپ شده به وسیلة آن احاطه شده است، دارد.
پایداری در برابر نور، مقاومت در برابر حرارت، روغنها، چربیها، حاللها، مومها و اسیدهای آن اعلی
میباشد. آنها به آسانی در بازها تجزیه شده و برای پوششهای بستهبندی صابون نیز مناسب نیستند.
نمونههای مختلفی از آن که برای همه نوع سیستمهای مرکب چاپ مناسب است وجود دارد. قیمت
پائین آنها و قدرت رنگی باالی آنها این پیگمنت را در زمرة پیگمنتهای معمول قرار داده است. به
سختی دیسپرس میشوند. ته رنگ آنها در زمان طوالنی انبار کردن ناپایدار بوده که این عمل به واسطة
احیای پیگمنت به فرو، فروسیانید میباشد. نیاز به خشک کن در سیستمهای ناقل خشک شونده به
وسیلة اکسیداسیون ندارد، زیرا آهن یک فلز انتقالی (Transition (بوده و کاتالیست پلیمریزاسیون
روغنهای سبزیجات میباشد.
پتاسیم ممکن است به وسیلة سدیم یا آمونیم یا مخلوطی از هر دو جایگزین گردد که در این صورت به
عنوان آبی پُتاس یا آبی سودا شناخته میشود.
آبی رفلکس یا بازی
آبی با سایة قرمز یا سایة سبز یا یک درخشندگی آبی، قرمز باال میباشد. مقاومت حرارتی و پایداری در
برابر نور آن متوسط بوده و در برابر اسیدهای ضعیف پایداری نموده ولی در برابر بازها شکسته می
شود. این پیگمنت خشک کردن در سیستمهای روغنی که براساس اکسیداسیون انجام میشود را کُند
مینماید.
کاربرد آن: آبی بازی معموالً به عنون یک پیگمنت flush در بازار موجود میباشد. به علت خواص ضعیف
پیگمنتهای خشکف استفاده از سیستمهای flush شده با سیستمهای ناقل انتخابی ترجیح دارند.
استفاده از آن اساساً به عنوان یک تنظیم کنندة رنگ در مرکبهای مشکی میباشد. اگرچه سایههای
سبز دارای براقیت برنزی نمیباشند. ولی در سیستمهای تنظیم رنگ در سیستمهای مرکب آبی
استفاده میشود.
از حرارت دادن Rosaniline هیدرو کلراید با آنیلین اضافی در حضور اسید بنزوئیک و در دمای حدود
180 درجة سانتیگراد و سپس سولفاته کردن محصول با اسید سولفوریک تهیه میشوند سپس به
نمک سدیم تبدیل شده و با یک اسید معدنی رسوب مینماید. )معموالً اسید هیدرولیک(ساختار آنها به
صورت زیر است:
آبی طاووسی یا lake eriglaucine
پیگمنت آبی سبز روشن و شفاف و نسبتاً ضعیف ولی با درخشندگی نامتعادل میباشند. پایداری در
برابر نور آن ضعیف بوده ولی پایداری در برابر حرارت آن نسبتاً خوب میباشد. بازها و اسیدها بر روی
رنگ آن اثر میگذارند. در صابون آب و اغلب حاللها لخته میگردد. آبی طاووسی دارای ساختمان
ضعیف بوده و به سختی دیسپرس میگردد.
کاربرد آن اساساً در مرکبهای پروسس لترپرس و گراور جهت مواد کمک و پریودی استفاده میشود.
در بریتانیا، فتالوسیانین جایگزین آن شده است که پایدارتر در برابر نور بوده ولی همان درخشندگی
را به دست نمیدهد.
به وسیلة کندانسیون ارتو فرسیل بنزین سولفوریک اسید با – )N – اتیل آتیلینو( – متاتولوئن
سولفوریک اسید و سپس اکسیداسیون و تبدیل به نمک باریم تولید میشود.
آبی اولترامارین
آبی تمیز با سایة قرمز و قدرت ته نرگ پایین، نیمه شفاف تا روشن بوده که بستگی به عملیات سطحی و
توزیع اندازة ذرات آن دارد. مقاومت باالیی در برابر نور، حرارت باز، موم و حاللها دارد ولی اسیدهای
رقیق باعث کم رنگ شدن آن میشوند درجات غیر پوشش دادة آن نسبت به آب حساس هستند.
کاربرد آن اساساً در فرآیند اسکرین، مرکبهای بر اساس آب و استامپ (stamping die (استفاده می
شود. در مرکبهای روغنی به سختی دیسپرس شده و به خوبی بر روی روشهای چاپ منتقل نمی
گردند. همچنین هر فرموالسیون آنها دقت کافی باید انجام گیرد جهت بستهبندیهای غذایی مناسب
بوده ولی در حضور صفحات با سیلندرهای مس و در شرایط اسیدی یا تماس خارجی سیاه میگردد.
آبی ایندانترن )آبی آنتراکویینونیید(
آبی روشن با سایة قرمز و قدرت رنگی خوب میباشد. مقاوم در برابر نور، حرارت، استرلیزاسیون
بخاری، اسید، باز، حاللها، صابون و موم ها می باشد.
کاربرد آن: در همه نوع مرکب میتواند استفاده شود ولی گران میباشد، به همین علت برای مواردی
که پایداری باال مورد نیاز بوده و به عنوان مرکب گراور برای بستهبندی دترجنتها با صابون استفاده
میشود. به خوبی دیسپرس گردیده ولی دارای جذب روغن باالست.
از ذوب کردن 2 آمینو آنتراکینون با هیدروکسید پتاسیم در حضور نیترات پتاسیم، کلرات پتاسیم با
نمک یک اسید آلی تهیه میشود.
توجه، نوع کلرینه شده قرمز بوده و در گروه 64825 No 64 Blue Pigment CI قرار دارد. ساختار آنها
به صورت زیر است:
پیگمنت های بنفش
(PMTA Rhodamine) PMTA رادمین
دارای سایة ماژنتای تمیز قوی بوده که اغلب در مرکبها به عنوان قرمزی با سایة آبی استفاده میشود.
در معرض نور تیره شده و در آب حاللها، روغن ها و صابون لخته میگردد.
برای مرکبهای مایع شامل آب استفاده میشود. ولی برای افست یا پروسس بخار در دمای باال رضایت
بخش نمیباشد. چاپهای لترپرس تنها در شرایط خاصی قابلیت ورنی یا الک شدن را دارند. CI
2 Violet Pigment آبیتر و قویتر بوده و دارای پایداری مشابه میباشد.
نکته: نمکهای دو گانه این دای نیز ساخته شدهاند. معمولترین نوع آن، کمپلکسهای فسفر مولبیدات
و سیلیکومولبیداث میباشد. ساختار آن به صورت ذیل است:
Fanal PMTA بنفش
بنفش آبی روشن با قدرت رنگی خیلی رنگی باال میباشد. مقاومت خوب در برابر نور و حرارت داشته،
در آب یا هیدروکربن ای آلیفاتیک لخته نمیگردد. ولی در اغلب دیگر حاللها و در صابون لخته می
گردد. برای پروسسهای بخار مناسب میباشد. نمکهای دوگانه و کمپلکسهای فروسیانید مس سایه
های قویتر و تیرهتری از نمکهای سه گانه به دست میدهند در مجاورت نور سریعاً تیره میگردند.
کاربرد آن: از نمکهای سه گانه در مرکبهای افست و لترپرس استفاده میشود. از نمکهای دو گانه
به علت اقتصادی بودنشان به طور وسیعی در مرکبهای مایع و برای تنظیم رنگ مرکبهای مشکی
استفاده میگردد.
بنفش دی اکسازین
پیگمنت قرمز با ته رنگ قوی و سایة ارغوانی در شفافیت باال میباشد، مقاومت فوق العادهای در برابر
حرارت، نور، استرلیزسیون بخاری، اسیدها، بازها، حاللها و چربیها و صابونها دارد.
کاربرد آن: اگرچه پیگمنت گرانی است، مزایای خوبی را در فرموالسیون نشان میدهد. از آن در همة
پروسسهای چاپ برای کاربردهایی که نیاز به ارغوانی پایدار میباشد، استفاده میگردد و البته از آن
برای قرمزتر کردن فتالوسیانینها بدون از دست دادن خواصشان نیز استفاده میگردد ساختمان آن
به صورت ذیل است:
پیگمنت های قهوه ای و مشکی
اکسیدهای آهن زرد و قهوه ای
گسترة رنگ آن از قرمز شاه بلوطی تا قهوهای سوخته میباشد. اکسیدهای آهن خنثی بوده و با نور،
بازها، اسیدهای فوم، حاللها، صابون یا واکس واکنش نمیدهد.
کاربرد آن: پیگمنت اکسید آهن کیفیت کاری خوب در مرکبها را ایجاد نمینماید. کمبود قدرت رنگ و
خاصیت سایش آنها استفاده از آنها را محدود به صفحات مس و مرکبهای پروسس اسکرین نموده
است. در هر حال پایداری در برابر نور و مقاومت حرارتی آنها در سایههای ضعیف، استفاده از آنها به
عنوان ترکیب کنندة رنگ را ایدهآل میسازد.
ها در معادن آهن وجود Fe2O3 یا اکسید آهن هیدراته میباشد. معموالً همراه با سیلیکت اکسید آهن
دارد. تمام سایههای آن به طور سنتزی با استفاده از نمکهای آهن که اغلب محصول فرعی صنایع
فوالد میباشد، تولید میشود. 12 نوع پیگمنت اکسید آهن طبیعی و سنتزی مورد استفاده در صنایع
رنگ را نشان میدهد.
سیاه نمر با زیر سایة آبی بوده، خاکستریتر و زیرتر از مشکیهای Chanel میباشد. خنثی بوده ولی به
علت باال بودن سطح خارجی (area Surface (تمایل به جذب مواد آلی دارند. بنابراین نباید به ترکیب
رنگ (tinter (افزوده شوند.
کاربرد آن: از این پیگمنت مشکی به عنوان مشکی مات استفاده میشود. آنها قدرت رنگی و رنگ مرکب
های stamping die و صفحات مس را بهبود میدهند. اکنون به وسیلة پیگمنتهای مشکی کورهای
(blacks furnace (جایگزین شدهاند.
به وسیلة تقطیر تخریبی پوست درخت مو، شاخههای تاک یا چوب تولید میشود. برخی از این پیگمنتها
که در مرکبهای چاپ استفاده میشوند. در واقع سیاه Lamp با کیفیت باال میباشند.

کربن بالک )کانال و کوزه ای( (furnace and Channel)
تمام انواع کربن بالک در این گروه قرار میگیرند. پیگمنتهایی به اندازة ذرات بسیار ریز میباشند.
که رنگ آنها از خاکستری با ته رنگ آبی تا مشکی با ته رنگ قهوهای تغییر مینماید. رنگ آنها بستگی به
روش تولیدشان دارد. انواع غیر الستیکی (ruber (که در صنایع مرکب چاپ استفاده میشوند به صورت
دانههای چاچمهای چگال میباشند. به صورت شیمیایی خنثی بوده، فوق العاده پایدار در برابر حرارت،
نور، اسیدها، باز، حاللها و صابونها میباشند. اغلب نمونههای آن شامل درصد کمی از مواد فرّار
است.
مشکی کوره ای (black furnace)
تمام کربن بالکها امروزه به وسیله این پروسس تولید میشوند. اغلب این تولیدات اختصاص به
صنایع پالستیک برای تولید تایر وسایل نقلیه دارد. برخی به وسیلة پروسس عمودی آرام تولید می
شود که در این صورت روغن از باال اسپری شده و تحت شرایط کنترل شده میسوزد، سپس کربن به
وسیلة روشهای سیلکونی جمعآوری میگردد. کربن بالکهای ریز به وسیلة پروسس عمودی سریع
تولید میشود که در آن گاز داغ و روغن تحت فشار با یکدیگر برای تجزیه شدن یا شکستن ترکیب می
شود. کربن بالکی که از این روش تولید شود در معرض هوا نبوده و بنابراین مقدار کمی اکسیژن جذب
مینماید. انواع جدید کربن بالک های کورهای جایگزین کربن بالکهای تونلی در اغلب کاربردها شدهاند.
در این پیگمنت پس از تهیه عملیات نهایی صورت گرفته و جهت بهبود خصوصیات مورد نیاز با اکسیژن
و دیگر سورفکتانتها ترکیب میشود.
کربن بالک تونلی (black Channel)
گاز طبیعی که شامل مخلوطی از هیدرو کربنهای گازی و غالباً متان میباشد. در شعلة روشن کمی که در
تماس با آب سرد است. در کانالهای الشکل میسوزد. الیهای از کربن بالک به صورت پودر رسوب می
نماید. ذرات به طور پیوسته به وسیلة خراشندهها بر طرف شده و به واحد دانهبندی، چگال کننده و

بستهبندی منتقل میگردد. دارای رنگ مشکی قوی با سایة قهوهای میباشند. کربنهای تونلی دارای
خواص جذب رطوبت خوب بوده و با وجود این دارای جذب روغن باال میباشند که این عامل به وسیلة
باال بودن تخلخل و سطح ویپه آنها ایجاد میگردد.
اکسیژن جذب شده در ضمن تولید به طور شیمیایی پیوند داده و تشکیل کربنهای تونلی با خواص
جریان باال (flow long (مینماید. که دارای اپتیمم رنگ، دانسیته، جریان، براقیت و دیسپرسیون می
باشد. یکی از معایب از کربنهای تونلی در مرکب شدت جذب خشک کنها و تنظیم کنندههای رنگ آبی
بازیها در یک پریود زمانی میباشد. جایگزینی کربنهای کورهای به جای کربنهای تونلی سودمند می
باشد. چون آلودگی هوا با تعطیل شن یک کارخانة کربن تونلی به شدت کاهش مییابد.
کربن مشکی Lamp:
کرئوزوت و ته ماندة تار با مقدار محدودی از مواد ریک جهت تشکیل گاز میسوزد. دودة تشکیل شده
در اتاق سرد شونده رسوب نموده و سپس جمعآوری و بستهبندی میگردد. دارای اندازة بزرگتری در
مقایسه با کربنهای تونلی بوده و همچنین به فرم ساختمانی شبیه زنجیر Flocculate میباشد.
اکسید آهن سیاه (oxide iron Black(
پیگمنتی با قهوهای چگال و نه چندان درخشان با سایة سیاه و چگالی باال و جذب روغن پایین میباشد.
مقاوم در برابر حرارت نور، باز، حاللها، صابون و موم بوده ولی در اسید حل میشود.
کاربرد آن: اکسید آهن مشکی معمولی در هر دو مرکبهای صفحات مس و stamping- die استفاده می
شود. دارای خواص خشک کردن تمیز و خواص جریان خوب برای این مرکبها میباشد ولی دارای
قدرت ته رنگ ضعیف میباشد. اکسید آهن مغناطیسی در مرکبهایی که خصوصیات چاپ تعریف شده
مورد نیاز است )به عنوان مثال در چکهای مورد استفاده برای فرآیند چک اتوماتیک( استفاده می
شود. این مرکبها پس از خشک شدن دارای خاصیت مغناطیسی دائم برای دستگاههای خواندن می
باشند.

به طور وسیع در طبیعت به صورت مغناطیسی با اکسید آهن مغناطیسی وجود دارد. نمونههایی از آهن
که در مرکبها استفاده میشوند. محصوالت سنتزی تولید شده از روشهای مختلف میباشند. یکی از
این روشها کنترل اکسید اسیون هیدروکسید آهن به وسیلة مراحل شُستن، خشک کردن، حرارت
دادن و سائیدن میباشد.
پیگمنتهای سفید:
CI Pigment white 4: CI No 77947 :روی اکسید
سفید تمیز با ماتی متوسط، اندازة ذرات بسیار ریز و جذب روغن باال میباشد. در اثر حرارت دادن زرد
میشود. ولی پس از سرد شدن به رنگ اولیه باز میگردد. تمایل به واکنش یا ناقلینی که دارای عدد
اسیدی باال هستند، دارد.
موارد استفاده: در مرکبهای چاپ حلب و پوششها برای بهبود خواص جریان و همچنین برای بهبود
مقاومت سایش در مرکبهای سفید مات میتواند استفاده شود به واسطة اندازه ذرّات بسیار ریز آن،
از آن گاهی اوقات در خمیرهای مورد استفاده برای تبدیل قدرت ته رنگ و پوشش دهندگی مرکبها و
پیگمنتها استفاده میشود.
اکسید روی به وسیلة سوزاندن با تخبیر فلز روی یا کربنات تهیه میشود.
دی اکسید تیتانیم:
مهمترین پیگمنت سفید مات درخشان میباشد. کامالً جانشین بسیاری از پیگمنتهای سفید قدیمی
شامل سفید رسوب شده است. به فرم کریستالی آن در مرکبهای چاپ استفاده میشود. تیتانیم
روتیل (rutile (دارای باالترین ماتی بوده ولی آنتز (anatase (با ماتی کمتر، سفیدتر بوده و تمایل کمتری
به زرد شدن دارد. به هر حال میتواند تشکیل یک واکنش فوتو شیمیایی تنها با پیگمنتهای معین
شامل برخی فتالوسیانینها انجام میگیرد. دی اکسید تیناتیم روتایل از این طریق تحت تأثیر قرار نمی
گیرد. هر دو آنها در برابر اسید، باز، حاللها، صابون و واکس پایدار بوده و همچنین دارای پایداری
حرارتی و پایداری در پروسسهای بخار میباشد. شبیه اکسید روی در اثر حرارت دادن زرد شده و
پس از سرد شدن به رنگ اولیه باز میگردد.
موارد استفاده سفید تیتانیم به طور وسیعی در همه نوع مرکبهای چاپ استفاده میشود. و
تولیدکنندگان در گسترة وسیعی با خواص مختلف آن را تولید مینماید. به طور معمول، درجت غیر
پوشش داده شده برای مرکبهای فرآیند اسکرین و سفید گراور و فلکسو گرافیکهای بر اساس آب
استفاده میشوند. در جایی که براقیت خواص جریان و دیسپرسیون خوب مورد نیاز است. بهتر است از
یکی از درجات پوشش دهنده استفاده شود. بر روی این ترکیبات عملیات سطحی (Treating Surface (با
استفاده از ترکیبات آلومینیوم، سیلیکون و روی انجام میگیرد.
ایلمنیت (ilmenite (؟ یک پیگمنت طبیعی است که در اسید سولفوریک حل شده و محلول به وسیلة
جوشاندن هیدرولیز شده و دی اکسید تیتان رسوب کرده و جدا میگردد. سپس آسیاب میگردد.
روتایل معدنی البته میتواند به کلرین واکنش داده و تولید یک پیگمنت سفید بسیار ریز نماید. این
فرآیند به عنوان فرآیند کلرید شناخته میشود. معموالً نمونههایی با ویژگی باال را به دست داده و غالباً
با قیمتهای باال فروخته میشود.
کربنات کلسیم:
اکنون استفاده از سفیدهای شفاف (Transparent (برای کاهش هزینة مرکبها بدون اثر بر روی
کیفیت چاپشان توسعه یافتهاند. کربنات کلسیم رسوبی ممکن است شامل باالتر از 3 درصد استثارات
یا زرین پوشش دهنده باشد. نمونههای پوشش داده شده و پوشش داده نشدة آن جایگزین بسیاری
از توسعه دهندههای مورد استفاده به عنوان ته رنگ متوسط شدهاند. به صورت تودهای (bulky (بوده
ولی خواص کاری خوبی را به دست میدهند و محصول نهایی نسبتاً براق است.
از درجات پوشش داده شده برای مرکبهای لترپرس، افت و گراور استفاده میشوند. در مرکبهای
آبی از هر دو نمونه میتوان استفاده نمود. کربنات کلسیم برای استفاده با ناقلین که دارای عدد اسید
باال میباشند. از قبیل مرکبهای رسوب کننده مرطوب پیشنهاد نمیشوند. علت این امر ایجاد واکنشی
که با آزاد کردن دی اکسید کربن همراه است. میباشد. از کربنات کلسیم به طور وسیعی به عنوان
پوردر خشک کن (spray- dry (برای جلوگیری از off Set استفاده میشود.
کربنات کلسیم در برخی کشورها به صورت گچ یا سنگ آهک وجود دارد که جهت تولید پودر سفید
استفاده میگردد. به طور سنتزی به وسیلة کشتن آهک سریع و سپس در تماس قرار گرفتن لجن با
دی اکسید کربن تهیه میشو.د البته به صورت یک محصول فرعی در تصفیة آب نیز تولید میشود.
کربنات منیزیم
یک افزودنی سفید شفاف، بالکی با سطح ویژه باال، پایدار در برابر روغن و مقاوم در برابر باز میباشد.
ولی در مجاورت اسید دی اکسید کربن آزاد مینماید.
کاربرد آن: در مرکبهای لترپرس و گراور به عنوان یک عامل مات کننده استفاده میشود. با ناقلین
اولئورزینی اسیدی نباید استفاده گردد. در سیستمهای آبی در صورتی که بازی گردد، به صورت
نامحلول باقی میماند.
تولید آن: کربنات منیزیم به وسیلة جوشاندن سولفات منیزیم و کربنات سدیم مراحل فیلتراسیون،
شستن و خشک کردن تولید میشوند.
خاک چینی
یک سفید مات خنثی و ارزان می باشد نسبتاً دارای جذب روغن باال بوده و کیفیت کاری ضعیفی دارد.
همچنین تمایل به لخته شدن دارد. نمونههای ارزان آن بسیار سائیده (abrasive (میباشند.
کاربرد آن: به عنوان یک افزودنی مات در مرکبهای فرآیند اسکرین و گراور استفاده میشود.
سیلیکات آلومینیوم هیدارته طبیعی در بسیاری از نقاط جهان وجود دارد ولی شامل ناخالصیهای
کلسیم، منیزیم، کولوتز و میکا میباشد. این مادة معدنی به وسیله جمع آوری در تانکهای رسوب
گذاری تصفیه شده و در درجات مختلف دستهبندی میگردد.

Blanc fixe
افزودنی سفید نیمه شفاف با دانسیتة نسبی باال و جذب روغن پائین میباشد. خنثی بوده و دارای
کیفیت کاری ضعیف میباشد.
اساساً به عنوان یک عامل ارزان کننده بوده که به نسبت وزنی قابل توجهی بدون هدر دادن قدرت
چاپ میتواند به مرکب افزوده شود. به علت باال بودن درصد باریم آن از آن نمیتوان برای مرکبها یا
پوششهایی که برای غذا یا اسباب بازی استفاده میشود. استفاده کرد. استفاده از آن در آینده
احتماالً به وسیلة موسسة ایمنی و صنعتی محدود خواهد شد.
سولفات باریم به طور سنتزی به وسیلة واکنش محلول آبی کلرید باریم با اسید سولفوریک یا سولفات
سدیم یا سولفات منیزیم تهیه میشود. فرم طبیعی آن باریت میباشد.
سفید براق (white Gloss(
(CI Pigment white 23, C.I.No 77122)
پیگمنت سفید تمیز، نامحلول در آب، الکل، روغن ها و حالل های هیدروکربنی میباشد. خواص کاری
خوب و براقیت قابل قبول را به دست میدهد.
کاربرد آن: گاهی اوقات در مرکبهای لترپرس و افست که محصول نهایی با کیفیت خوب مورد نیاز
است، استفاده میشود.
از هم رسوبی 25 و 3/33 درصد هیدروکسید آلومینیوم با سولفات باریم تهیه میشود. محلول کربنات
سدیم با سولفات آلومینیوم مخلوط شده و به محول کلرید باریم در دمای 40 سانتیگراد افزوده می
شود. به خوبی شسته شده فیلتر شده و خشک میگردد.
(CI Pigment white 24, C.I.No 77002) آلومینا هیدرات
افزودنی سفید شفاف با جذب روغن باال میباشد. محلول در آب و ناقلین اولشورزینی بوده ولی در
اسید حل میشود.
کاربرد آن در مرکبهای خمیری و مایع به عنوان یک افزودنی شدیداً شفاف میباشد که باعث افزایش
براقیت میشود، باعث بهبود خواص اجرای چاپ و خواص پوششی مرکبهایی که شامل خواص کاری
ضعیف یا پیگمنت با دانسیتة باال میباشند، میگردد تمایل به واکنش با ناقل دارای اسید چرب دارد.
هیدرات آلومینا، اکسید آلومینیوم هیدارته میباشد کربنات سدیم به آرامی به مخلوطی از سولفات
آلومینیوم و کلرید سدیم در دمای کنترل شدة 60 درجة سانتیگراد افزوده شده و سپس به دقت
شسته و خشک میشود.
سیلیکا
پیگمنت شفاف با مقار کمی ماتی و با قدرت جذب روغن باال میباشد. کامالً خنثی بوده و به طور نرمال بر
روی خواص مقاومتی مرکبها اثر ندارد.
کاربرد آن: سیلیس ممکن است در تمام سیستمها به عنوان یک عامل سفت کننده و لخت کننده را به
عنوان یک افزودنی برای کاهش هدر رفتگی استفاده شود. درجات هیدروفوبیک مخصوص برای افست
و برای بهبود خواص دفع آب موجود میباشد. وقتی که به حاللهای غیرقطبی )از قبیل روغن های
معدنی( افزوده شوند تمایل به ژل شدن دارند. از سیلیس طبیعی به مقدار کمی در مرکبهای چاپ
استفاده میشوند.
محصوالت صنعتی به وسیلة پیرولیز تتراکلرید سیلیکون در هیدروژن و اکسیژن به فرم یک فاز بخار
که غالباً به صورت ذرات خیلی ریز رسوب مینمایند. تهیه میشوند. محصوالت تهیه شده سطح ویژه
بسیار باالیی دارند. سیلیس طبیعی که به صورت کوارتز و Kieselguhr می باشد. در برخی فرموالسیون
های رنگ استفاده میشود.
SvÎH NIa K¨o¶ nj S¹µ«ÃQ RHoÃYIU ÂwnoM
پیگمنت های فلزی )متالیک)
آلومینیوم
پودرهای نقره ای رنگ درخشان )که lining نامیده می شوند( یا خمیر با قدرت نگهداری پودر باال می
باشند. مقاوم در برابر باز یا اسید نیستند. در حالل های هیدروکربنی خنثی میباشند.
کاربرد آن: نمونههای غیرورقهای آن به صورت lining یا خمیر در همه نوع از مرکبها به تنهایی یا با
دیگر رنگها برای تولید یک اثر رنگ فلزی )متالیک( استفاده میشوند.
پودر آنها از فویل annealed ،چکش خواره شده و با روغنهایی از قبیل اسید استثاریک براق (polish(
شده اند. تهیه میشوند. خمیر آن در یک بال میل ساخته شده و شامل درصدی از روغن های معدنی یا
حالل ها میباشد. علت این امر تشکیل مخلوط قابل احتراق به وسیلة گرد و غبار بسیار ریز آلومینیوم
میباشد.
پودرهای برنز
پودر طالئی رنگ درخشان و lining بوده و معموالً به صورت زیر دستهبندی میگردند.
طالئی روشن (gold pale( (سایة قرمز)
طالئی غنی (gold rich( (سایة سبز یا زرد)
طالئی روشن غنی (gold pale Rich( (یا سایة متوسط)
دارای مقاومت در برابر باز اسید ضعیف بوده و در حضور سولفید هیدروژن سیاه میشوند. ذرات برنز
به صورت ورقهای بوده و دارای خواص ورقه شدن میباشند. که این عامل مستلزم جهت یابی ذرات در
یک سطح میباشند.
کاربرد آن: از پودرها به وسیلة اسپری کردن آنها بر روی یک سطح مرطوب پیش چاپ شده به وسیلة
ماشین برنزینگ استفاده میگردد. در bronz lining پودر با ورنی مخصوصی که دقیقاً پیش از استفده
افزوده میگردد. استفاده میشود. در اینجا پودر برنز دارای همان حالت قبل بوده ولی اندازة ذرات آن
به مراتب ریزتر میباشد. از آن در همه نوع مرکبهای چاپ استفاده میگردد اسیدینة محلول واسطه
باید در حداقل نگه داشته شده و ویسکوزیته آنها نیز باید کم باشد تا اجازة ورقه شدن را بدهد.
مرکب مخصوص طالئی بدون مس نیز وجود دارد که میتواند از ترکیب کردن آلومینیوم و یک دای با
سابة قرمز و روشن تهیه شود.
اغلب پودرهای زیر در هوای آلوده تیره میگردند. ولی درجاتی از آن که دارای خواص مومی بوده و به
همراه افزودنیهای موجود در آن برای فرآیند افست نیز مناسب است، وجود دارند.
پودرها از صفحات آلیاژی مس – روی که درصد وزنی مس آنها معموالً باالتر از 80 درصد است تهیه می
شوند. پودرها به وسیلة سائیدن، منگنه زدن (Stamping ،(ریز ریز کردن صفحات به ذرات بسیار ریز
و سپس براق کردن (Polishing (این ذرات و در نهایت شستن آنها با یک نوع سورفکتانت که معموالً از
نوع اسید چرب است، تهیه میشوند. دیگر پودرها به وسیلة ذوب کردن فیلمهای پالستیکی در خالء و
سپس رنگ کردن آن ها با یک الک و در نهایت خرد کردن آنها به ذرات بسیار ریز تهیه میگردند. این
نوع پودرها برای فرآیند چاپ سیلک اسکرین و برای استفاده در ماشینهای اسپری (dusting (ایده آل
میباشند ولی در مرکب هایی که در چاپ های معمولی استفاده می شوند، مناسب نیستند.
پیگمنتهای فلوئورسنت
اغلب به عنوان رنگهای فلوئورسنت روشن (light day (شناخته میشود. به طور وسیعی جهت موارد
ایمنی و جهت نکات قابل توجه در چاپ استفاده میشود. در غیاب نور روز با یک منبع تشعشعی یو وی
درخشندگی خوبی را به دست میدهند. دایهای فلوئورسنت دارای خاصیت تبدیل تشعشعات مرئی با
طول موج کوتاه به طول موج های بلندتر میباشند. در طیف نور منعکس شده نسبتهای زرد، قرمز و
پرتغالی موثرتر میباشد. در طول موج های بلند نور مرئی رنگهای درخشان تری را به دست میدهند.
در صورتی که پیگمنت از زرد به سمت سبز تغییر نماید، شفافیت (brightness (کاهش مییابد.
دارای قدرت پوشش کم بوده و اندازة ذرات آن نیز باال است. اساسیترین استفادة آن در مرکبهای
بسیاری منظورها میتوان استفاده نمود. این موارد شامل برچسبهای ایمنی، کارتهای مالقات و مرکب
های تری کرماتیک درخشان میباشد. در صورتی که در معرض نور خورشید قرار بگیرند، ناپایدار بوده
(fugitive (و سریعاً کمرنگ میگردند.
پیگمنتهای غیر معمول بوده که محلول جامدی از دای های فلوئورسنت در رزینهای سخت میباشند.
ترکیب آنها برای به دست آوردن اندازة ذرات بسیار ریز سائیده میشوند. رزین مورد استفاده معموالً
رزین آمینی بوده که ترد بوده و به سادگی خرد میگردد. رزینهای آلکید روشن اکریلیک اغلب به
عنون ناقل برای این پیگمنت ها استفاده میشوند.

رزین ها
عبارت رزین برای تشریح مواد جامد یا مایع با وزن مولکولی نسبتاً باال استفاده میشود. این قبیل مواد
فاقد یک نقطة ذوب دقیق هستند. رزینهای استفاده شده در مرکبهای چاپ اثرات قوی بر روی
خواص سختی، براقیت، چسبندگی، انعطاف پذیری و مهمتر از همه در فرموالسیون چسب برای پیگمنت
دارد. به جز الک شیشهای که از ترشحات حشرات میباشد. اغلب رزینها از مواد گیاهی تهیه میشوند.
رزینها به دو گروه طبیعی و سنتری تقسیم میشوند. در بسیاری موارد رزینهای سنتزی از محصوالت
طبیعی ایجاد میگردند و یا معموالً شامل یک نسبت بزرگی از اسیدهای چرب طبیعی میباشند.
مشخصات رزینها در زیر داده شده است.
رزین های طبیعی
رزُین (Colophony)
از ریشة درخت کاج تهیه شده و از آن در الک الکل های بر پایة الکل استفاده میشود. همچنین به
صورت ترکیب با روغنهای معدنی در برخی مرکبهای مورد استفاده در روزنامه و مجالت کُمدی
استفاده میشود. نمکهای، کُبالت، منگنز و سُرب آن برای تهیة رزین خشک با Rosin واکنش میدهد.
نقطة نرمی پائینی حدود 60 درجة سانتگیراد داشته و عدد صابونی آن 172 و عدد اسیدی آن 172-
168 میباشد. ورنیهای ساخته شده از Rosin به خوبی خشک نمیشوند. نمکهای منگنز، کُبالت و سرّب
با Rosin واکنش داده و سرعت خشک شدن مناسب را به دست میدهند. این ماده شامل 90 درصد
مواد اسیدی و حدود 10 درصد مواد خنثی میباشد. در صورت حرارت دادن، اسیدهای اصلی و اسید
ابیتیک به اسید پیماریک تبدیل می شوند. Rosin تمایل به کریستالی شدن در محلول را دارد. ورنی
های ساخته شده از رزین به خوبی خشک نمیشوند. این اشکاالت در ورنیهای روغن بلند Rosin به
خوبی مشخص میباشد.
شِالک
اهمیت شالک در کم یابی و قیمت باالی آن است، به همین علت رزینهای آکریلیکی سنتزی به صورت
کلوئید و امولسیون در ساختمان مرکبهای فلکسو پایه آب به جای این ماده کاربرد پیدا کرده است.
شالک دارای عدد اسیدی 80 -65 و عدد هیدروکسیل 280 – 260 و عدد یُدی 25 -15 است و نقطة
ذوب آن نیز 85 -75 درجه سانتیگراد میباشد. و وزن مخصوص آن 2/1 -15/1 است. این ماده یا
رزین طبیعی در الکل ها حل میشود و قابلیت استخراج با خیلی از رزین سنتزی می باشد. شالک حل
شده در الکل را به وسیلة آمونیاک خنثی کرده و محلول در آب می کنند و برای ساخت مرکب های
فلکسوگگرافی محلول در آب به کار می برند. شالک به صورت پولکهای زرد مایل به قهوهای تهیه و
عرضه می شود. نوع خالص و بی رنگ آن، از حل کردن رزین خام آن در کربنات سدیم و رسوب
ناخالصی های آن در ظرف مل و سپس بی رنگ کردن آن توسط محلول هیپوکُلریت سدیم تا وضعیت
رنگ استاندارد و جداسازی آن و رسوب دادن آن به وسیلة اسید سولفوریک و شست و شو و خشک
کردن حاصل میشود. نوع بدون واکس آن را نیز به وسیله حل کردن قسمت وواکس رزین در حالل
های آروماتیک یا با اضافه کردن آب به محلول رزین در الکل و رسوب دادن آن جُدا می نمایند.

کوپال مانیل:
کوپال مانیل یک رزین طبیعی با نقطة ذوب 132 -122 سانتیگراد، جرم مخصوص 07/1 ،عدد اسیدی
30 + 120 ،عدد یُدی 130 -115 و قابل حل در الکل ها، استرها، کتون ها و گلیکول ها میباشد.
برای این که بتوان این رزین را در روغن ها قابل حل نمود باید آن را تا 310 درجه سانتیگراد به مدت
نود دقیقه حرارت داد. بیشترین مصرف این رزین در الک الکل است. با اضافه کردن مقداری از این
رزین به الکل سلولز رنگ یا الک حاصل در مقابل آب میباشد. این رزین از خراش دادن درخت
آگاتیس و آلبا به دست می آید و نوع سخت آن را از حالت فسیلی آن به دست میآورند.
آسفالت:
این رزین در طبیعیت به صورت معدنی در ایالت یوتای آمریکا به نام گیلسونایت و در معادن عمیق
منطقة خاورمیانه از کرمانشاه تا خاک سوریه وجود دارد. ساختمان آن دارای کربن، هیدروژن، گوگرد و
ازت بوده و به صورت مصنوعی نیز از باقی ماندة تقطیر مواد نفتی در پایشگاهها به دست میآید. ولی
نوع طبیعی و معدنی آن دارای نقطة ذوب باال و کیفیت بسیار مرغوب تری میباشد. بیشترین مصرف
آسفالت در تهیة مرکب روزنامة رول میباشد.
نشاسته و دسکترین:
نشاسته به طور طبیعی در ساختمان مواد طبیعی وجود دارد )ذرت، گندم، سیب زمینی( این ماده دارای
آمیلوز و آمیلیوپکتین است به صورت پودر سفید در درجه حرارت معمولی است. در آب سرد نامحلول
اما محصول سوسپانسیون آن در آب به وسیلة گرم کردن تا دمای 80 -60 درجه سانتیگراد به دست
میآید که وقتی سرد شود به صورت ژل در میآید. محلولهای کلوئیدی آن با یُد آبی میگردد گرد
نشاسته به ویژه نوع نشاستة برنج از نوع بسیار ریز آن، به صورت مادة ضد پشت زدن در مرکب چاپ
مصرف دارد.

دکسترین، نوع هیدروکسیلة نشاسته است که از حرارت مستقیم نشاسته یا از حرارت دادن نشاسته
در محیط اسید کلریدریک )جوهر نمگ( حاصل میگردد. رنگ دکسترین از زرد تا قهوه ای متغیر است
در آب محلول است و مایع چسبنده ای را به دست میدهد. این ماده در زمان های قدیم در رنگهای
فلکسوی پایة آب مصرف داشت و امروز برای پشت چسب دار کردن تمبرها و پاکت های کاغذ استفاده
میشود.
صمغ عربی:
این رزین که از درختی به نام آکاسیا در آفریقا به ویژه در سودان به دست میآید شامل اسیدهای آلی
چند عاملی است ساختمان آن از نظر شیمیایی تقریباً به شکر نزدیک است. وزن مولکولی آن 250000
می باشد. و بیشترین مصرف آن در تهیة صمغها )محلول صمغ در صنعت چاپ( برای صمغی کردن فرم
های چاپی است زیرا مانع اکسیده شدن فرم های چاپی شده و کمک میکند که نقاط تصویر و غیر تصویر
از هم تفکیک گردد. به عنوان مادة چسبنده در ساختمان مرکبهای فلکسوگرافی پایه نیز مصرف دارد.
رزین های سنتزی
رزین فنلی خالص:
رزین فنلی خالص را در روغن چوب حل کرده تولید وارنیس براق در مرکب های لترپرس و اُفست می
کنند. قدرت خیس کنندگی رنگدانة این نوع وارنیشها خوب است. بدین جهت در بعضی موارد با
اضافه کردن مقدار کمی از این وارنیس ها به وارنیس اصلی مرکبهای افت و لترپرس، قدرت بخش
رنگدانه را باال میبرند. رزینهای فنلی خالص دارای نقطة ذوب گیاهی بوسیلة ترکیب و پلیمریزاسیون
الکلیل فنول ها با فرمالدئید در محیط قلیائی تولید میشوند. واکنش وقتی کامالً مطابق خواست انجام
گرفت آب حاصله از واکنش را با کاهش فشار داخلی رآکتور خارج کرده و رزین شفاف و شکننده را در
سینیهای مخصوص سرد نموده و بعد از سرد شدن کامل به صورت تکههای شکننده نگهداری میکنند.
رزین های فنل تغییر شکل یافته:
یکی از این رزین ها کلفوفانیوم فنل رزینها است که انواع آن بیشترین مصرف را در ساخت مرکب
های فلکسو هلیوگراور و اُفست و لترپرس دارد.
این نوع رزین قابلیت حل در انواع روغنها و حاللهای معدنی آلیفاتیک، همچنین قابلیت امتزاج با رزین
های الکیدی مختلف را داشته دارای براقیت خوب، مقاومت در مقابل آب و مواد شیمیایی کافی میباشد
این رزین در فرمهای مختلف با ترکیب تغییر شکل یافته مختلف جهت تولید مرکبهای افست ورقی،
افست رول حرارتی و بدون حرارت به کار میرود. بعضی از این رزینها به دلیل داشتن عدد اسیدی
120 -80 کامالً در محیط قلیایی در آب محلول بوده و جهت ساخت مرکب فلکسوی پایة آب کاربرد پیدا
میکنند. این نوع رزین ها را کافی است در محیط مناسب و شرایط مساعد در داخل راکتور، که معموالً از
استیل ضد اسید ساخته شده است. از ترکیب 80 % کلوفان و 20 % رزین فنل ترکیبی در محل پارا
حرارت دهند، که نتیجة آن ترکیب رزین کلوفانی فنل و آب میباشد که عددی اسیدی آن را حین
ترکیب و انجام واکنش پلیمری به وسیلة پلی اویل ها پایین میآورند. و به حد مطلوب می رسانند. جهت
تولید این نوع رزین حتماً تخصص، علم و آگاهی مورد نیاز میباشد تا از پیشرفت واکنش و تولید
محصول مطلوب مطمئن باشیم.
رزینهای الکیدی:
رزینهای الکیدی مخصوص معموالً رزینهای مایع صد درصدی هستند که با ویسکوزیته یا گرانروی
مختلف تولید میشوند. این رزین ها دارای قدرت خیس کنندگی رنگدانة باال، پایداری مناسب و قدرت
نرم کنندگی، برای رزینهای فنلی تغییر شکل یافته، هستند لذا کاربرد آنها در ساختمان وارنیشهای
کاربردی در مرکب های چاپ اُفست و لترپرس الزامی مینماید. بدون حضور رزینهای الکیدی در
ساختمان وارنیشهای مرکب چاچ اُفست و لترپرس الزامی مینماید. بدون حضور رزینهای الکیدی در
ساختمان وارنیشهای مرکب چاپ، مرکب تولیدی قابلیت چاپ پایین و براقیت کم خواهد داشت و
قدرت انتقال آن روی نوردهای صالیه کامالً پایین خواهد بود. لذا با افزایش مصرف رزینهای الکیدی،
به ویژه دارای ساختمان مناسب، قدرت و کیفیت مرکبهای چاپ افست و لترپرس را میتوان باال برد.
رزینهای الکیدی از استری کردن الکلهای چند عاملی با اسیدهای حاصل از روغنهای گیاهی چند
عاملی که آن را رزین پلی استر نیز مینامند به دست میآیند در حقیقت الکیدها نوعی رزین پلی
استری هستند. بزرگترین گروه پلی استرها برای استفاده در صنعت پالستیک و رنگ تولید میشوند.
در ساختمان الکیدی معموالً روغنهای گیاهی خشک شونده به کار رفته است. بنابراین ساختمان آنها
توان تشکیل پیوندهای جانبی را جهت ایجاد یک فیلم نرم و انعطاف پذیر پیدا میکند. برای راحتی،
الکیدها به سه گروه خشک شونده و نسبتاً خشک شونده و خشک نشونده تقسیم میشوند. این تقسیم
بندی مربوط به نوع روغن گیاهی به کار رفته در ساختمان الکیدها میباشد. تقسیم بندی دیگری نیز
برای الکیدها وجود دارد. که مربوط به طول زنجیر با درصد روغن گیاهی به کار رفته در ساختمان
الکیدها میباشد. لذا به سه گروه بلند، متوسط و کوتاه تقسیم میشوند. اگر میزان روغن بین 70–
55 % باشد الکید را بلند، اگر بین 55 – 45 % باشد آن را روغن متوسط و اگر کمتر از 45 % باشد آن
را روغن الکید کوتاه گویند. بلندترین نوع الکیدها در حالل های هیدروکربوری آلیفاتیک میباشد.
بیشترین نوع الکیدی که در مرکبهای چاپ مصرف دارد. از نوع طول زنجیر بلند بوده و هیچگونه حالل
در ساختمان آنها وجود ندارد. بلکه صد در صد رزین میباشد. بنابراین در ساختمان آلکیدهای مورد
استفاده در صنعت مرکب چاپ افست بیش از 55 % روغن به کار رفته است.
رزین الکیدی در ساختمان مرکب چاپ جهت پخش خوب رنگدانه و براقیت و حاللیت خوب رزین های
سخت و تشکیل فیلم چاپی خوب کاربرد دارند. از طرف دیگر نرمی و انعطاف پذیری فیلم چاپی مربوط به
کاربرد رزینهای الکیدی در فرمول مرکب های چاپ افست میباشد.
رزین های هیدروکربوری:
این نوع رزین ها جامد و شکننده بوده و در صنعت پتروشیمی از مواد روغنی صنعت پتروشیمی یا از
سنتز گازهای طبیعی به دست میآید. نوع مخصوی از این رزینها که دارای نقطة 140 درجه سانتیگراد
در روش لوله موبین میباشد در تولید مرکب چاپ کاربرد دارد. امروزه انواع مختلف رزین های هیدرو
کربوری به صورت سنتزی تولید و عرضه میشوند.
رزین های پلی استایرن و کوپلیمرهای آن:
رزینهای پلی استایرن در تعداد زیادی از حالل های هیدرو کربوری آروماتیک محلول میباشند. فیلم
حاصل از این رزین ها بی رنگ و مثل رنگ آب و دارای خاصیت ایزوالسیون خوب میباشد. خاصیت
چسبندگی این رزین ها به سطوح غیر جذبی بوده و بیشتر در مرکبهای روان و سیال مانند فلکسو و
هلیلوگراور مصرف دارند. این رزینها را میتوان با انیدریدمالئیک کوپلیمر کرد، عدد اسیدی محصول
میتواند متغیر باشد می توان از این رزین کوپلیمر شده رزینهای امولسیون با آب را به دست آورد که
در مرکبهای فلکسوی مورد مصرف در چاپ کیسههای سیمان و کارتن کاربرد فراون دارد.
رزین های ترپنی:
این رزین ها رزینهایی روشن، خنثی و با نقطة ذوب پایین میباشند. از نظر اقتصادی، کاربرد کمی در
الکهای شفاف دارند و در مرکبهای لترپرس و ورنی های روی کار مصرف دارند. در حاللهای کتونی،
الکلها، آلفاتیک، آروماتیک و هیدروکربورهای کلره حل میشوند. در مقابل اسیدها و قلیاها مقاوم
بوده با اکثر زرینهای دیگر قابلیت امتزاج دارند. این رزین ها به روش پلیمریزاسیون کاپتونی از
مونومرهای آلفا پنین و بتا پنین تهیه میشوند.
رزینهای سیلیکونی:
این رزین ها به صورت محدود در مرکبهای چاپ مصرف دارند. زیرا قیمت آنها بسیار باال میباشد. ولی
پیش بینی میشود که در آینده مصارف باالیی در این صنعت پیدا کنند. از ترکیب وپلیمریزاسیون
مونومتیل و دی متیل و مونووینیل با تتراسیلیکون کلراید یا متیل وینیل کلروسیالنها، حاصل میشود.
بیشترین مصرف این رزین ها در مرکبهای حرارتی و مقاوم در مقابل آب و هوا و مواد شیمیایی می
باشد. برخی از ترکیبات رزین سیلیکونی به عنوان مواد ضد سایش و ضد آب در صنایع مرکب چاپ و
رنگ سازی و در ساختمان پلیمرهایی مانند تفلون مصرف دارند.
رزین های پلی آمیدی:
گروه بزرگی از پلیرها دارای عامل آمیدی (NH2-CO (در زنجیر پلیمری خود میباشند. که معروفترین
آنها نایلونها با وزن مولکولی باال و حاللیت میباشند. بعضی از رزینهای پلی آمیدی با وزن مولکولی
پایین مخلوط با رزینهای دیگر در فرمول مرکبهای فلکسو هالیوگراور جهت چاپ روی سطوح پلی
استیلن سلوفان – پلی پروپیلن مصرف دارند. دو نوع از این رزینها در صنعت رنگ و مرکب مصرف
دارند. که نوع فعال آن در رنگ سازی و نوع خنثی و غیر فعال آن در مرکب سازی مصرف میشود. این
رزین ها از پلیمریزاسیون خود به خودی اسیدهای آمینه باز از پلیمریزاسیون حرارتی الکتامها حاصل
میشوند. رنگ ظاهری این رزین ها زرد کهربایی روشن است و نقطه ذوب آنها بین 120 – 80 میباشد.
عیب مهم این رزین نقطة ذوب پایین آنهاست که مصرف آنها را گاهی محدود میسازد.
رزین های وینیل )پلی وینیل استات(:
این زرین از پیلمریزاسیون استیلن با اسید استیک در مقابل یک کاتالیزور مناسب به دست میآید.
نوعی از این زرین به صورت امولسیون در محیط آب و کاتالیزورهای پر اُکسیدی، به صورت 50 الی 55
% در آب تهیه شده که رنگ سفید شیری دارد و در صنایع رنگ پالستیک و مرکبهای فلکسوی محلول
در آب مصرف دارد. یک نوع از این رزین به وسیلة انیدرید مالئیک یا الکیل آکریالت ها به صورت
کوپلیمر درآمده که فیلم حاصل آن بعد از خشک شدن در مقابل آب مقاوم میباشد. عیب بزرگ این
رزینها پخش ضعیف رنگدانه ها است، بنابراین بیشتر ربا رزین های دیگر که خاصیت پخش رنگدانة
باالیی دارند مصرف میشوند.

پلی وینیل الکل:
این رزین را از مونومر وینیل الکلی نمیتوان تهیه کرد بلکه آن را از هیدرولیز رزینهای پلی ونیل
استات به دست میآورند. که رزین جامد کامالً بی رنگ به رنگ آب میباشد. تمام درجات مولکولی
مختلف آن به صورت پودر سفید بوده و وزن مخصوص آن بین 35/1 -25/1 متغیر است. نوع خنثای
این رزین قابل حل در آب بوده و در حاللهای هیدروکربوری و یا استری یا الکلها محلول نمیباشد.
مصرف این زرینها در مرکب چاپ محدود است ولی از آنجا که این رزینها در مقابل آب حساس می
باشند. برای تولید نوعی مرکب چاپ اسناد رمزدار به کار میرود. البته مصارف دیگری مثل آهار پارچه
های نخی، چسب تحریر، کارتن و غیره مصرف دارند.
رزین های کتونی:
این رزینها بی رنگ، شیشهای، مقاوم در مقابل اشعة یو وی و از نظر شیمیایی خنثی بوده و عدد یُدی و
صابونی خیلی کمی دارند. در حاللهای استاتها، الکلها و کتونها، و روغن کرچک حل میشوند. و
حاللیت محدود در هیدرو کربورهای آروماتیک دارند. در گلیکولها و حاللهای آلیفاتیک نیز حل نمی
شوند. با رزین های وینیل کرایه آکریلیک و الکیدهای کوتاه و پلی آمید قابلیت امتزاج دارند. این رزین
ها در مرکبها همراه رزین های دیگر، جهت بهتر کردن چسبندگی به سطح چاپ و براقیت مصرف
دارند. و بیشترین مصرفشان در مرکبهای هلیوگراور و فلکسوگرافی، سیلک اسکرین میباشد.
رزین های آلریلیکی:
پلیمرهای متاکریلیک که بر پایة مونومر اسید آلکریلیک COOH-CH=CH2 و اسید متالکریلیک ساخته و
سنتز میشوند به آسانی با مونومرهای دیگر کوپلیمر میشوند. به علت داشتن پیوند دوگانه در
ساختمان خود، بسیار فعالند که موجبات حاللیت آنها را در روغنها و آب فراهم میسازد. ساخت و
پلیمریزاسیون این رزینها در محیط سوسیانسیونی – امولسیونی انجام میگیرد. این رزینها در
ساختمان مرکبهای هلیوگراور و فلکسوگرافی مصرف دارند. چون بعد از چاپ فیلم خشک شده بدون
بو می باشد. میتوان از این زرینها جهت ساخت مرکبهای بستهبندی استفاده کرد.
رزین های اپوکسی:
از مشخصات ویژة این رزینها وجود بیش از یک مولکول اکسید اتیلن یا گروه اپوکسید در ساختمان
مولکول آنها میباشد. از خواص زنجیر این رزینها توانایی آنها برای ایجاد واکنشهای جانبی با رزین
های پلیآمیدی فعال و فنلی مخصوص است. در اثر این خاصیت ویژه رزینها، رنگ و یا مرکب حاصل،
از فرموالسیون آنها، قشر چاپی تبدیل به یک پلیمر سه بعدی غیر قابل حل در حاللها با تحمل حرارت
باال تا 450 درجه سانتیگراد میشود. این رزین ها از پلیمریزاسیون اپی کلروهیدرین با دی فنیل اول
پروپان در حضور کاتالیست سود سوز آور حاصل میشوند. درجة پیلمریزاسیون را از روی وزن
مولکولی و خواص فیزیکی میتوان به دست آورد.
رزین پلی ایزوسیانات و پلی سیانات و پلی اورتان ها:
رزین های پلی اورتان از پیلمریزاسیون پلی ایزوسیانت ها، مواد شیمیایی پلی هیدروکسی مانند اترها،
پلی اورتان در تولید فومها به اصطالح ابرهای قابل انعطاف – فومهای سخت، چسب ها و رنگهای
صنعتی و اتومبیل میباشد. و اکثراً به شکل دو جزیی ساخته میشوند و وقتی با هم مخلوط میشوند.
سفت و سخت میشوند. در صنعت چاپ مصرف رزینهای پلی اغورتان در فلکسوگرافی پایه آب حتی
روی سطوح مصنوعی مانند سلوفان، پلی اتیلن و پلی استیلن کاربرد دارد. مصرف این رزین ها امروزه
از طرف سازمانهای حفظ محیط زیست محدود شده است. زیرا به دلیل داشتن عوامل ایزوسیانات در
مولکول و ساختمان آنها برای محیط زیست خطرناکند.
نیتروسلولز یا نیترات سلولز:
این رزین مصرف وسیعی در صنایع رنگ و مرکب چاپ دارد. و بیشترین مصرف آن مربوط به مرکبهای
مایع فلکسو و هلیوگراور میباشد. این رزین با مخلوط رزینهای مناسب دیگر ساختمان خوبی از مرکب
چاپ فلکسو و هلیوگراور ارائه میدهد که دارای پایداری، براقیت و به ویژه در چاپ فلکسوگرافی روی
سطوح سلوفاان- پلی اتلین – پلی پروپیلن به دلیل داشتن مقاومت حرارتی ویژه برای دوخت اتوماتیک
پایین بسته بندی مناسب ترین میباشد. برای تهیه و ساخت این رزین پنبه یا لینتر پنبه را ابتدا
شست و شو و چرب گیری میکنند )به وسیلة سود سوز آور( سپس خنثی نموده، شست و شو و خشک
کرده و لینتر پنبة حاصل را در مجاورت اسید سولفوریک غلیظ در یک رآکتور مجهز با اسید نیتریک
ترکیب میکنند. و هرگاه درجة ازت موجود در ساختمان سلولز به 2/11 -5/10 برسد واکنش را نگه
داشته و رزین حاصل را شست و شو داده، خنثی کرده و به صورت خیس در محیط الکلی با چیپس
خشک بسته بندی و جهت مصرف ارسال میکنند. مخلوط این رزین یا الکیدها بیشتر در صنعت رنگ
سازی جهت تهیة رنگ های فوری مورد استفاده قرار میگیرد.
اتیل سلولز:
این اتر سلولز با ترکیب کلرواتیل در محیط سود سوزآور با سلوز به دست میآید. چون ساختمان سلولز
دارای سه عامل هیدروکسیل بوده که هنوز فعال میباشند. لذا وقتی در شرایط مناسب و محیط آماده
شده، مونرمر، کلرور اتیل با سلولز مواجه شود. عوامل هیدرو کسیل با عامل اتیل ترکیب و رزین اتیل
سلولز حاصل میشود. این رزین نسبت به درجة واکنش انجام شده روی سلولز دارای رزینهای با
درجات مختلف میباشد که گروهی از این رزین در حاللهای آروماتیک مثل تولوئن و زایلن محلول و
بخشی دیگر در محیط آب محلول میباشند. این رزین در مرکبهای هلیوگراور و فلکسوگرافی به عنوان
نرم کُن جهت قابل انعطاف کردن فیلم مرکب چاپ به کار میرود.

روغنها

روغنها، احتماالً قدیمیترین مادة خام در صنعت مرکب چاپ میباشند و هنوز هم یک ژل اصلی را در
فرموالسیون مرکبهای چاپ و ورنیها بازی میکنند. بسیاری از روغنها، به همراه دیگر پلیمرها جهت
رسیدن به نیازمندیهای جدید، تخلیص شده و بهبود مییابند. محصوالت جدید شباهت کمی به
محصوالت اولیه دارند ولی هنوز از همان منابع سبزیجات، حیوانی یا معدنی مشتق میشوند.
در گذشته، تقسیمبندی روغنها به سه گروه خشک کن، نیمه خشک کن و غیر خشککن موسوم بود.
این تقسیمبندی بر اساس درجة غیر اشباعیت روغن خام انجام میگرفت که معموالً به وسیلة عدد یُدی
مشخص میگردید. در اندازهگیری منفرد، نتایج از یک منبع به منبع دیگر تغییر مینماید و لذا برخی
پیچیدگیها در قسمتهای مختلف جهان در رابطه با این که چگونه مقادیر عددی یُدی متوسط برای
منظور دستهبندی روغنها تفسیر شود وجود دارد. معمولترین دستهبندی روغنها که امروزه نیز
استفاده میشود به صورت زیر است.
روغنهای گیاهی (oils Vegetable)
به طور شیمیائی گلیسیریدها یا تری گلیسیریدهای اسیدهای چرب میباشند که رنج آنها از کامالً اشباع
)بدون پیوند مزدوج( تا نمونههایی که شامل سه یا بیشتر پیوند دو گانه کربن در ترکیبات اسید چرب
میباشند، تغییر مینماید. این خصوصیت در ترکیب غیر اشباع بوسیلة عامل -CH =CH –نشان داده می
شود. در صورتیکه بیش از یک پیوند دوگانه بین اتمهای کربن مجاور وجود داشته باشد. به عنوان
سیستم کانژوگه شناخته میشود. -CH = CH – CH = CH –روغنهای گیاهی خشک کن بوسیلة قدرت
جذب اکسیژنشان از هوای اطراف و تشکیل یک فیلم االستیک که بستگی به کامل بودن پلیمریزاسیون
دارد، شناخته میشوند. پلیمریزاسیون به عنوان واکنشی که در آن دو یا بیشتر مولکولها با یکدیگر
ترکیب شده و تشکیل یک مولکول واحد را میدهند. تعریف میشود. مقدار اکسیژن جذب شده نسبت
مستقیم با عدد یُدی یک روغن دارد. این عدد نشان دهندْ میزان اسیدهای چرب غیر اشباع موجود در
روغن میباشد.
مقدار اسیدهای چرب نشان دهندْ قدرت خشک کنندگی یک روغن میباشد. عدد یُدی به صورت وزن
بر حسب گرم یُدی که با 100 گرم از روغن ترکیب میشود. بیان میگردد. طبیعت اسیدهای چرب
موجود در یک روغن خشک کن و نسبت آنها، به مقدار زیادی تعیین کنندة چگونگی خشک کنندگی آن
میباشد. جهت راحتی آنها را به دو گروه دستهبندی مینمایند.
اسیدهای چرب اشباح )به عنوان مثال اسید پالمیتیک، استئاریک و اولئیک( که سهم کمی در خشک
کردن دارند.
اسیدهای چرب غیر اشباع از قبیل اسید لینولنیک، لینولئیک، ایزومرهای کانژوگه اسید االئواستئاریک
این روغنها سهم اساسی در خشک کردن، رنگ، مقاومت و پایداری مرکبها دارند. عدد یُدی باال نشان
دهندة توانایی خشک کردن سریع یک روغن میباشد. ولی در روغنهای خشک شوندة سریع، مالک
اصلی نمیباشد. اطالعات جزیی از موقعیت عملی پیوندهای دوگانه در مولکول جهت تقسیر عدد یُدی
ضروری میباشد. به استثنای روغن کتان، روغنهای خام به نُدرت به صورت غیر بهبود یافته در
فرموالسیونهای مرکب استفاده میشوند. روغن کتان تصفیه شده به تنهایی و یا همراه با بُرشهای
پتروشیمی در بسیاری از فرموالسیونهای مرکب اُفست مصرف میشود. بیشترین فروش آن در تولید
رزینها، ورنیها ناقلین مرکب میباشد.
روغن کتان:
این روغن به صورت روغن تصفیه شده و تقویت شده و البته در ترکیب با رزینهای بهبود یافته و به
عنوان یک جزء الزم در سیستم رزین در چند دستة مهم از مرکبهای خمیری استفاده میشود. روغن
کتان از تخم پنبه که در آرژانتین، آمریکا، کانادا، هند، روسیه، استرالیا و نیوزیلند کشت میشود، تهیه
میگردد. هر تخم پنبه شامل 40 -32 درصد وزنی روغن میباشد. استخراج تمام روغنها اقتصادی
نبوده و البته مقداری در دانه باقی میماند که برای خوراک چهارپایان مصرف میشود:
دو روش استخراج روغن از تخم پنبه به صورت زیر است:
الف( فرآیند مکانیکی
ب( فرآیند استخراج یا حالل
در فرآیند اول، تخم پنبه به وسیلة خرد کردن در یک خرد کننده به اندازة ذرات مناسب تبدیل می
گردد. تخم پنبه خُرد شده جهت استخراج اُپتیمُم مقدار روغن در 90 -80 سانتیگراد پخته میشود. در
صورتی که از استخراج کنندهها استفاده شود، استخراج بوسیلة فشار هیدرولیک در دمای 110 درجة
سانتیگراد انجام میگیرد. مواد خروجی از کوره در شکلهای مشخص قالبگیری شده و در یک پارچه
پیچیده میشود و در معرض فشار هیدرولیک باالتر از 315 کیلوگرم قرار میگیرد. روغن، در نهایت به
داخل تانک، تخلیه میگردد. پرسهای پیچشی مکانیکی که expeller نامیده میشوند به تخم پنبه فشار
آورده و روغن از کنار آنها خارج میگردد و در انتها کیک باقی مانده نیز تخلیه میشود.
استخراج یا حالل یک روش نیمه پیوسته میباشد و باالترین راندمان روغنگیری را بدست میدهد ولی
ته ماندة آن به عنوان خوراک دام کمتر مورد قبول قرار میگیرد. در این روش تُخم پنبه خُرد شده و با
حالل مخلوط میگردد. )معموالً اتر پتروشیمی یا تری کلرواتیلن( حالل و روغن موجود در مخزن تصفیه
شده و از دانههای تُخم پنبه جُدا میگردد. حالل بوسیلة تقطیر و بازگشت بازیابی میگردد. روغن کتان
خام شامل درصد کمی از ناخالصیهای مختلف میباشد. این ناخالصیها شامل اسیدهای چرب،
کربوهیدارتها، مومها و لزوجتهای گیاه سوسپانس شده میباشد. در صورت ماندن در دورة طوالنی
این ناخالصیها رطوبت هوا را جذب کرده و به فُرم foots رسوب مینمایند. پس از یک دورة ماهانه یا
سالیانه، این ناخالصیها در تانک رسوب کرده و روغن صاف تهیه میگردد. این روغن سپس با آب داغ
به طور کامل شُسته شده و در تانکهای جداگانه آب رُسوب مینماید. روغن کامالً از آب جدا شده و در
خالء خشک میشود. روشهای تصفیة اسیدی معموالً تمام اسیدهای چرب را دفع نمینمایند و تولید
روغنهایی با عدد اسیدی باال مینمایند. از این قبیل روغنها به جهت کیفیت عالی دیسپرسیون آنها در
جایی که اسیدینه آزاد در مرطوبسازی پیگمنت مُشارکت دارد، استفاده میشود.
مهمترین روش تصفیه پاالیش با باز میباشد. در این روش عالوه بر دفع مواد شکننده و رنگی،
اسیدهای چرب را صابونی مینماید. که قابل جدا شدن میگرددند. کاستیک سودا )سود( به داخل
SvÎH NIa K¨o¶ nj S¹µ«ÃQ RHoÃYIU ÂwnoM
روغن اسیدی شده و به هم زده میشود تا یک فرم امولسیونی ایجاد شود. محلول به سرعت حرارت
داده میشود تا امولسیون شکسته شده و عاملی برای پیشرفت جداسازی رووغن از صابون باشد.
روغن کامالً چندین بار شُسته شده، سپس آب آن جدا گردیده و در خالء خشک میشود. البته فرآیند
پیوسته نیز وجود دارد که جداسازی بوسیلة سانترفویوژ کردن با سرعت باال به جای رسوب کردن
مرحله به مرحله با آب انجام میگیرد. اساسی ترین ترکیب روغن کتان، استید لینولنیک میباشد که
دارای سه پیوند مزدوج ایزوله میباشد:
CH CH CH CH CH CH CH CH CH CH (CH ) COOH 3 2       2 2 2 2 7
دیگر اسید چرب غیر اشباع اسید لینولئیک میباشد که ابقاء رنگ در اثر حرارت را به مرکب اعطاء می
نماید. اسید لینولئیک دارای 18 اتم کربن با پیوند مزدوج ایزوله بر روی اتمهای کربن نهم و دوازدهم
میباشد:
CH (CH ) CH CH CH CH CH (CH ) COOH 3 24     2 2 7
از روغن کتاب اغلب در تولید رنگ و مرکب استفاده میشده است. روغنی با رنگ زرد روشن بوده که
بدون حضور خشک کُن، تشکیل فیلمی از آن بر روی شیشه یک هفته طول میکشد. تا همین اواخر،
مقادیر وسیعی از آن به وسیلة حرارت دادن تا 350 سانتیگراد در یک کوزة باز یا بسته تقویت می
شدند. این روغنها در گسترة وسیعی از ویسکوزیته جهت استفاده در ورنی اُفست وراد بازار شدهاند
روغن کتانی که با حرارت تقویت شده است. گاهی اوقات ورنی اُفست نامیده میشود. این نام کمتر در
اروپا استفاده میشود ولی هنوز در آمریکا استفاده میگردد. آنها امروزه در کتری یا خُمرههای احاطه
شده که از فلزات یا آلیاژهای مختلف مخصوصاً فوالد ضد زنگ که ایده آل برای تقویت حرارتی روغن
های روشن میباشد، ساخته میشوند. این مخازن شامل امکاناتی برای دمیدن هوا از میان روغن،
پوشاندن سطح با اکسیژن یا یک گاز بیاثر با حرارت دادن روغن در خالء میباشد. از کاتالیستهای پودر
فلزی، گازها، عوامل واکنش دهندة آلی یا معدنی گاهی اوقات جهت شتاب دادن به فرآیند تقویت
کردن استفاده میشوند. کنترل شدیدی بر روی درجه حرارت، سرعت حرارت دادن و اطمینان از زمانی
که ویسکوزیتة روغن مورد دلخواه تهیه شده است. باید انجام گیرد. عالوه بر روغن کتان خام و ورنی
اُفست که قابل استفاده در مرکب میباشد. نمونههای دیگری از روغن کتان نیز وجود دارد که قابل
استفاده در صنعت مرکب میباشد. نمونهای از آنها شامل روغن جوشانده است که قدرت خشک
کُنندگی را بدون تغییر زیاد در ویسکوزیته افزایش میدهند. این روغن بوسیلة حرارت دادن روغن
خام در یک کتری بخاری در دمای 140 -120 درجه سانتیگراد تهیه میشود. روغن بهم زده شده و
هنگامی که گرم است گاهگاهی هوا به داخل آن دمیده میشود. خشک کُنهایی به فرم نمکهای آلی
محلول در روغن از کُبالت، منگنز و سرب به آن افزوده میشود.
روغن دمیده به وسیلة دمیدن حجم زیادی از هوا از میان روغن در گسترة دمای 140 -100 درجة
سانتگیراد تهیه میشود. دارای رنگ قهوهای روشن بوده دارای قدرت خشک کنندگی باالتر و با
ویسکوزیتة باالتر میباشد. کیفیت مرطوب کردن، دیسپرسیون و خواص جریان را بهبود میدهند.
مرکبهایی که شامل روغن دمیده هستند باید به دقت فرموله گردند چون دارای عدد اسیدی باالتر بوده
و دارای بوی قویتری میباشند و همچنین گاهی اوقات بوسیلة حرارت دادن تا 290 درجة سانتگراد
)برای استفاده به عنوان ناقل مرکب( سخت میگردند. قابلیت ژل شدن در اثر انبار کردن را داشته و
ویسکوزیتة آنها معموالً پائینتر از Poise 200 نگهداری میشود. اسیدهای چرب روغن کتان در تولید
رزینهای آلکید استفاده میشود. از روغن کتاب تصفیه شده برای ساخت ورنیها استفاده میشود.
امکان تهیة روغنهای اورتان به وسیلة واکنش روغن خشک کن با یک دی ایزوسیانات وجود دارد. که
در نتیجه روغن محلول در الکل تهیه میشود. این واکنش البته زمان خشک کردن را سریعتر و مقاومت
بهتری در برابر آب به دست میدهد. عالوه بر خطر تجزیه حرارتی، آنها در حین عملیات میتوانند تولید
مقادیر کمی از ایزوسیاناتها نمایند. این ماده میتوانند تولید تولوئندی ایزوسیانات نماید که میتواند
باعث آلرژی بر روی پوستهای حساس در فضای محدود بدون تهویه کافی شود. در بریتانیا، سازندگان
مرکب از هر گونه فرمولی ممانعت مینمایند. بنابراین روغنها بدون یک تحقیق کامل نمیتوانند
استفاده شوند.
روغن چوب چینی
منبع تهیة روغن چوب چینی از تُخم میوة گردویی که در بوتههای آمریکای شمالی و جنوبی آفریقا و شرق
دور رشد مینماید. میباشد. این بوتهها Aleurites montan Aleurites و fordil نامیده میشوند. روغن
از بوتة نوع دوم که در ارتفاعات باال کشت میشود شامل اسید آالئواستئاریک کمتری بوده و آهستهتر
تقویت (bodyed (میگردد. زمان ژالسیون آن بین 30 -20 دقیقه در دمای 276 درجه سانتیگراد می
باشد. دانهها با یک پوستة سخت پوشیده شدهاند که معموالً جهت باز شدن آنها، به آنها حرارت داده
میشود. سپس دانهها خُرد شده، سائیده شده و به وسیلة عملیاتی مشابه روغن کتان به وسیلة
عملیات مکانیکی یا استخراج حالل، روغن آن استخراج میگردد. روغن چوب چینی دارای رنگ زرد
روشن با ویسکوزیته و اندیس شکست نور نسبتاً باالتری از دیگر روغنهای خشک کُن گیاهی میباشد
به آسانی جهت تشکیل یک فیلم نرم، چیندار و بدون براقیت خشک میشود. روغن خام دارای بوی
ویژه میباشد. مشابه روغن اویتیسیا به عنوان روغن کانژوکه شناخته میشود. علت این امر باال بودن
درصد اسید االئواستئاریک )حدود 80 )%آن در اسیدهای چرب میباشد. سه پیوند دو گانه کانژوکه،
که در ساختمان مولکولی اسید االئواستئاریک بوجود میآیند )که موقعیتهایی با واکنشپذیری باال
برای پیلمریزاسیون دارند( به صورت زیر است:
CH (CH ) CH CH CH CH CH CH (CH ) COOH 3 23   2 7
20 درصد دیگر از اسیدهای چرب شامل اسید اولئیک و اسیدهای چرب اشباع دیگر با نسبت تقریبی
2 :1 میباشند. برای هر سه مولکول اسید چرب، یک مولکول گلیسرول در ساختمان روغن تری
گلیسیرید وجود دارد. جهت اطمینان از توانایی خشک شدن روغن به یک فیلم شیشهای شفاف، این
روغن تا دمای 310 -290 درجه سانتیگراد حرارت داده میشد. این فرآیند یک عملیات حساس می
SvÎH NIa K¨o¶ nj S¹µ«ÃQ RHoÃYIU ÂwnoM
باشد که میتواند ژالسیون را در دمای 275 درجه سانتیگراد پس از چند دقیقه شروع نماید. این
ژالسیون می تواند به وسیلة افزودن مقدار کمی از روغن کتان، گلیسیرین یا rosin کُند شده و یا
متوقف شود. در صورتی که به طور مناسب عملیات تقویت حرارتی بر روی آن انجام گیرد، مقاومترین
روغن خشک کُن در برابر آب و باز بدست میدهد.
از آنجایی که این روغن فیلم شیشهای و ترد با قدرت خشک شدن سریع و خواص مقاومت عالی را
بدست میدهد. معمول است که از آن به عنوان یک جزء در ورنیهای اولئورزینی مخصوصاً با رزینهای
آلکید یا فتلیک خاص که فیلم مقاوم در برابر سایش، آب، باز و صابون را بدست میدهد، استفاده
شود. این روغن، ورنی و رنگ ناقل مناسب برای مرکبهای اُفست مورد استفاده در کارتنهای دترجنت
و صابون را ایجاد مینماید. کاربردهای دیگر آن در ورنیهای براق پس از چاپ و مرکبهای فتالیک می
باشد. در مرکبهای مورد استفاده در صنایع غذایی به علت بوی ایجاد شده در هنگام خشک شدن،
حذف شده است.
روغن اویتیسیا
دیگر روغن کانژوکة مورد استفاده در تولید مرکب، روغن اویتیسیا میباشد که از دانة یک درخت بلند
به نام rigida استخراج میشود. این درخت اساساً در آب و هوای محلی در شمال شرقی برزیل رشد می
نماید. پس از استخراج روغن به فرم تودهای تبدیل میگردد. ولی به وسیلة حرارت دادن تا 200
درجة سانتیگراد به مدت 2 ساعت پایدار شده و به فرم مایع تبدیل میگردد. روغن اویتیسیا مایع از
چند جهت شبیه روغن چوب میباشد. سریعاً خشک شده و بفرم یک تودة چیندار تبدیل میشود در
صورتی که 275 درجة سانتگیراد حرارت داده شود، ایجاد ژل مینماید دارای یک ویژگی بو بوده و
سبزتر از رنگ زرد روشن روغن چوب چینی میباشد. اسید چرب آن، اسید دی لیکانیک است که سه
پیوند مزدوج کانژوگه در مولکول آن وجود دارد ولی به علت داشتن یک گروه کتونی در فرمول
ساختمانی آن، دارای ساختمان بینظیری است:
SvÎH NIa K¨o¶ nj S¹µ«ÃQ RHoÃYIU ÂwnoM
CH (CH ) CH CH CH CH CH CH CO CH COOH     2 7 2 2
روغن oilicica در تولید ورنیهای اولئر رزینی که سریعاً خشک شده و دارای براقیت، خواص مقاومت
در برابر سایش، آب و باز خوبی باشند، استفاده میشود. فیلم خشک شدة آن زودتر شکنندهتر از
روغن چوب چینی بوده و گاهی اوقات با روغن کرچک دیهیدارته، روغن ماهی یا روغن سویا جهت از
بین بردن این خاصیت، ترکیب میشود. مشابه روغن چوب چینی از آن برای تولید مرکبهای لِترپِرس و
اُفست که به سختی بر روی مبناهای غیر جاذب خشک شده و چاپ مقاوم در برابر خراش را بر روی
فیلم و فویل بدست میدهند، استفاده میشود.
روغن کرچک دی هیدارته: (Oil Castar Dehydrated(
روغن کَرچَک غیر بهبود یافته غیر خشککن میباشد که از دانة بوتة commanies Ricinus تولید می
شود. از آن در مرکبهای نُسخه برداری، نوارهای تایپ استفاده میشود به عنوان پالستی سایزر در
مرکبهای مایع نیز استفاده میشود.
روغن کَرچک اساساً شامل تری گلیسیریدهایی از اسید ریسینولئیک میباشد. این اسید چرب شامل
یک پیوند دوگانه و یک گروه هیدروکسیل است. گروههای هیدروکسیل میتوانند به وسیلة دی
هیدراسیون برطرف شوند )با استفاده از اتصال هیدروژنی به یکدیگر( این عمل اغلب به وسیلة
حرارت دادن تا 280 درجة سانتیگراد در حضور یک کاتالیست )معموالً اسید سولفوریک( با استفاده از
خالء یا گاز بی اثر برای جلوگیری از اُکسیداسیون و بر طرف کردن محصوالت تجزیة فراّر انجام میگیرد.
این واکنش تولید دو ایزواسید لینوییک با مشخصات 12 :9 اسید لینوییک )غیر کانژوکه( و 9 :11
اسید لینولئیک )کانژوکه( مینماید. که معموالً نسبت آنها 3 به 1 است.
روغن کرچک دی هیدراته دارای رنگ روشن بوده و به مقدار کمی ویسکوزتر از دیگر روغنهای خشک
کن میباشد. از روغن کرچک دی هیدارته اساساً در ورنیهای براق برای به دست آوردن فیلمهای رنگ
کم رنگ که دارای مقاومت رنگ خوب در اثر خشک شدن در هوا یا حرارت میباشند. استفاده میگردد.
جهت استفاده در مرکبهای دکورسازی فلزات به علّت رنگ روشن آن و انعطافپذیری آن، ایدهآل می
باشد. از آن به علت بوی باقی ماندة کم آن گاهی اوقات در بستهبندیهای غذایی استفاده میشود.
بیشترین استفادة آن در تولید آلکیدها )هوا خشک و حرارتی( جهت مرکب و پوششهای رول سفید
میباشد.
روغنهای جدا شده
بوسیلة تماس روغنهای خشک کن با یک حالل از قبیل پرویان مایع، فورفورال یا گاهی اوقات مخلوطی
از پرویان مایع و فورفورال تهیه میشوند. حالل از روغن به وسیلة تشکیل دو الیة مُجزا، جُدا میگردد.
هر دو الیه شامل مقداری روغن با عدد یُدی مختلف میباشند. یکی از آنها دارای عدد یُدی باالتری از
روغن پایه و دیگری دارای عدد یُدی پائینتری از روغن پایه میباشد. سپس حالل از هر دو روغن به
وسیلة عملیات تقطیر جدا میگردد. روغن جدا شده با عدد یُدی باالتر، زمان خشک شدن سریعتری از
روغن اصلی بدست میدهد.
روغنهای دریایی (oil marine)
عملیاتی بر روی قسمتهایی از چربی ماهی و چربی وال برای به دست آوردن روغن ماهی انجام میشود.
این روغن دارای ترکیبات متنوعتر و گسترة وسیعتری از ترکیبات اسید چرب نسبت به روغنهای گیاهی
میباشند. استفاده از این روغن به علت بو و رنگ شدید آن محدود شده است. ولی استفاده از آنها
باعث تشکیل فیلم شیشهای و نرم میگردد. باال بودن هزینه و محدودیتهای ایجاد شده در نگهداری
منابع طبیعی، استفاده از این روغنها به وسیلة صنایع را ممنوع نموده است.
روغنهای نیمه خُشک کن (drying semi)
اغلب به مقدار وسیعی به صورت ترکیب در رزینهای سنتزی اساساً آلکیدها استفاده میشود.
آلکیدهای بهبود یافته یا روغنهای نیمه خشک کن، معموالً نرمتر، روشنتر در رنگ بوده و دارای اِبقای
رنگ بهتری از روغنهای خشک کن میباشند. اصلیترین روغنهای خشک کن روغن تنباکو، روغن سویا،
SvÎH NIa K¨o¶ nj S¹µ«ÃQ RHoÃYIU ÂwnoM
روغن آفتاب گردان میباشند. مهمترین این روغنها روغن سویا میباشد که کاربرد وسیعی را در رزین
های آلکید مورد استفاده برای چاپ بر روی حلب پیدا کرده است.
روغن سویا
امروزه کشت دانههای سویا به طور قابل مالحظهای اهمیت دارد. دانههای سویا در تمام قارهها رشد
نموده و مقدار زیادی از روغنهای طبیعی را تولید مینمایند. این دانهها منبع ارزشمندی از پروتئین
میباشند روغنبه وسیلة عمل اکستروژن استخراج میشود. مقدار روغن استخراج شده نسبتاً کم بوده
)حدود 20 درصد( و از ته ماندة آن به عنوان خوراک دام و طیور استفاده میشود شامل نسبت باالئی
از اسید لینولییک و اسید اولییک با بوی به خصوص و رنگ روشن میباشد. آلکیدهای بر پایة این
روغن به تنهایی یا با دیگر بهبود یافتهها، ابقای رنگ و چسبندگی مرکبهای حلب را تا سطح عالی باال می
برند. البته از آنها در ورنیهای پس از چاپ و مرکب افست رول نیز استفاده میشود. توانایی مرطوب
کردن پیگمنت آنها مخصوصاً با کربن بالک خوب است.
روغنهای غیر خشک شونده (oil drying non)
روغنهای معدنی:
از روغنهای معدنی به صورتهای مختلف به عنوان ناقل در مرکب چاپ و یا به عنوان یک حالل یا رقیق
کننده در تولید ناقلهای مرکب استفاده میشود. استفاده و توسعة آ«ها با بهرهبرداری از میدانهای
نفتی دریای شمال افزایش خواهد یافت. گسترة وسیعیاز محصوالت آن موجود میباشد. ویسکوزیتة
روغنهای معدنی از روغن spindle و روغنی که به مقداری ویسکتوزتر از حالل است تا روغنهای
سنگین تغییر مینماید. رنگ آنها از گسترة زرد روشن تا قهوهای تیره تغییر مینماید. این روغنها
محصوالتی از بُرشهای با نقطة جوش باال که از تبخیر بُرشهای پتروشیمی در دمای باالتر از 350 درجة
سانتیگراد در فشار اتمسفر یک به دست میآیند، میباشند. شامل درصد متغیری از هیدروکربنهای
آروماتیک، نفتتیک و پارافینیک همراه با درصد کمی از گوگرد حدود 4 درصد میباشند. کیفیت مرطوب
سازی پیگمنت روغنهای معدنی بستگی به نسبت نسبی هر کدام از این ترکیبات دارد. درصدهای
باالی هیدروکربنهای پارافینیک و آروماتیک، خواص مرطوبسازی پیگمنت ضعیفتر و همچنین قابلیت
امتزاجپذیری با رزین ضعیفتری را بدست میدهند از آنها به تنهایی و یا در ترکیب با Rosin ،برخی
مُشتقات Rosin ،رزینهای هیدروکربنی در مرکبهای چاپ روزنامه و مرکبهای مشکی ارزان استفاده می
شوند. روغنهایی از قبیل spindle رقیق کننده یا حالل برای موم استر، رزیناتها، الستیکهای
ایزومریزه، رزینهای فنلیک و مالبیک در مرکبهای سریع و رُسوب کننده میباشند.
روغنهای مرکب چاپ روزنامه:
ویژگیهای ضروری برای یک روغن مرکب چاپ روزنامه این است که باید ارزان بوده و خواص مرطوب
سازی و دیسپرسیون خوبی را نشان دهد. همچنین مرکبی را تولید نماید که دارای خواص جریان کافی
بودن هدر رفتگی به همراه کیفیت مخلوط شدن خوب، نفوذ کافی و سرعت رسوب کردن کافی باشد.
روغنهایی که این نیازها را برآورده مینمایند. روغنهای معدنی قهوهای تیره (brown dark (که نسبتاً
ویسکوز باشند هستند ولی برای مرکبهای معمول سیاه روزنامه، روغنهایی با ویسکوزیتة بین10 -8
پوز در 21 درجة سانیتگراد پیشنهاد میشود که این عدد معادل ویسکوزیتة 4000 ثانیه در دستگاه
1:No Redwood و 400 ثانیه در 2:No Redwood میباشد. دستگاه Redwood ،دستگاه معمول مورد
استفاده برای اندازهگیری ویسکوزیتة روغنهای روان کننده در بریتانیا است. ویسکوزیتة روغنهایی
با وزیسکوزیتة بیشتر در دستگاهمشابهای در دمای 60 درجة سانتیگراد و 3/93 درجة سانتیگراد
اندازهگیری میشود. نقطة اشتعال برای این گونه روغنها در گسترة حدود 159 درجة سانتیگراد تا
باالی 200 درجة سانتیگراد میباشد. روغنهای معدنی مورد استفاده در مرکبهای چاپ روزنامه، دارای
درصد آروماتیک نسبتاً باالیی میباشند. روغنهای مرکب باید با هزینة کم ساخته شوند. به علت باال
بُردن نقطة اشتعال آنها، مشکالتی را در حمل و نقل و انبار کردن ایجاد نمایند.

روغنهای گیاهی

روغنهای گیاهی غیر خشک کن به عنوان پالستی سایزر، روغن و به عنوان جزیی از رزینهای سنتزی
ارزشمند میباشند. مهمترین آنها روغن کرچک میباشد.
روغن کَرچَک (Oil Castor)
روغن کرچک از دانههای تخم بوتة Communis Ricinus که در مناطق گرمسیری رشد مینماید، به
دست میآید. روغن به وسیلة فشار دادن )پرس کردن( سرد و استخراج توسط حالل تهیه میشود.
نمونههایی از آن با کیفیت باال برای استفادههای دارویی انتخاب میشوند. 80 تا 87 درصد اسید چرب
این روغن را اسید ریسینولییک در مولکول تری گلیسیرید تشکیل میدهد. فرمول شیمیایی این اسید
به صورت زیر است:
CH (CH ) CH(OH) CH CH CH (CH ) COOH 3 23      2 2 7
از روغن کرچک در تولید روغن کرچک دی هیدراته استفاده میشود دارای کیفیت مرطوب کردن
پیگمنت خوب بوده و گاهی اوقات به عنوان یک عامل واسطه استفاده میشود. دارای هر دو قسمت
قابل امتزاج در الکل و روغن در مولکولهای اسید چرب خود میباشد. از آن در تولید مرکبهای نسخه
برداری، روبان ظهای ماشین چاپ و کالیراسیون دستگاههای ویسکوزیته استفاده میشود.

حاللها
حالل به گروه بزرگی از مواد جامد و مایع اطالق میشود. فرضیههای حالل و محلول قابل تبدیل به هم
هستند، بنابراین وقتی مفهوم حالل و محلول مطرح میشود باید اشاره شود که کدام حالل است. یک
حالل عبارت از جدایی پایداری مولکولهای موارد دیگر اضافه شده میباشد. مرکبسازها، با مخلوط
کردن تعداد زیادی از مواد حالل میسازند. )از گرما حرارت نیز الزم باشد استفاده میکنند( که ممکن
نیست خود به خود بر اساس پایة مولکولی مخلوط شوند، بلکه به صورت یک مخلوط واحد در حالل باقی

میمانند موادی که خود به خود جدا میشوند برای همدیگر حالل نیستند. اثر متقبال داخلی بین
مولکولها، آمادگی درهم شدن مواد را در شرایط معین غلظت و حرارت فراهم میسازد.
قدرت حالل، با مالحظه مفید بودن حالل، فاکتور بسیار مهمی میباشد. حالل پودری تمام نیست بلکه یک
خاصیت آرمانی است ولی نوع ویژه آن نسبت به آنچه حل کرده است، حالل نامیده میشود. این طور به
نظر میآید که بعضی حاللها باید مقدار بیشتری از مواد فیلم ساز در شرایط غلظت پایین داشته
باشند. و هم زمان حالل کامالً باید از فیلم چاپی در خشک شدن تبخیری، جدا شود و این پدیده ما را وا
میدارد که برگردیم شباهت سازندة فیلم و حالل را بررسی کنیم. در محلولهای پلیمری ویسکوزیتة
باالی مایعات که دارای باالترین قدرت راندمان محلول با غلظت پایین میباشد میتواند معیار قدرت
حالل مخصوص نسبت به یک پیلمر مخصوص به حساب بیاید.
برعکس در محلولهای غلظت پایین، حاللی که بزرگترین غلظت داخلی و درونی را تولید میکند دارای
باالترین حاللیت برای پلیمر میباشد. بدین معنی که هرچه قدر حاللیت حالل باال باشد، با این که درصد
پلیمر در محلول باال میباشد دارای ویسکوزیتة پایین میباشد. حاللهایی که دارای عوامل
هیدروکسیلی باال میباشند خاصیت قطبی باال دارند، در نتیجه دارای ثبات دی الکتریک باال میباشند.
در مقابل، حاللهای هیدروکربوری و سایر حاللها دارای ثبات دی الکتریک پایین و غیرقطبی میباشند.
بعد از قدرت حاللیت عامل مهمی که بیشتر در حاللها مطرح است میزان تبخیر آنها است. این مسئله
در ساخت و فرموالسیون مرکب چاپ بسیار اهمیت دارد. حاللهای با قدرت تبخیر پایین که دارای
پایداری چاپ میباشند. جهت تولید مرکبهای لترپرس و افست مناسباند.
کنترل میزان تبخیر حاللها در مرکبهایی ضروری است که خشک شدن آنها به روش تبخیر یا جدا
شدن حالل از سطح فیلم چاپی صورت میگیرد. نسبت تبخیر حاللها در یک مخلوط حالل و رزین یا
ساختمان اجزای سازندة ترکیب و غلظتها و حرارت متغیر است.

تأثیر متقابل فیزیکی بین انواع مولکولها، هر دو، حد نیروهای مؤثر یا نیروهای نسبی تبخیر اجزای
تشکیل دهنده در یک مخلوط متغییر است. تبخیر در یک درجه حرارت معین بیشتر با تعیین فشار بخار
و حرارت تبخیر به دست میآید.
مخلوط یک حالل معین و دارای نقطة جوش ثابت )که ممکن است باالتر یا پایینتر از اجزای تشکیل
دهندة مخلوط میباشد( آزئوتروپ نامیده میشود. کلمة متعادل برای مخلوط حاللی به کار میبرند که
درجه حرارت تبخیر تا پایان مخلوط حالل ثابت و بدون تغییر بماند.
یک مخلوط حالل که برای تخبیر خشک شدن در درجه حرارت اتاق آماده شده است. معموالً با مخلوط
حاللی که برای تبخیر خشک شدن به حرارت )حدود 60 درجه( فرق دارد و هر دو مخلوط به صورت
نرمال با مخلوط آزئوتروپ متفاوت میباشد. برای مخلوط ممکن است دارای فشار بخارهای مانند آنکه
مخلوط نقطه اشتغالهای پایینتری از هر کدام اجزای سازنده حالل مخلوط باشد سایر خواص که باید
بیشتر در انتخاب حالل برای مرکب چاپ مورد نظر قرار گیرد عبارتند از: بوی باقی مانده، قابلیت
اشتغال، سمیت، خلوص و رنگ ساختمان شیمیایی حاللهای کم اهمیت تر از روغنهای خشک شونده یا
رزینها در مرکب چاپ میباشد، زیرا حاللها در واکنشهای شیمیایی خشک شدن وارنیشهای مرکب
چاپ شرکت نمیکنند.
با این وجود، حضور آب یا عدم حضورش در موارد خاص بسیار اهمیت دارد.
حاللها را برای اینکه آسانتر یاد بگیریم و خواصشان را بررسی کنیم الزم است به شکل زیر دسته
بندی کنیم:
الف- حاللهای هیدرو کربوری شامل آلیفاتیک، نفتنیک و آروماتیک
ب- الکلهای یک هیدروکسیله که دارای یک عامل هیدروکسیل هستند، شامل الکلهای خطی و
حلقوی میباشد.
پ- گیلکولها مانند اتیلن گلیکول و پروپیلن گلیکولژ
ت – اترهای گلیکول دی اتیل اتر
ث – کتونها مثل استن
ج – اترها مثل اتیل استات
الف- حاللهای هیدروکربوری
این حاللها برشهای نفتی با نقطة جوش پایین )آلیفاتیک(اند. تعداد زیاد و متعددی از حاللهای نفتی
با نقطة جوش پایین در مرکبهای هلیوگراور و فلکسوگرافیک و سیلکاسکرین مصرف دارند. که از
تقطیر جزء به جزء مواد نفتی حاصل میشوند. این برشهای نفتی ممکن است به هم نزدیک بوده و با
اختالف 20 درجه سانتیگراد از همدیگر اختالف داشته باشند. یا متوسط یا دور از هم با اختالف 100
درجه سانتیگراد از همدیگر قرار گیرند. محصوالتی که تصفیه میشوند دارای استانداردهای ویژهای
هستند که با حاللهای (Point Boling special (SBP معروف هستند.
از جمله حاللهای فوق که بیشترین مصرف را دارند. وایت اسیریتها هستند که در ردیف SBP6 قرار
میگیرد که حاللهایی ارزان قیمت بوده و قدرت پاکنندگی آنها خیلی زیاد است. این حاللها به صورت
حالل شل کننده در بعضی از مرکبهای سیلک اسکرین مصرف دارند. و حتی در بعضی از مرکبهای
لترپرس نیز مورد استفاده قرار میگیرند. حدود تقطیرشان 180 -100 درجه سانتیگراد بوده رنگشان
مثل آب بین 14 - %1 %آروماتیک بوده و بقیه آلیفاتیک میباشند.
روغنهای پارافین (کروزن)
بی رنگ و نقطة تقطیرشان باالتر از وایت اسپریتها است. دارای بوی مخصوص بوده که نسبت به نقطه
و حدود تقطیرش متغیر است. دارای 8 %آروماتیک و معموالً جزو حاللهای بسیار ارزان قیمت می
باشند. به صورت پاک کننده و حتی شکل کننده در مرکبهای لترپرس و افست و مرکبهای سیلک
اسکرین کاربرد دارند.

حاللهای نفتی با نقطة جوش باال جزو آلفاتیک محسوب میشوند. اختالف این حاللها با هم معموالً بین
20 الی 30 درجه سانتیگراد میباشد و حاللهای این گروه معموالً بین 320 – 240 درجه سانتیگراد از
تقطیر جزء به جزء قرار دارند. این گروه جزو روغنهای معدنی به حساب میآیند. که قبالً به طور خالصه
از آنها صحبت به میان آوردهایم بیشترین مصرف این حاللها در افست ورقی، رول کلدست و رول
هیتست میباشد.
ب – الکلها (الکلهای خطی)
الکلها نیز به صورت حالل در ساختمانمرکبهای چاپ به ویژه در مرکبهای فلکسوگرافی و هلیوگراور
مصرف دارند و شامل الکلهای زیر میباشند:
اتانول یا الکل اتیلیک
اتیل الکل یا اتانول به صورت بدون آب و خالص در صنعت مرکبسازی مصرف ندارد. بلکه به صورت
96 %که 4 %آن آب میباشد مصرف دارد. در کشورهای اروپایی این الکل را به دو گروه IMS
(Sprite Methylaled Industrial (تقسیم میکنند. که در مرکبهای فلسکو و گراور مصرف دارد. گروه
اول با OP برابر با 64 که دارای چگالی 821/0 با 7/9 %آب گروه دوم با چگالی 797/0 یا 4/1 %آب
دارای 74 =OP میباشد. این الکل حاللی خوب برای نیترو سلولز از نوع A میباشد.
پروپانول نرمال: یک حالل خیلی خالص و دارای نقطه جوش باالتر از اتانول و ایزو پروپاتنل میباشد. C
ْْ92 =P.B و مزه و طعم بخار آن شیرین میباشد و جزو IMS ها بوده در مرکبهای فلکسو و گراور
مصرف دارد. خشک شدن و تنظیم خشک شدن مرکب را بعد از چاپ و روی ماشین چاپ با این حالل می
توان کنترل کرد. کلیة رزینهایی که در اتانول ایزو پروپانل حل میشود در نرمال پروپانل نیز حل می
شود.
ایزوپورپانول (IPA : (یک الکل IMSبدون رنگ به رنگ آب است. دارای نقطة جوش 3/82 و چگالی
0/784 بوده و یکی از حاللهای خوب رزینهای مورد مصرف در مرکبهای فلکسو و گراور به شمار می
رود. حاللیت آن برای رزینهای پلی آمید، اتیل سلولز کلوفان و شالک بیشتر از حاللهای اتانل و
نروپانول نرمال میباشد.
بوتانول نرمال: الکلی از گروه IMS است که خیلی دیرتر از الکلهای قبلی پرش دارد. بخار آن سنگین
تری از اتانول؛ ایزو پروپانل و پروپانل نرمال است و قابلیت مخلوط شدن با بیشتر حاللهای مورد
مصرف در هلیوگراور و فلکسوگرافی را دارد. بیشتر در صنایع رنگ و مرکبسازی، به ویژه در مرکب
های سلیک اسکرین، مصرف دارد. رزینهایی که بیشتر در بوتانول حل میشوند عبارتند از آلکیدها،
مالمین، فرم آلدئید، نیترو سلولز و شالک. بیشتر چربیهای رنگی بازی – پایه روغن و واکس نیز قابل
حل در بوتانول نرمال میباشد.
الکلهای حلقوی
سیکلوهگزانول: مادهای است روغنی شکل با بوی بسیار قوی ولی قابل تحمل. حالل خوبی برای اترهای
سلولزی، کلوفان استری و شالک میباشد و به صورت محدود در مرکبهای اسکرین مصرف دارد. قابل
مخلوط شدن با حاللهای روغنی و حاللهای هیدروکربوری است.
متیل سیکلوهگزانول: یک مایع کامالً روغنی شکل تقریباً با بویی شبیه بوی سیکلوهگزانول است ولی
قدرت حاللیت آن کمتر از سیکلو هگزانول میباشد. این ماده یکی از بهترین حاللها برای اترهای
سلولزی، استرهای کلوفان و شالک میباشد.
پ – گلیکولها
منواتیلن گلیکول: منواتلین گلیکول یک الکل بدون رنگ و غلیظ و جاذب رطوبت است. قابلیت مخلوط
شدن با آب، الکلها و بعضی از حاللهای کنونی را دارد. کاربرد آن در مرکبهای لترپرس کارتن بر پایة
آب و فلکسوهای پایة آب میباشد. با آب کامالً مخلوط میشود و درجة انجماد آن پایین میرود. این مایع
حالل خوبی برای ژالتین، دسکترین، رزینهای مالتنیکی و فوماریکی میباشد.
منوپروپلین گلیکول: این حالل بدون رنگ خیلی شباهت به اتیلن گلیکول دارد. کاربرد آن در صنایع
غذایی از جمله صنایع دارویی، عطر و اسانس میباشد به ویژه در تولید مرکبهای چاپی که جهت بسته
بندی مواد غذایی به کار میبرند همین حالل خوبی برای رزینهایی است که در مورد مونواتیلن گلیکول
اسم بردیم.
هگزیلن گلیکول: مایعی است بدون رنگ و بدون بو که تقریباً مزه نوشابههای گازدار را دارد. بیشترین
کاربرد آن برای ایجاد تأخیر در خشک شدن مرکبهای فلکسوگرافی و گراور میباشد. زیرا نقطة جوش
آن باالتر از سایر گلیکولها است و به علت گرانی، کاربرد کمی دارد ولی در مرکبهای لترپرس پایة آب
مصرف دارد به ویژه برای چاپ صنایع بستهبندی غذایی مصرف میشود. در بعضی موارد میتوان از
این حالل در تولید مرکبهای افست خشک که برای چاپ روی لیوانهای بستنی و لیوانهای لبنیات، از
جنس پلی استایرن، استفاده کرد. قابل مخلوط شدن با روغن گیاهی و بیشتر حاللهای روغنی مورد
مصرف در مرکبهای چاپ میباشد.
دی اتیلن گلیکول: مایعی است بدون رنگ و غلیظ و جاذب رطوبت و قابلیت مخلوط شدن با آب، الکلها،
استن، گلیکول اترها را دارد. بیشترین مصرف آن در فرموالسیون مرکبهای لترپرس پایة آب در
صنایع بستهبندی به ویژه کارتن میباشد. حالل خوبی برای نیتروسلولز و شالک و رزینهای مالئنیکی
است.
دی پروپیلن گلیکول: این حالل بدون رنگ، غلیظ و دارای نقطة جوش باالتر از اتیلن گلیکول و دی اتیلن
گلیکول میباشد. تقریباً مانند دی اتیلن گلیکول در تولید مرکبهای کارتن لترپرس پایه آب مصرف
دارد. جهت تنظیم درجة خشک شدن این نوع مرکبها با سایر گلیکولها هماهنگ میباشد.
تری اتیلن گلیکول: حاللی است بدون رنگ، پایدار، غلیظ و نقطة جوش آن باالتر از دی اتیلن گلیکول می
باشد. قابلیت مخلوط شدن با آب و الکل را دارد ولی با حاللهای هیدروکربوری مخلوط نمیشود همراه
حاللهای گلیکولی برای حل کردن رزینهای مالئینیکی، شالک جهت تولید مرکبهای لترپرس کارتن پایة
آب مصرف دارد.
گلیسرین: مایعی شربتی غلیظ، بدون رنگ، بدون بو و با مزة شیرین میباشد. کامالً جاذب آب بوده و تا
50 %وزن خود آب جذب میکند؛ بنابراین با آب آزوئوترپ بوده در اثر تقطیر از هم جدا نمیشوند و با
هم تقطیر میشوند. بیشترین کاربرد این مایع برای ساختن رزینهای مصرفی در مرکب چاپ است و
جهت ساخت یک نوع مرکب استامینی نیز کاربرد دارد. به عالوه در بیشتر مرکبهای پایة آب، به ویژه
فلکسو، نقش نرم کننده را در رزینهای آکرلیک دارد.
ت – اترهای گلیکول(دی اتیل اتر)
آمینواتیل گلیکول اتر: حالل خوبی برای نیترو سلولز و بخشی از رزینهای هیدروکسیل دار میباشد.
که حالت روغنی داشته و بوی شیرینی دارد. ساختمان آن شبیه اتیلن گلیکول بوده که از هیدروژنهای
عامل هیدروکسیل اتیلن گلیکول بنیان الکیلی اتیل نشسته است.
اتوکسی پروپاتول: این حالل اولین بار توسط انگلیسیها برای حالل نیترو سلولز معرفی شد که از جمله
پروپیلن گلیکول منواتیل اتر (P.M (به علت غیرسمی بودن جهت حل اتیل سلولز برای مصارف ساخت
رنگ چاپ روی فویلهای سلوفان آلومینیم معرفی شد و حالل پروپیلن گلیکول منو اتیل اتر )اتوکسی
پروپانول( نزدیکترین اکسید اتیلن میباشد. جایگزین اتوکسی اتانول شده است که یک حالل غیر سمی
و غلیظ و شربتی و دیر فرار بوده و به عنوان حالل که پرش حالل را تأخیر میاندازد در مرکبهای
لترپرس و فلکسو و گراور کاربرد دارد.
ث- کتونها
اَسِتُن (دی متیل کتن) یکی از پرمصرفترین حاللهای صنعتی است و دارای قیمت نسبتاً مناسب با
قدرت حاللیت باال میباشد. قابلیت مخلوط شدن با آب، حاللهای هیدروکربوری و روغنهای طبیعی را
دارد. بیشترین مصرف آن در تهیة الکهای نیتروسلولزی بوده و به عنوان یک حالل خوب برای لوازم
آرایشی مانند الک ناخن کاربرد دارد. از آنجا که در کشور ما هوا خشک و دمای آن نسبت به کشورهای
اروپایی باالست. در ساخت مرکبهای فلکسو و گراور مصرف ندارد ولی در اروپا مصرف آن معمول
است. بهترین حالل نیترو سلولز، اتیل سلولز و PVC , PVAC استرهای کلوفان و سایر رزینهای
سنتزی است.
متیل اتیل کتون (MEK :(حاللی است بیرنگ، دارای نقطة جوش باالتر از استن، کم حالل در آب،
دارای بوی خاص خود و قابل حل در کلیة روغنهای گیاهی و حاللهای استری بیشترین و اصلیترین
1 مصرف آن در مرکبهای گراور بوده و قدرت پرش آن
)یک سوم( استن میباشد. همراه حاللهای 3
اتیل استات الکلها جهت حل رزینهای مالئنیکی، سلولزی و پلی آمیدی برای تولید مرکبهای گراور
مصرف دارد.
متیل ایزوبوتیل کتن: حاللی است بی رنگ و به رنگ آب و با بوی کتونی باال می باشد. تقریباً با آب
مخلوط نمیشود ولی با بیشتر حاللهای آلی و روغنها مخلوط میشود. در رنگهای چاپی سیلک اسکرین
و گراور مصرف دارد. از جمله رزینهایی که در آن حاللیت دارند، عبارتاند از: نیترو سلولز، اتیل
سلولز، پلی وینیل کراید و پلی وینیل استات و کوپلیمرهای وینیلی، رزین اپوکسی، پلی اورتان و
کائوچوی کلره نیز در این حالل حل میشوند.
سیکلو هگزاتون: یک حالل بسیار قوی، بدون رنگ و با بوی تند میباشد. با آب مخلوط نمیشود. برای
حل کردن رزینهایی مانند اتیل سلولز، نیترو سلولز و پلی وینیل کلراید کاربرد دارد. بیشترین مصرف
آن در تولید رنگ سیلک اسکرین میباشد.
متیل سیکلوهگزانون: اسم تجاری آن سکتون B است. درست خواص سیکلو هگزاتون را دارد ولی از
نظر فراریت از آن پایینتر بوده و رنگ آن کهربایی و بوی بسیار تندی دارد و مانند سیکلوهگزانون در
مرکبهای چاپ سیلک اسکرین مصرف دارد.

ایزوپرن: یک حالل کتونی بسیار خوب است، دارای نقطة جوش باال و بوی بسیار تندی است این بو که
بیشتر ناشی از ناخالصیهای موجود در حالل میباشد. بهترین حالل روغنها و چربیها است. بیشتر
جهت تولید مرکبهای چاپ فلز به روش سیلک اسکرین به کار میرود و بهترین حالل نیترو سلولز و
PVC میباشد.
دی استن الکل )پیرانتون الکل(: حاللی است روشن به رنگ کمی زرد که در اثر ماندن به مرور زردتر
میشود. حاللی کامالً استثنایی است، زیرا هم خواص الکلی را دارد و هم خواص کتونی؛ بدین معنی که
میتواند به عنوان یک حالل واسطه دو گروه رزین را با هم در کنار هم نگهدارد بهترین حالل براب
نیترو سلولز، سلولز استات پلی وینیل استات شالک بوده و حالل بیشتر جوهرهای هم بازیک و
غیربازیک نیز میباشد.
ج – استرها
استرها گروهی از حاللهای آلی هستند که در تولید مرکبهای چاپ مخصوص فلکسو و گراور مصرف
دارند. در ذیل به شرح تعدادی از این حاللها میپردازیم.
اتیل استات: با نقطة جوش پایین، حالل نیترو سلولز بوده و رنگ آن مثل آب با بوی قوی میوهای می
باشد به مقدار 8 %با آب مخلوط و روغنهای گیاهی مثل روغن کرچک، کتان و حاللهای هیدروکربوری
مخلوط میشود. قدرت حاللیت آن با افزودن مقدار کمی الکل افزایش پیدا میکند. بعد از مرکب چاپ
در صنعت رنگ سازی نیز جهت تهیة الکهای صنعتی کاربرد دارد. عالوه بر اینها حالل رزینهای نیترو،
سلولز، اتیل سلولز، پلی وینیل استات، پلی استایرن، استرهای کلوفان و رزینهای مالئنیک نیز می
باشد.
ایزوپرپیل استات: تماماً خواص اتیل استات را دارد. با این تفاوت که میزان فراریت آن نصف اتیل
استات بوده ولی بوی آن تندتر از اتیل استات میباشد.

نرمال بوتیل استات: بدون رنگ، با بوی میوهای و مخصوص حاللهای استاتی است. با آن مخلوط نمی
شود ولی با روغنهای گیاهی و فیلی، از حاللهای آلی و هیدروکربوری، مخلوط میشود به مقدار خیلی
کم در مرکبهای چاپ فلکسو و گراوری مصرف دارد فقط در مرکبهای دکوری- فویل آلومینیوم
مصرف دارد. چون فراریت کمتری نسبت به اتیل استات دارد. لذا فیلم حاصل از الک ساخته شده از
این حالل براقتر از اتیل استات میباشد. میزان فراریت آن نسبت به اتیل استات 6/1( یک ششم9
است. حالل خوبی برای نیترو سلولز رزینهای هیدرور، کربوری، کلوفان و استرهای کلوفان، کائوچو
کلره، رزینهای وینیل، پلی استایرین و اکریالتها میباشد. 20 %حالل نرمال بوتیل استات شالک را
نیز در خود حل میکند.
نرمال پروپیل استات: رنگ آبگونه با بوی میوهای و حالل خوبی برای نیترو سلولز است؛ به ویژه وقتی با
الکلها و استاتهای دیگر مخلوط شود. حالل کلیة رزینهایی خواهد بود که برای اتیل استات و بوتیل
استات نام بردیم. کاربرد آن برای رنگهای فلکسو و گراور میباشد.

افزودنیها
پالستی سایزرها (نرم کنندهها)
اساسیترین وظیفة یک پالستی سایزر در فیلم مرکب، افزایش نرمی و خمپذیری فیلم چاپ خشک شده
میباشد. پالستیسایزرها ضرورتاً حاللهای غیر فراّر میباشند. مرکبهایی که به وسیلة عمل تبخیر
خشک میشوند. )مخصوصاً بر روی سطوح غیر خلل و فرج دار( تمایل به تُردی داشته و در صورت خم
شدن کاغذ باعث شکستن فیلم میگردند. پالستی سایزر به ایجاد االستییسته در فیلم مرکب کمک
کرده و اجازه میدهد که سطح خم شده و یا تا بخورد و اشکالی در فیلم مرکب به وجود نیاید. پالستی
سایزرها معموالً به مایعات ویسکوزی میباشند. از پالستی سایزرهای مشخصی جهت افزایش خواص
فیلم مرکب نهایی از قبیل مقاومت در درجه حرارتهای پایین و عدم تغییر رنگ در دماهای باال استفاده
میشود. به دست آوردن فرموالسیون دقیق جهت رسیدن به موازنة اُپتیمم در خواص فیلم مرکب
خشک پالستی سایزر شده، ضروری میباشد. اساساً نقش نرم کنها به صورت خالصه به شرح زیر
است:
1 -از تجمع رنگدانه جلوگیری میکند.
2 -از کریستال شدن در اثر تغییرات درجه حرارت جلوگیری میکند.
3 -براقیت را زیاد میکند.
4 -چسبندگی فیلم ایجاد شده را به سطح افزایش میدهد.
5 -در درجه حرارت باال موجب پایدار شدن رنگ میشود.
6 -قابلیت انعطافپذیری به سطح چاپی میدهد.
پالستی سایزرهای مورد استفاده در چاپ به شرح زیر میباشند:
تری کرزیل فسفات
روغن سویا اپوکسی شده
کافور
دی ایزو بوتیل فتاالت
دی بوتیل فتاالت (P.O.D)
پالستی سایزر با رنگ سفید آبی میباشد که دارای بوی کم میوهای است و جهت استفاده در
نیتروسلولز پیشنهاد شده است. استفاده از آن در کاربردهایی با درجه حرارت پایین توصیه نمیگردد.
به طور وسیعی از آن در مرکب مایع و الک شیشه استفاده میشود. سازگاری خوبی با دیگر رزینها
دارد.

تری اتیل ستیرات:
بی رنگ، بی بو، مایعی ویسکوز با طعم تلخ میباشد. تنها به مقدار کمی در آب حل میشود. و دارای نقطة
جوس 127 درجة سانیتگراد میباشد. دانسیتة نسبی آن 136/1 و نقطة اشتعال آن 155 درجة
سانتیگراد است. قابلیت حل کرده موم استر، شالک و مقداری رزینهای فنلیکی را دارد. با نیترو
سلولز، اتیل سلولز، استات سلولز، بوتیرات و رزینهای وینیل سازگار میباشد. در مرکبهای مورد
استفاده برای بستهبندی مواد غذایی به طور وسیع استفاده میشود به وسیلة استریفیکاسیون اسید
سیتریک تهیه میگردد.
دی سیکلوهگزیل فتاالت(سیکلوهگزانول فتاالت)
جامد کریستالی سفید با نقطة ذوب 62 درجة سانتیگراد، دانسیتة ظاهری 29/1 ،وزن مولکولی 330 و
نقطة جوش 212 درجة سانتیگراد میباشد. در اغلب حاللهای آلی به جز آب حل میشود. پالستی
سایزر عالی برای نیتروسلولز بوده و به مخلوط شدن آن با شالک کمک میکند. البته با اتیل سلولز، رزین
های اکریلیک، پلی وینیل استات و بوتیرات نیز سازگار میباشد. یک دی استر آروماتیک است که به
وسیلة استرینیکاسیون ایندرید فتالیک و سیکلوهگزانول تهیه میشود.
واکسها
مواد شیمیایی مختلفی در ساختمان مرکبهای چاپ کاربرد دارند، از آن جمله واکسها، که به سطح
چاپی لیزی و خاصیت لغزندگی میدهند و غیر از مقاومت در مقابل سایش سطح چاپی را هم مقاوم آب
میکنند. بخش عمدة ساختمان مرکبهای کاغذهای کپی را واکسها تشکیل میدهند، ضمناً در ساختمان
مرکبهایی که به وسیلة حرارت برگردان میشوند. درصد زیادی واکس ووجود دارد. با اضافه کردن
مقدار کمی واکس به فرمول مرکب چاپ مقدار زیادی از چسبندگی آن کاسته میشود. مصرف واکسها
در فرمول مرکبهای چاپ به دو صورت توصیه میشود:
1 -نوعی از واکس پودر بسیار نرم که اندازة ذرات آن در حدود اندازه رنگدانهها است و میتوان آن
را به طور مستقیم در فرمول مرکب چاپ به کار برد.
2 -کاربرد واکس در ساختمان مرکب به صورت خمیر، که بدین منظور واکس را در حالل مرکب و
مقداری از رزین مصرفی در مرکب با حرارت به صورت مایع در میآورند. سپس به روش سرد کردن
آرام آن را به صورت خمیر، نرم مانند کِرِمهای بهداشتی، در میآورند و به طور مستقیم به فرمول
مرکب چاپ اضافه میکنند.
از آنجا که واکس در اثر حرارت نرم شده و نیز در اثر افزایش درجه حرارت محیط، سطح چاپی حالت
چسبندگی پیدا میکند در نتیجه در اثر بخشی از واکسبه مناطق غیرتصویری منتقل میشود و باعث
کثیفی کار چاپی میگردد. بایستی هنگام مصرف و انتخاب واکس دقت الزم را به کار بُرد برای این
منظور باید از واکس با نقطة ذوب باال و شکننده استفاده کرده و ذرات و دانههای آن نیز کامالً ریز
باشد. باید واکسها را در حداقل مقدار مورد استفاده قرار داده زیرا افزایش مقدار اضافی واکس
موجب ماتی سطح چاپی میگردد. کاربرد گریس و وازلین به مقدار کم میتواند نقش واکس را بازی
کرده و سطح چای را از شکنندگی نجات دهد و موجب نرمی و انعطاف سطح چاپی گردد. بنابراین کاربرد
مقدار کمی التولین بسیار مفید خواهد بود.
حال به ذکر نام تعدادی از واکسها میپردازیم:
واکسهای سنتزی:
1 -واکسهای پلی اتیلن: این واکسها با ظاهری سفید و ذرّات سخت، معموالً به صورت پودر مورد
مصرف قرار میگیرند. از نظر شیمیایی موادی خنثی و بی بو بوده، بنابراین مستقیماً میتوانند با مواد
غذایی برخورد داشته باشند. در درجه حرارتهای باالی نقطة ذوب شان در بیشتر حاللهای مرکبهای
افست و لترپرس حل میشوند؛ به ویژه قابلیت امتزاج با روغنها و رزینهای مصرفی در مرکبهای
چاپ را دارا میباشند. واکسهای پلی اتیلنی در بیشتر مرکبها مصرف دارند. این واکسها به منظور
افزایش خاصیت ضد سایش و لغزندگی سطح چاپی به فرمول مرکب اضافه میشوند. برای مصرف در
مرکبهای افست و لترپرس حتماً الزم است قبالًاین واکس را در حالل و بخشی از روغن و رزین مرکب
حل و به روش کامالً تخصصی و آرام سرد کرده و به صورت خمیری کامالً کرمی شکل درآورد که در آن
ذرات واکس کامالً به صورت ریز در حد رنگدانه درآمده باشد. امروزه انواع مختلف واکسها ساخته و
جهت مصرف در انواع مرکب چاپ ارائه میشود که باید بهترین آنها را جهت مرکب مورد نظر به کار بُرد
منظور از بهترین این است که هر واکسی برای یک نوع مرکب مناسبتر است و لذا باید با تحقیق و
بررسی، آن نوعهای مناسب را یافت که میزان مصرفشان بین 2 -1 %است. واکسهای پلی اتیلنی از
پلی مریزاسیون اتیلن حاصل میشود. و بزرگی مولکول آن کامالً با درجة حرارت ذوب واکس تناسب
دارد. هرچه مولکول بزرگتر باشد ذوب باالتر است.
2 -پلی تترافلوئورواتیلن )واکس(: مخفف آن PTFE است و با اسامی مختلف تجاری تولید و عرضه می
شود. در شرکت دوپن به نام تفلون در ICI به نام فلوئون و در شرکت هوخست به نام هستالون
از جمله خواص خوب این پلی مر مقاومت حرارتی آن و غیرقابل حل بودن آن در حاللهاست. )تاکنون
حاللی یافت نشده است که این پلی مر را حل کند( انواع مختلف این پلی مر با نقطة ذوبهای متنوع
تولید میشود که باالترین آن دارای نقطة ذوب 320 درجه سانتیگراد و چگالی نسبی 1/2 است که
اندازة ذرة آن بین 4 تا 5 میکرون میباشد و برای همه نوع مرکب چاپ مناسب میباشد. بهای گران این
واکس مانع مصارف عمدة آن میباشد.
3 -اسید چرب آمیدها: یک اسید چرب آمید عبارت از یک ترکیب شیمیایی آلی است که در آن عامل
هیدروکسیل (OH (-با یک عامل گروه آمی (NH2 (-جابه جا شده باشد، و آن یک مادة واکسی میباشد
که خاصیت لغزندگی و لیزی دارد. سه اسید آمیدی که بیشترین مصرف را در صنعت مرکبسازی را
دارند به شرح ذیل میباشند:
1 -اولئوآمید
2 -استئارآمید
3 -اوریوآمید
اسید چرب آمیدها از نظر ظاهری مانند واکسها هستند. رنگشان از حالت زرد روشن تا قهوهای تیره
متغیر است و نقطة ذوب آنها از 68 تا 108 درجة سانتیگراد بوده و در بیشترین حاللهای آلی حل می
شوند. همچنین با اکثر واکسها قابلیت مخلوط شدن و امتزاج را دارند ولی به خاطر بوی خاصی که
دارند مصرفشان محدود است. به عنوان مواد لیز کننده و لغزنده در رنگهای چاپ سیلک اسکرین،
فلکسوگرافی و هلیوگراور مصرف دارند که از پشت زدن کار و جمع شدنهای سطحی خودداری می
کنند. میزان مصرفشان معموالً 1 %است و از پاشیدن مرکب چاپ فلکسو در سرعتهای باال جلوگیری
میکند.
با مصرف استئارآمید میتوان پالریتی یا قطبیت امولسیونهای آبی را باال برد و در نتیجه موجبات
پایداری امولسیون آن را فراهم ساخت. این مواد از نظر شیمیایی خنثی بوده و از عبور آمونیاک از
درون اسیدهای چرب مُذاب به دست میآیند. )اسیدهای چرب معموالً دارای مولکول بزرگتر و سنگین
تر بوده و بعد از ترکیب با آمونیاک اکثراً جامد و واکسی میشوند(
واکسهای نفتی: واکسهای نفتی از نفت خام حاصل میشوند. ترکیب شیمیایی نفت خام هر منطقة
استخراجی ساختمان خاص همان منطقه را دارد ولی معموالً 10 %ورنی نفت خام واکسها هستند در
مرکبهای چاپ از واکسهای نفتی جهت پایین آوردن چسبندگی استفاده میکنند به ویژه از نوع
واکسی کریستالی نفتی در تهیة کاغذهای کپی استفاده میشود ژلهای نفتی که چسبندگی را کاهش می
دهند در مرکبهای لترپرس و افست مصرف دارند، از جملة این واکسها میتوان انواع پارافینهای
جامد با درجات ذوب مختلف را اسم برد، از پارافینهای سبک که مایعاند تا سنگینترین آنها که جامد و
ترد و شکننده هستند، این پارافینها را پس از استخراج به روشهای مختلف از جمله حل کردن
حرارتی، میتوان تخلیص کرد.
واکس مونتان: واکس مونتان از مشتقات نفتی جامد مانند بیتومن استخراج میشود که از رنگ زرد
روشن تا قهوهای تیره متغیر است. نقطة ذوب آن 83 -80 درجة سانتیگراد، عدد اسیدی آن 28 -23
و عدد صابونی آن 92 -77 میباشد، اگر تصفیه و بیرنگ شود نوع سفید آن دارای نقطة ذوب 77-
72 درجه سانتیگراد، عدد اسیدی 107 – 93 و عدد صابونی 143 -95 خواهد بود. واکس مونتان در
حاللهای آروماتیک و هیدروکربورهای کلره، وقتی که سرد هستند، حل میشود ولی در حاللهای
هیدروکربوری آلیفاتیک تنها در صورتی که گرم کنیم حل میشوند. بیشترین مصرف آنها در تهیة
کاغذهای کپی در کنار واکس سنتزی است.
واکسهای طبیعی: واکسهای طبیعی اغلب، مخلوط پیچیدهای از اسیدهای چرب استرها، الکلها و
هیدروکربنها هستند. اسیدها شامل مخلوطی از اسیدهای چرب اشباع شده، دارای فرمول عمومی
اند. عدد n بین 32 -12 متغیر است. الکلهای 1 CnH2n اتیلنیک اسید و اسیدهای دی بازیک و غیره
این واکسها دارای عدد کربنی 12 الی 34( الکل جامد( و پارافینهای جامدشان دارای عدد کربنی
.میباشد C12- C34
واکس زنبور: واکس زنبور یا موم که به رنگ زرد تا زرد قهوهای در طبیعت وجود دارد بیشتر توسط
زنبور از گیاهان و گلها دریافت و در یک جا جمع میگردد. دارای نقطة ذوب 64 – 62 درجة
سانتیگراد، نقطة انجماد 61 درجة سانتیگراد عدد اسیدی 19 و عدد یُد 10 میباشد. چگالی آن در 15
درجة سانتیگراد عبارت از 96/0 است و در اتر، کلروفروم، نتراکلرید کربن و روغنهای گیاهی حل می
شود. در آب و اتیل الکل حل نمیشود، در درجه حرارت معمولی اتاق نیز در حاللهای نفتی حل نمی
شود ولی در اثر حرارت با اکثر پارافینها مخلوط و امتزاج حاصل مینماید.
این واکسرا میتوان در مرکبهای اُفست، لترپرس مصرف کرد و همانطور که از اسمش پیدا است،
بیشتر از عسل طبیعی که توسط زنبور ساخته میشود حاصل میشود که به آن واکس زنبور گویند.
واکس کارنوبا: یک واکس سخت و شکننده بوده که رنگ آن از رنگ کاهی زرد تا خاکستری قهوهای
متغیر است. عدد اسیدی آن 5 -5/2 ،عدد ید آن 13 -10 عدد صابونی آن 85 -79 ،دارای نقطة
ذوب 84 -82 درجة سانتیگراد و چگالی نسبی 999/0 میباشد.
این واکس جهت باال بردن درجة ذوب واکسهای دیگر مصرف دارد. حاللیت آن در درجه حرارت اتاق
خیلی کم است ولی در حرارت بیشتر در حاللهای نفتی حل میشود. بیشترین مصرف آن در مرکب چاپ
افست و لترپرس، جهت باال بردن لغزندگی و لیزی همراه با براقیت میباشد. در تهیة کاغذهای کپی و
واکس چرم مصرف فراوان دارد. و به دلیل باال بودن قیمت آن، آن را همراه پارافین، در واکس چرم
مصرف میکنند. این واکس از برگهای درخت نخل که در برزیل میروید حاصل میشود. در هر برگ
نخل به مقدار 5 گرم واکس کارنوبا وجود دارد.
بی بو کنندهها:
بعضی از موادی که در ساختمان مرکب چاپ کاربرد دارند، دارای بویی قوی و بعضاً فوق العاده
ناخوشایند میباشند، به عالوه حاللهایی با نقطهی جوش باال نیز هنگام چاپ روی نوردهای صالیهی
ماشین چاپ در اثر گرم شدن ایجاد بوهای ناخواسته میکنند. سایر مواد نیز دارای بو هستند ولی
چندان قوی نیستند و مقاوم میباشند. در بعضی موارد مواد جانبی نیز دارای بو هستند ولی چندان
قوی نیستند و مقاوم میباشند. در بعضی موارد مواد جانبی فراری که در اثر واکنشهای اکسیداسیون
فیلم مرکب یا انبار کردن مرکب و نگهداری آن ایجاد میگردند، همچنین بعضی از مواد کاربردی در
ساختمان مرکب، در اثر ترکیب با الیهی سطح چاپی، ایجاد بوی بد و ناخوشایند مینمایند، که الزم است
به هر شکلی جلوی این بوهای ناخواسته گرفته شود. این مشکل با آگاهی از ساختمان و خواص مواد
مصرفی در ساخت مرکب قابل جلوگیری و حل خواهد بود. در بعضی از موارد به کار بردن مواد شوینده
جهت شست و شوی الستیک و نوردهای صالیهی مرکب در سطوح چاپی ایجاد بوی ناخواسته میشود. لذا
در انتخاب مواد شوینده و حاللهای شوینده باید دقت کافی به کار برد. در مواردی میتوان برای پنهان
نگه داشتن بوهای نااخواسته موادی با بوی قوی و موثر و خوش بو، به مقدار کم در فرمول ترکیب چاپ
به کاربرد و بدین وسیله بوهای موجود در مرکب را ملغوب بوهای خوب کرد. چنین موادی را مواد بیبو
کننده گویند که شامل ترکیبات آمیل، متیل سالیسیالت، وانیل و بعضی روغنهای گیاهی یا حاصل از
تقطیر مواد گیاهی میباشد. (اسانس انواع میوهها)
ضد کفها:
کف پدیدهای است که در اثر عدم حاللیت شکنندههای سطحی تک ملکولی در سطحهای غیرآبی مرکب
حاصل میشود. )مواد شکنندة سطح که اساساً یا در خواص مواد اولیه کاربردی در مرکب چاپ یا با
اضافه کردن مقدار خیلی کمی از آن جهت باال بردن کیفیت مرکب در ساختمان مرکب چاپ حضور دارد(
حتی در بعضی موارد در اثر خاصیت االستیکی سطح مایعات، کف در شرایطی خاص ایجاد میشود که اگر
توجه به کاهش آن نشود موجبات افت کیفیت سطح چاپی را فراهم میسازد. اساساً باید در کاربرد مواد
اولیه دقت الزم را داشت تا کشش سطح مرکب در سطح پایین نگه داشته شود. البته این مسئله بسیار
مشکل است. زیرا شکنندههای سطحی که در ساختمان مرکب به کار میرود یا در ساختمان مواد اولیة
مصرفی در آن به کار رفته است، در اثر چرخاندن یا حرکات ضروری در هنگام چاپ، سبب تشدید کف
میشود. برای جلوگیری از ایجاد کف، به ویژه در مرکبهای پایه آب، الزم است از موادی که با مصرف
مقدار خیلی کمی از آنها پدیدة کف کردن از بین می رود یا کاهش مییابد. استفاده کرد. چنین موادی را
ضد کف گویند.
مواد ضد کف به دو صورت عمل میکنند:
1 -میتوانند حالل خوبی برای شکنندههای سطح باشند که این خاصیت را مواد اولیهای که دارای
ساختمان تک مولکولی هستند دارا میباشند (مانند مواد متاکریالت)

2 -با اضافه کردن موواد خیلی کم به مرکب که در مرکب اصالً قابل حل نباشد، کشش سطحی را کامالً
کاهش داده و یا به حداقل میرسانند چنین موادی با شناخت روی خواص فیزیکی و شیمیایی آنها قابل
دسترسی است. نوع اخیر در اثر حل نشدن به صورت فعال در سطح سیال مرکب، موجب کاهش کف
میشود. این نوع مواد به دو گروه سیلیکونی و غیر سیلیکونی تقسیم میشوند که خود به صورت مایع
یک دست یا امولسیون برای مرکبهای پایه آب به کار میروند.
مکانیسم خشک شدن در چاپ افست
مرکب چاپ به وسیلة روشهای کالسیک نفوذی و اکسیداسیون و پلیمریزاسیون و تبخیر و واکنش
شیمیایی انجام میگیرد. به علت اینکه قشر چاپی بسیار ظریف و کم بوده و مقدار کمی نیز از آبی جذبی
در قشر چاپی وجود دارد. بنابراین خیلی سخت است که بتوان برای هر کدام از انواع مرکبها درجة
خشک شدنشان را دقیقاً بررسی کرد.
مرکبی که به نام مرکب حرارتی است، عامل تثبیت و خشک شدنش روی سطح چاپی از راه خروج حالل و
تبخیر آن از قشر چاپی و جذب بخشی از آن به سطح چاپی صورت میگیرد. یا مرکب که به وسیله
اکسیداسیون و پلیمریزاسیون خشک میشود. مکانیسم خشک شدن مرکب چاپ در سطح چاپی به پنج
روش صورت میگیرد:
1 -از راه جذب در سطح چاپی (روش نفوذی)
2 -از راه اکسیداسیون و پلیمریزاسیون
3 -به روش نشست سریع
4 -به روش حرارتی
5 -از طریق تابش اشعههای IRو UV
روش نفوذی(کُلدسِت)

روش نفوذی، عبارت است از مکانیسم خشک شدن در روش چاپ اُفست رول سرد؛ مانند چاپ کتابها
و روزنامهها روی انواع کاغذ جذبی و بدون پوشش. چون در این روش تبدیل مرکب مایع به یک قشر
جامد توسط خروج حالل از راه جذب صورت میگیرد. میتوان گفت که قشر ظریف مرکب در سطح کاغذ
خشک نمیشود. بلکه بین الیاف کاغذ نفوذ و ثبات پیدا میکند؛و این ثبات و خشک شدن وقتی آغاز می
شود که سطح چاپی به وسیلة قشر اضافی مرکب اشباع گردد، یا به عبارت دیگر چون انواع کاغذها
دارای ظرفیتهای مختلفی از جذب هستند. اگر سرعت ماشین چاپ بر اساس نوع و کیفیت کاغذ تنظیم
شود تا چاپ خوبی ارائه گردد.

روش اکسیداسیون و پلیمریزاس

روش اکسیداسیون روشی کامالً کالسیک از مکانیسم خشک شدن برای چاپ افست میباشد، بدین
معنی که اکسیژن موجب ایجاد رادیکالهای آزاد در زنجیر روغنهای گیاهی غیر اشباع مانند روغن
بزرگ و روغن چرب، میشود. این پدیده یک عمل شیمیایی است. لذا میتوان به وسیلة کاتالیزور عمل
اکسیداسیون را سرعت بخشید. که کاتالیزور معموالً از فلزات سنگین واسطهای تشکیل شده است این
روش خشک شدن برای سطوح غیرجذبی و یا پوشش داده شده به کار برده میشود و محصول عمل
عبارت از یک قشر کامالً سخت از مرکب است که مقاومت خوبی در مقابل سایش و خراش دارد. از
مشکالت این روش چاپ خطر خشک شدن روی نوردهای صالیه یا تشکیل پوسته در منبع مرکب می
باشد. یا به کارگیری میزان مناسب از روغنهای گیاهی خشک شونده )غیر اشباع( و کاتالیزور عمل و به
کار بردن مواد شیمیایی به نام آنتی اکسیدان میتوان از بروز مشکل چاپ در این نوع مرکبها
جلوگیری کرد.

یون:روش نشست سریع:
اساس این روش بر مبنای وارنیش پایهگذاری شده است، که حاللیت رزینهای تشکیل دهندة آن در
مرز رسوب کردن قرار دارد، بدین معنی که اگر بخشی از حالل معدنی بیرون بیاید یا از سطح چاپی خارج
شود، رزین حل شده در وارنیش مرکب چاپ بالفاصله رسوب میزنماید. پس این نوع وارنیشها هم از
خاصیت اکسیده شدن برخوردارند و هم در اثر رسوب رزین سریع نشست پیدا میکنند. رزین جامد
در سطح چاپی کامالً بدون چسبندگی تثبیت میشود. رزین باقی مانده چون بخشی از آلکید را نیز دارا
میباشد به مروز زمان اکسیده شده و فیلم سختی به وجود میآورد، اما مثل مرکبهای اکسیداتیو
مقاومت سایش باالیی ندارد. بنابراین بخشی از خواص مرکبهای سرد و گرم را دارا میباشد.
خشک شدن مرکبهای اُفست حرارتی:
در این روش، خشک شدن و تثبیت مرکب روی سطح چاپی به وسیلة خروج حالل، به روش تبخیر در اثر
حرارت، انجام میگیرد. فاز جامد معموالًبه صورت معلق و کلوییدی از رزینها و آلکیدهای خشک شونده
یا نیمه خشک شونده یا ویسکوزیتة پایین انجام میگیرد. محدودة حاللهای معدنی که در مرکبها
کاربرد دارد. برابر 330 – 260 درجه سانتیگراد میباشد. وجود قطار نوردهای صالیه در ماشینهای
چاپ مدرن و سریع موجب میشود که در مورد حاللهای زیر این محدوده، مرکب قبل از این که به فرم
چاپی برسد حاللهایش را از دست داده، غلظت آن باال رفته و چسبندگی افزایش پیدا کند. بنابراین
موجب اخال در چاپ میگردد. )عدم انتقال رنگ به سطح چاپی، تجمع مرکب روی نوردهای صالیه، پاره
شدن کاغذ حین چاپ( بنابراین برای دوری از پیدایش این پدیده الزم است مرکبها طوری فرموله
شود که عیبهای فوق اتفاق نیفتد.
از طرف دیگر ایجاد تعادل بین پایداری چاپ و خشک شدن در کانال حرارتی یکی از کلیدهای موفقیت
ساخت مرکبهای حرارتی میباشد. بنابراین کاربرد رزینهایی که حاللیت محدودی در حاللهای با نقطة
جوش باال داشته باشند، خروج حالل از سطح چاپی، سایر مواد افزودنی که جهت سهولت چاپ رول
حرارتی باید به کار رود مواد لیز کننده و واکسی است که باعث لیزی سطح چاپی و نیز سهولت حرکت
کاغذ رول روی نوردهای انتقال میشود.

خشک شدن مرکب به روش تابش اشعه (مرکبهای UV)
در این روش مرکب چاپ از رزینهایی استفاده میشود که در اثر حضور کاتالیزوری )شروع کنندة
واکنش( در ساختمان مرکب به مقدار 3 - %2 %تبدیل به رادیکالهای فعال میشود. ترکیب تدریجی
و پی در پی این رادیکال فعال موجب پیدایش رزینهایی با ساختمان بزرگتر شده و با پیشرفت واکنش
های جانبی، در نهایت فیلم چاپی تبدیل به پیلمر سه بُعدی سخت و شیشهای میشود. این انرژی اشعه
ای میتواند به صورت اشعة UV به صورت انرژی الکترومنیتیکی باشد. امروزه در صنایع بستهبندی،
معموالً در انتهای خط تولید، این روش چاپ به کار گرفته میشود.
محدودة فرکانس طول موج نور یو وی کمتر از 400 نانومتر میباشد که به دلیل پایین بودن طول موج
دارای انرژی بسیار زیادی میباشد.
نتیجهگیری
دالیل گچی شدن مرکب
در صورتی که رنگدانه خشک شود حالت گچی پیدا میکند که ممکن است به دالیل زیر باشد:
1 -اگر کاغذ جب باالیی داشته باشد.
در صنعت کاغذ سازی الیاف تشکیل دهندة کاغذ با هم متفاوتاند. مانند: کاغذهایی با ساختمان الیافی
از نوع هادرن )بدون الیاف چوب( کاغذهایی با ساختمان الیافی از نوع چوب )با الیاف چوبی( کاغذهایی با
ساختمان الیافی سولزی )بدون الیاف چوب( کاغذهای از نووع هادرن دارای بافت موادی چون پارچه
هستند که اغلب از الیاف کتانی، پنبهای و کنفی تشکیل شدهاند. که این کاغذها، کاغذهایی بسیار
مرغوب و پرارزش میباشند. اغلب کاغذهای اوراق بهادار دارای چنین الیافی هستند کاغذهای روزنامه
دارای الیاف چوبی 90 -85 درصد هستند که به همین دلیل خاصیت شکنندگی دارند. کاغذهای بسته
بندی مانند کاغذ کراف و تیره اغلب الیافهای چوبی زیادی دارند. از آنجایی که الیافهای چوبی در نوع
مرغوبیت کاغذ تأثیر دارند به همین دلیل کاغذها را نامگذاری کرده اند.

الف- کاغذهای چاپی دارای حدود 75 درصد الیاف چوبی و 25 درصد الیاف سلولزی
ب- کاغذهای چاپی میان ظریف با 70 درصد الیاف چوبی و 30 درصد الیاف سلولزی
ج- کاغذهای با الیاف چوبی خیلی ظریف با 60 درصد الیاف چوبی و 40 درصد الیاف سلولزی
تا موقعی که اطالعات فنی و نگاه کارشناسی در صنعت چاپ و چگونگی کار با مواد مصرفی مختلف مرکب
وجود نداشته باشد، نمیتوان از بهترین مواد مصرفی نظیر مرکب نتیجه مطلوب و دلخواه را گرفت
پوشش دهی روی سطح کاغذ (Coating (سبب افزایش پشت پوشی آن شده و کاغذ نرمتر، صافتر و
مرکب پذیرتر میشود؛ همچنین براقیت مرکب چاپ شده بر روی آن افزایش مییابد. برای انتخاب کاغذ
متناسب با فرآیند چاپی الزم است سه عامل در نظر گرفته شود.
1 -ویژگیهای کاغذ
2 -الزامات فرآیند چاپ
3 -شناخت انواع کاغذهایی که میتوان از آنها استفاده کرد.
ویژگیهای زیر در مرحلة تولید کاغذ شکل میگیرند:
- روشنی
- ضخامت
- پشت پوشی
- قدرت کششی
- قدرت رطوبتگیری
- استحکام
- ماندگاری
- ثبات ابعادی
- مرکب پذیری
- مقاومت در برابر ور آمدن
روند پوششدهی کاغذ بر روی وزن الیة پوشش، چگالی آن )که بر میزان جذب مرکب تأثیر میگذارد(
میزان صافی سطحی که به دست میآید و میزان درخشش چاپ اثر میگذارد. پوششدهی روی سطح
کاغذ باعث افزایش پشتپوشی آن شده و کاغذ نرمتر، صافتر و مرکب پذیرتر میشود؛ همچنین
براقیت مرکب چاپ شده را بر روی آن افزایش میدهد.
مشکل گچی شدن مرکب در خصوص مرکبی که بر کاغذهای هنری مات چاپ میشود نیز به وجود میآید.
مرکبی که بر کاغذ چاپ میشود در تماس با سطح کاغذ دیگری که با آن در تماس است فرستاده شده و
این امر سبب ایجاد نوعی پشت زنی (off-set (به نام خرُده سایش (rub micro (میشود؛ امکان بروز این
مشکل در پالت تحویل و قسمتهای پایانی کار و صحافی نیز وجود دارد.
پوسته شدن مرکب بر روی کاغذ حالتی است که مرکب خشک شده را میتوان به راحتی از روی کاغذ
پاک کرد علت آن این است که حاصل مرکب بیش از اندازه معمول در کاغذ نفوذ میکند. این شرایط می
تواند به علت تغییر یافتن فرمول مرکب و یا نامناسب بودن آن و یا در اثر چاپ بر روی کاغذی که از
قدرت جذب زیاد برخوردار است پدید آید. برای کاهش میزان نفوذ حامل، مرکب ژل و یا ورنی براق و
یا هر نوع ورنی سفت کننده را به مرکب اضافه میکنند.
یکی دیگر از علل پوسته شدن روی کاغذ گالسه در دیر خشک شدن آن است؛ اگر خشک شدن مرکب
به آرامی انجام شود. نشان دهندة این است که قبل از جذب مرکب، حاصل آن بیش از حد الزم جذب
شده و رنگدانه )پیگمنت( آن بدون قدرت چسبندگیرها شده است.
گچی شدن مرکب، معموالً تا چند ساعت پس از پایان عملیات چاپ مشخص نمیشود. ولی ورنی زدن بر
روی سطح گچی شده میتواند چسبندگی الزم را فراهم کند.
انواع مختلف کاغذ و مقوا با ضخامت و جنسها و پوششهای متفاوت وجود دارد اما همة آنها به طور کلی
از الیاف سلولزی تشیکل شدهاند. خواص مشترکی بین انواع کاغذ وجود دارد مثل جهت الیاف و
خاصیت جذب رطوبت که بستگی به نوع الیاف مصرفی و چگونگی عمل آوردن الیاف و پرداخت سطح
کاغذ در مراحل نهایی تولید دارد. کارآیی رضایت بخش کاغذ در ماشین چاپ به داشتن ویژگیهای زیر
است:
صاف بودن: کاغذ باید تخت و صاف باشد و بدون لرزش و انحراف از بین سلیندرها عبور کند. ر
رطوبت نسبی: رطوبت نسبی بین 40 تا 55 درصد معموالً رضایت بخش است.
نداشتن پُرز و گرد و غبار: الیاف پراکنده و گرد و غبار کاغذ به سرعت بر کیفیت چاپ تأثیر میگذارند.
به خصوص که ماشین چی مجبور میشود. در حین چاپ به دفعات ماشین را متوقف کرده و زینک و
الستیک را پاک کند.
مقاومت مناسب کاغذ نسبت به رطوبت: رطوبت ماشین نباید سطح کاغذ را نرم کند و یا به پوشش روی
کاغذ آسیب رساند به طوری که امکان انتقال الیاف و مواد معدنی موجود و یا پوشش کاغذ به الستیک
سیلندر فراهم شود.
مقاومت سطح کاغذ: مقاومت مناسب باعث جلوگیری از تفکیک شدن ذرات کاغذ، بدون نیاز به کاهش
چسبندگی مرکب خواهد بود.
نداشتن مواد شیمیایی فعال: در کاغذ مصرفی نباید هیچ نوع مواد شیمیایی مزاحم باشد که باعث چاپ
ندادن و حساس کردن مجدد زینک و یا آوردن زمینه روی آن یا مخلوط شدن آب و مرکب شود.
متاسفانه در ایران اطالعاتی در موارد خواص شیمیایی کاغذ به مصرف کننده ارائه نمیشود و این خود
باعث اشکال در چاپ و عدم شناسایی آن توسط اپراتور میشود.
قابلیت خشک شدن مرکب: مرکب خیس نباید از برگی به برگ دیگر منتقل شود و یا این که مرکب روی
کاغذ پوسته شود و اشکاالت دیگری که مربوط به خشک شدن مرکب به روی کاغذ است را پدید آورد.

انواع آسیاب کردن الیاف کاغذ
با روشهای متفاوت آسیاب کردن الیاف کاغذ، میتوان انواع کاغذها را برای کارهای مختلف تولید کرد.
معموالً 4 روش جهت آسیاب کردن برای الیاف وجود دارد:
1 -روش شیمی ریگ کوتاه: جهت تولید کاغذهای نوشتی معمولی از قبیل دفترچه
2 -روش شیمی ریگ بلند: جهت تولید کاغذهای پرکامین، ترانسپارنت و کاغذ اسکناس
3 -روش رُش کوتاه: جهت مصرف در صنعت چاپ
4 -روش رُش بلند: جهت مصرف کاغذهای آب خشک کن و کاغذهای فیلتری
برخی از کاغذها و مقواها هستند که روکشدار یا گالسه نام دارند. سطح کاغذها و مقواهای روکشدار
با الیهای از رنگدانه پوشیده شده است. کاغذ روزنامهیک کاغذ روکشدار نیست. کاغذهای روکشدار
معموالً سطح نرم و براق دارند سطح کاغذ و مقواهای روکشدار از مخلوط رنگدانه و نشاسته یا رنگدانه
و کازئین و یا رنگدانه باالتکس که همان الستیک خام است پوشش داده میشود. در انتخاب رنگدانه
معموالً از مِل چینی استفاده میشود تا رنگ سفید کاغذ حفظ گردد. کاغذها و مقواهای لعابدار یک رو
هم به نام مقواهای گلیزاند و در ایران به نام مقواهای پست طوسی یا کرم معروفند.
نوع پوشش دادن به علت بیشتر بودن تنوع به صورت براق، نیمه مات و مات پوششدار شوند و هر
یک کاربرد خاصی در صنایع چاپ و بستهبندی باز کردهاند.
اگرچه این نوع کاغذها و مقواها نسبت به کاغذها و مقواهای بدون روکش برتری دارند و گرانتر هم
هستند ولی ممکن است در حین چاپ دچار آسیب شوند. پُرز بلند شدن یکی از عوامل کاغذ روکش
دارند که اصطالحاً رویفن یا Pickine قابل مشاهده است که عامل اصلی و علت آن استفاده از مرکب
های چسبناک خواهد بود پس نوع مرکب را بایستی متناسب با سطح کاغذ و مقوا انتخاب کرد. عامل
دیگر نیز ضعیف بودن روکشهای کاغذ و مقوا است.
SvÎH NIa K¨o¶ nj S¹µ«ÃQ RHoÃYIU ÂwnoM
باید بهترین کاغذها و مقواها با روکشهای قوی را برای چاپ اُفست انتخاب کرد تا در مقابل چسبناگی
مرکب و خیس خوردن کاغذ مقاومت کند. مهم نیست که با چه موادی پوشش به کاغذ و مقوا دادهاند.
مهم این است که این مواد نباید از کاغذ جدا شوند.
کاغذ مناسب برای چاپ اُفست، کاغذهایی هستند که سطح آنها اگر هم از االستیستة خوبی برخودار
نیست ولی از نظر نقطهای بودن ترام و شفافیت حروف یا خطوط در بازدهی چاپ اثری نخواهد داشت و
ناصافی سطح کاغذ نقشی را در این روش ایفا نمیکند، ولی سطح کاغذ بایستی از الیم خوبی برخوردار
باشد. الیم سطحی کاغذ، مانع از نفوذ رطوب و دوندگی جوهر در سطح کاغذ است، بدون اینکه رنجه در
اطراف حروف و نقطههای ترام ایجاد شود. قابلیت جذب مرکب در سطح کاغذ از اهمیت زیادی برخوردار
است لذا باید با دور ماشین و سرعتهای مختلف و نوع ماشین هماهنگ باشد در چاپ افست سطح کاغذ
بایستی دارای الیم حدود 4/3 باشد تا رطوبت در این سیستم سبب جذب سطحی کاغذ نشود.
کاغذ دارای دو رو میباشد، طرف آبکش و طرف نمد. روی کاغذ را طرف نمد مینامند و پشت آن را طرف
آب کش مینامند طرف نمد کاغذ برای چاپ کارهای رنگی ترامدار مناسبتر است.
کاغذهای گالسه: برای کارهای رنگی ظریف با ترام Lpi 150 مناسب میباشد. این نوع کاغذها با کوتینگ
)قشردهی( مخصوص به نام مواد پر کننده با مواد آلیومینی که از شیر تهیه میگردد به نام کازئین
پوشش سطحی داده میشود.
کاغذهایی که به وسیلة غلتکهای داغ و صاف پرس و براق میگردند به نام کاغذهای سانتیاژ معروف
هستند.
مواد پر کنندة کاغذ عبارتند از تیتان سفید، گچ پودر تالک و خاک چینی، به همین دلیل این کاغذها
سفیدتر از کاغذهای دیگر هستند که هر دو رو را قشردهی میکنند. اگر یک روی کاغذ آغشته به مواد
پرکننده گردد آن کاغذ را کاغذ کروم مینامند. برای کاغذهای گالسة رنگی مقداری مواد رنگی آنلینی به
مواد پر کننده اضافه میکنند.

روشهای تعیین درصد رطوبت و استقامت کاغذ:
کاغذ چون از مواد الیاف گیاهی تشکیل شده دارای خاصیت جذب رطوبت است و همین امر باعث می
شود که درجة حرارت و رطوبت محیط باعث تغییر و تحوالتی در ساختار کاغذ شود دما در کلیة سیستم
های چاپی یکسان است ولی رطوبت در سیستمهای چاپی متفاوتاند. برای مثال در چاپ افست معموالً
درجه حرارت محیط برای کاغذ 20 -18 درجة سانتیگراد همراه با رطوبت نسبی 65 -55 درصد می
باشد که برای همه نوع کاغذ افست مناسبترین و ایدهآل ترین شرایط محیطی خواهد بود. عدم رعایت
رطوبت نسبی محیط باعث کاهش یا افزایش رطوبت کاغذ میشود و در جذب مرکب در کاغذ تأثیر
خواهد گذاشت.
2 -اگر مرکب بسیار آهسته خشک شود:
خشککنها موادی هستند که به عنوان کاتالیزور یا کمک کننده و به خشک شدن روغنهای موجود در
مرکب مورد استفاده قرار میگیرند عموماً خُشک کُنها ترکیبات: کُبالت- کلسیم – سرب- ریزکونیوم –
لیتیوم و روی میباشند.
مرکب چاپ به طور معمول میبایست بین 2 تا 4 ساعت خشک شود. در چاپ افست چهار رنگ بیشتر از
خشک کنهای خمیری نظیر پراکسیدهای معدنی استفاده میشود، این مواد بسیار آتشزا و خطرناک می
باشند و در هنگام استفاده از آنها احتمال آتش سوزی و حریق وجود دارد. برای رفع اشکال آهسته
خشک شدن مرکب میبایست مقداری خشک کن به مرکب اضافه کرد یا کار با مرکب حاوی رزینِ سخت
چاپ شود. با حتی میتوان نوع مرکب را عوض کرد و مرکبی را انتخاب نمود که برای خشک شدن به
حرارت بسیار کمی نیاز داشته باشد.
مرکبها از لحاظ خشک شدن انواع متفاوتی دارند، مرکبهای (fresh duct (داخل مرکبدان خشک نمی
شوند مرکبهای (fresh roller (که بر روی نوردها خشک نمیشوندو (oxidative (که با اکسیژن هوا
خشک میشوند مرکبها میبایست به گونهای فرموله شوند که در بین نوردها و ماشین چاپ خشک
نشده ولی بعد از انتقال به روی کاغذ به سرعت تثبیت شوند.
رطوبت زیاد در محیط باعث دَلَمه بستن مرکب میشود، چرا که آب دیگر قدرت شُستن مرکب از روی
پلیت را ندارد. و باعث میشود مرکب اضافه بر روی سطح پلیت باقی مانده و ایجاد پُرکردگی و یا سیاه
کردگی شود. نکتة دیگری که باید به آن اشاره کرد عدم برخورد مستقیم باد گرم یا سرد یا ماشین چاپ
است، اگر باد سرد و گرم به طور مستقیم با پلیت در تماس باشد آن قسمت یا دچار پُر کردگی میشود
و یا مرکب را از روی سطح پلیت میشوید.
مبنای چاپ افست تقابل و مشارکت آب و مرکب در روی زینک و تنظیم این دو عامل در حالی که یکی از
ابتداییترین مراحل چاپ است، مهمترین بخش نیز به شمار میآید. آنچنان که میتوان آن را به تیغ دو
لبهای تشبیه کرد که با اندکی انحراف در توازن آن باعث خراب شدن کار و از بین رفتن سرمایه شود.
تنظیم آب و مرکب در ماشین چاپ از جمله مسائلی است که در ایران به صورت تجربی به آن پرداخته
میشود و کمتر کسی در ایران از طریق علمی و تخصصی با آن برخورد داشته است.
به طور کلی استفاده از آب در کار چاپی به این دلیل است که مانع از رسیدن مرکب به مناطق غیرچاپی
شود. اما آب به تنهایی دارای یک سری کم و کاستیهایی است که نمیتواند این وظیفه را به درستی
انجام دهد بنابراین کمی داروی آب به آن میتوان عملکرد آن را بهتر نمود. یکی از عوامل استفاده از
داروی آب، کاهش کشش سطحی آب است تا بتواند به صورت یکنواخت و کامل سطح پلیت افست را
بپوشاند. از آن گذشته به دلیل سرعت باالی ماشین چاپ و گرمای ایجاد شده در حین کار، آب به
سرعت تبخیر میشود و نمیتواند مانع رسیدن مرکب به سطح غیرچاپی شود. در عین حال مرکب
ویسکوزیته خود را از دست داده و زمانی که شُل شود راحتتر وارد آب میشود با اضافه کردن الکل
به آب دمای آن را میتوان در حد مطلوب به صورت ثابت نگه داشت. همچنین باعث کاهش کشش
سطحی آب میشود. برای داشتن یک محلول رطوبتی مناسب میبایست دارو و الکل هر کدام به صورت
جداگانه به آب اضافه شود. البته در ماشینهای جدید چاپ، یخچال ماشین عمل مخلوط کردن این سه
عامل یعنی )آب، الکل و دارو( را با درصد مشخص انجام میدهد. میزان دارو در محلول رطوبتدهی بنا
به شرایط متفاوت است به فرض مثال در زمستان به دلیل سرمای هوا و کاهش رطوبت، مقدار آب
مصرفی و داروی آب کمتر خواهد بود، اما در تابستان این میزان افزایش پیدا میکند.
تا آب بیشتری به ماشین تغذیه شود استفاده از اب بیشتر به معنای مصرف داروی بیشتر نیز هست.
نکتهای که باید به خاطر داشت این است که در همة شرایط باید درصد داروی آب ثابت نگه داشته
شود. به منظور افزایش بعضی از خصایص آب برای این که قابل استفاده در چاپ شود، برخی افزودنی
ها به آن اضافه میشود. یکی از این افزودنیها اسید است که بر قابلیت امولسیون و واکنش آب و
مرکب تأثیرگذار است. اسیدهای ساخت دارو، اسیدهای ضعیفی مثل اسید فسفریک و سیتریک
هستند، وجود اسید سیتریک در محلول رطوبتدهی باعث فعال شدن صمغ عربی داخل محلول می
شود. این صمغ به اسید عربی تبدیل میشود این اسید با اکسیدهای فلزی آلومینیوم روی سطح پلیت
واکنش انجام داده و به این نحو سطح غیرچاپی را از نفوذ مرکب محافظت میکند.
شرایط و ویژگیهای محیط چاپخانه همانطور که بر کل پروسه چاپ تأثیرگذار است، بر سیستم آب و
مرکب بی تأثیر نیست و عدم توجه به آن میتواند بر کیفیت هر کدام از این عوامل ثر سوء بگذارد.
دمای پایین در چاپخانه باعث دیر خشک شدن مرکب بر روی کاغذ میشود.
همچنین رطوبت باال نیز در محیط میتوان در خشک شدن و در نتیجه گچی شدن مرکب تأثیرگذار باشد؛
اگر میزان رطوبت در محیط چاپخانه زیاد باشد در خشک شدن مرکب نیز تأثیرگذار خواهد بود.
هر یک درجه افزایش دمای محیط باعث میشود ویسکوزیته مرکب 10 %کاهش یابد و در نهایت منجر
به افت کیفیت مرکب شود. در تابستان به دلیل گرمای زیاد، میزان پخش شدن مرکب بر روی پلیت
افزایش پیدا میکند. چاپکار بدون توجه میزان داروی آب را زیاد میکند تا به واسطة اسید، چربی
مرکب را از روی پلیت بشوید که این خود باعث اُفت کیفیت میشود. در صورتی که تنها راه چاره برای
از بین بردن این معضل، تنظیم دما و درصد رطوبت محیط است که باید بین 22 تا 25 درجة سانتیگراد
و رطوبت 50 %برای چاپ اسکانس باشد.
عدم تغییر چسبندگی طی گذشت زمان نشانگر خوبی از ثبات کار ماشین چاپ است و اگر عدد
چسبندگی در 10 دقیقه اول تغییر نکند، ثبات مرکب را نشان میدهد که نشان دهندة عملکرد بی عیب
ماشین چاپ است برای اندازهگیری چسبندگی مرکب از تک سنج استفاده میشود. اندازهگیری
چسبندگی مرکب با افزودن اندکی محلول افست به مرکب در حال آزمایش بهتر و دقیقتر میشود.
مرکب با چسبندگی پایین، بیشتر برای کاغذهای بدون پوشش برای جلوگیری از مشکالت پُرزگیری و
ورآمدن استفاده میشود. در چاپ چهاررنگ، سازندگان مرکب، مرکبهای مصرفی را بر اساس زمان
خشک شدن درجهبندی میکنند و بنابراین اولین مرکب که چاپ میشود بیشترین چسبندگی را دارد.
3 -اگر مرکب خیلی نرم باشد:(مرکب حاوی مقدار زیادی خشک کن است و خشک کن بیش از اندازه
سبب نرمی مرکب میشود)
از کاتالیستهایی جهت پیشرفت اکسیداسیون روغنهای خشک کن در مرکبهای اُفست استفاده می
شود. در حضور این مواد، اکسیداسیون سریعاًپیشرفت کرده و فیلم مرکب خشک در مدت زمان
کوتاهی تهیه میشود. اغلب کاتالیستهایی که معموالً در سطح وسیعی در مرکبهای روغنی استفاده می
شوند. شامل نمکهای معدنی و صابونهای فلزی از اسیدهای آلی میباشند. معموالً روغنها بواسطة
تشکیل پراکسیدها و هیدروپراکسیدها در زنجیرههای مزدوجشان و این که این پراکسیدها جهت
تشکیل رادیکال آزاد تجزیه میشوند، خشک میگردند. در مجموع فرض بر این است که روغن در
حضور رادیکال آزاد پلیمریزه میگردد. خشک کنهای مختلف به عنوان مثال صابونهای منگنز و کبالت
به تجزیة پراکسیدها و غالباً خشک کردن شتاب میدهند. این نوع خشک کردن را خشک کردن
شیمیایی مینامند که در برابر خشک کردن فیزیکی قرار دارد.

خشک شدن شیمیایی، به وسیله افزودن مواد خشک کن شتاب میگیرد. بدون افزودن خشک کنها به
مرکب، فیلم مرکب نیازمند زمان و تایم بیشتری جهت خشک شدن است و در بعضی از مواقع کاملا
خشک نمیشود. خشککنهای نفتتات به وسیلة اسیدهای نفتنیک تهیه میشوند. اسیدهای نفتینک از
نفت خام مشتق شده و اساساً شامل مشتقات سیلکو پنتان مونورکربنیک اسید با فرمول عمومی
C12H24O2 میباشند. در سالهای اخیر، البته مصرف ترکیبات فلزی از اسیدهای سنتزی توسعه پیدا
کرده است.
خشک کنی با کیفیت خوب باید پاسخگوی نیازهای زیر باشد:
1 -وجود فلز یکنواخت
2 -ویسکوزیته و رنگ ثابت
3 -آمادگی حل شدن در همة عوامل چسبنده
4 -پایداری خوب در الکل معدنی
خشککنهای فلزی به دو گروه تقسیمبندی میشوند:
1 -صابونهای محلول در روغن که شامل خشک کنهای مایع میشوند.
2 -به صورت دیسپرسیون نمکهای معدنی در روغنها که به عنوان خشککنهای خمیری میباشند
الف – خشککنهای مایع:
خشککنهای مایع به وسیلة تبدیل اسیدهای آلی مناسب به نمکهای فلزی و صابونهایشان تشکیل
میشوند. این مواد در روغنها و حاللهای پتروشیمی حل شده و تشکیل مایع یا خمیر میدهند.
اسیدهای چرب موجود به صورت زیر میباشند:
1 -اسیدهای چرب اکتیک به شکل اکتوات
2 -اسیدهای چرب Rosin به شکل رزینات
3 -اسیدهای چرب تفتیتک به شکل تفتناتها
4 -اسیدهای چرب روغن بلند به شکل تاالت
5 -اسیدهای چرب کتان به شکل لینولیئات
جایگزیزنی شیمیایی ترکیبات اسیدهای آلی یا فلز بر روی سرعت خشک شدن موثر است. درصد فلز
موجود دارای حد فاصل بین 3 و 18 درصد برای سرب و زیرکونیوم میباشد که حتی قابل افزایش تا
24 درصد و در برخی موارد تا 36 درصد نیز میباشد. افزودن میزان 4 تا 5 درصد خشک کن به
مرکب، سرعت خشک شدن دلخواه را به دست میدهد و مقدار بیش از حد آن باعث نرم شدن مرکب
و در نتیجه گچی شدن آن در هنگامی که بر روی کاغذ مینشیند میشود. پارامترهایی مانند خواص
سطحی و PH کاغذ و شرایط محیطی بر روی سرعت خشک شدن مرکب موثر است. مسلماً مرکب در دمای
باالتر سریعتر از زمانی که رطوبت نسبی محیط باال باشد، خشک میشود.
کُبالت:
قویترین خشک کن میباشد. رنگ آن بنفش بوده و در صورت اکسیده شدن قهوهای میشود. از آنجایی
که جذب اکسیژن باالیی دارد. اغلب خشک کن فعالی میباشد. مقاومت رنگ در صورت افزایش مقدار
اضافی کبالت کاهش پیدا میکند. در اسیدهای آلی به آسانی حل میشود در شکل زیر ارتباط بین
غلظت کبالت و زمان خشک شدن آورده شده است.
منگنز
عمل کاتالیستی آن کمتر از کبالت است به تنهایی برای مرکبهای چاپ حلب مناسب بوده ولی به عنوان
فعال کننده نیاز به حرارت دارد. گاهی اوقات به صورت ترکیب با دیگر صابونهای فلزی استفاده می
شود بر خالف کبالت، منگنز در ترکیب با سرب، فیلم سختی از مرکب را به وجود میآورد.

سُرب

یک نوع کامالً متفاوت از خشککنها میباشد. اغلب به عنوان خشک کن کمکی اهمیت دارد و کاربرد آن
عموماً در ترکیب با خشک کنهای فعال شبیه کبالت و منگنز است. در ضمن اثر پلیمریزیراسیون سرب
مطمئناً ایجاد یک فیلم سخت از مرکب میباشد.
سریم
جهت پخت نهایی مخصوصاً در ورنیهای سفید و ورنیهای پس از چاپ که ابقاء رنگ عامل حیاتی است،
پیشنهاد میشود. مخصوصاً با رزینهای آلکید و اُپکسی و یا در ترکیب این رزینها با رزینهای آمین
مفید است. خشک کنی با بازده متوسط و رنگ روشن میباشد و به صورت مخلوط با صابونهای کبالت یا
منگنز استفاده میشود.
زیرکونیوم
جدیدترین خشک کن کمکی میباشد. اغلب در حاالت به خصوصی به عنوان یک جانشین برای سرب در
رنگها و دیگر رنگهای بدون سرب که نیاز به خشک کردن دقیق دارند به کار میروند. این ترکیب
مخصوصاً برای حذف چسب در رزینهای آلکید با درصد روغن باال پیشنهاد میشود.
روی
یک خشک کن کمکی میباشد و در صورت استفاده در ترکیب با کبالت ایجاد یک فیلم سخت مینماید.
در میان همة خشککنها روی بهترین عامل مرطوب کننده میباشد و براقیت و درخشش فیلم خشک
شدة مرکب به وسیلة افزودن روی بهتر میشود.
آهن
خشک کردن به وسیلة پلیمریزاسیون را تسریع کرده در الکهای شیشة هوا خشک، از آهن جهت رفع
چسبندگی استفاده میشود.

کلسیم
یک خشک کن کمکی جالب میباشد. شاخصههایی وجود دارد که در ترکیب با دیگر صابونهای فلزی
تشکیل یک کمپلکس فلزی میدهد به عنوان مثال در صورتی که محلول کبالت بنفش به کلسیم افزوده
شود رنگ ابی تیره مشاهده میگردد در برخی مرکبهای سفید استفاده میشود در سیستمهای با بوی
کم استفاده میشوند.
خشک کنهای خمیری:
این خشککنها به وسیلة ساییدن نمکهای آلی سرب و منگنز در ورنیهای روغن کتاب تهیه میشود.
استات سرب، بُرات منگنز معموالً استفاده میشود. درصدهای آن قابل تغییر است. ولی معموالً شامل
40 درصد استات سرب و 8 درصد برات منگنز میباشد. از کُبالت به نُدرت در خشک کنهای خمیری
استفاده میشود. خصوصیات خشک شدن آرام، خشک کنهای خمیری، سطح مرکبقابل قبولی را
بدست میدهند. از آنها معموالً در مرکبهای چند رنگ استفاده میشود. از پراکسیدهای معدنی به
صورت خوبی در خشککنهای خمیری استفاده میشود ولی نکات ایمنی زیادی جهت جلوگیری از آتش
سوزی در هنگام تولید باید صورت گیرد. این ترکیبات در مرکبهای افست بسیار مفید میباشند
جهت ایجاد حد متعادل اثر خشک شدن در مرکبهای پایة روغن، باید توجه شود که برخی رنگدانهها از
قبیل نمکهای PMTA نیاز به خشککنهای بیشتر از حد متوسط هستند و آبی برنز با فتالوسیانین
نیازمند میزان کمتری از این خشککنها میباشد.
چنانچه مرکب حاوی مقدار زیادی خشک کن باشد و کاغذ جذب باالیی داشته باشد حالت گچی شدن
مرکب تشدید میشود یا میبایست نوع مرکب را تعویض کرد و متناسب با کاغذ از مرکب دیگری
استفاده کرد و یا اینکه نوع کاغذ را عوض کرد. برای رفع اشکال مرکبی که بسیار نرم است میبایست
کمی از رزین به کار رفته در مرکب را به آن اضافه کرد.

4 -اگر مرکب دارای رنگدانه )پیگمنت( باالیی باشد:
پیگمنتها به همراه دایها مهمترین و اصلیترین جزء فرمول مرکبهای چاپ میباشند. این مواد
محلول به وسیلة تغییر در خواص انعکاس نور، رنگ را به مبنای چاپ شده میدهند. این مواد با توزیع
اندازة ذرات متعادل تهیه میشوند. غالباً حاللها و سیستمهای ناقلی که با دایها استفاده میشوند،
محصوالتی با ویسکوزیتة پایین به دست میدهند. ذرات دای به قدری ریز هستنتد که به داخل الیاف
مادة پایه جذب میشوند. این عمل به وسیلة انتقال حرارت و یا با استفاده از حاللهای قطبی یا آب
انجام میگیرد. پیگمنتها را به صورت ساده میتوان به دو گروه گیاهی و معدنی و بسیاری از آنها سنتز
میشوند که خود به دو بخش بزرگ معدنی و آلی تقسیمبندی میشوند. تعداد کمی از این نوع پیگمنت
ها در صنعت مرکبسازی استفاده میشوند.
یک پیگمنت با چهار مشخصه زیر معرفی میشود:
1 -نام پیگمنت
2 -شمارة ساختمانی
3 -اسم شیمیایی
4 -اسم تجاری
مقایسة اجمالی از خواص دو گروه رنگدانههای معدنی و آلی با یکدیگر:
خواص پیگمنت معدنی آلی
رنگ عموماً تیره اغلب روشن
کدری باال پایین
قدرت رنگدهی پایین باال
مقاومت به حالل پایین باال
مقاومت به گرما و حرارت خوب یا عالی متغیر رو به ضعیف
قیمت ارزان متغیر رو به گرانی
مقاومت در برابر نور خوب متغیر رو به پایین

امیدواریم مطالب فوق برایتان مفید واقع شده باشد.

پست‌های مرتبط

• 

  ویژگی ها ی مهم یک چاپگر

  ویژگی ها ی مهم یک چاپگر
  از مهمترین ویژگی های مرتبط با چاپگر ، می توان به موارد

• 

  چاپگرهای لیزری

  چاپگرهای لیزری طرز کار این چاپگر های مانند دستگاه فتوکپی است. در ابتدا کاغذ توسط نور

• 

  چاپگر های جوهر افشان

  چاپگر های جوهر افشان در این چاپگرها مخازن جوهری وجود دارد . جوهر با فشار از روزنه

• 

  ویژگی یک دستگاه چاپ

  ویژگی ها ی مهم یک چاپگراز مهمترین ویژگی های مرتبط با چاپگر ، می توان به موارد زیر