از سیر تا پیاز چاپ دیجیتال

تصور جامعه و حتی برخی اعضای جامعه چاپ از «چاپ دیجیتال» چیست؟ اولین چیزی که به ذهنشان می‌آید، فرایند‌ی اندکی پیچیده‌تر از فتوکپی و زیراکس و کپی رنگی و مستقر در دفاتر فنی سر چهارراه‌‌هاست. این هم از آن تصورات ناقص و معمول ماست که واقعیت در پس دیوار بلند آن می‌‌ماند همان‌قدر که «دیجیتال» در کف دفاتر فنی مانده‌است و گویا تا رسیدنش به چاپخانه، به قول یکی از متخصصان در همین شماره نشریه باید مدت‌‌‌ها «فرهنگ‌سازی» کرد . در این شماره از نشریه فضای زیادی را به چاپ دیجیتالی اختصاص داده‌‌‌ایم. که با تصور عموم از چاپ دیجیتال تفاوت بسیار دارد. عنصری که آینده‌‌‌ی صنعت چاپ بدون آن قابل تصور نیست. بهانه‌‌‌ی ما برای رفتن به سراغ موضوع، برگزاری نمایشگاه ویژه چاپ دیجیتال است که که اواخر ماه شاهد آن خواهیم بود و حاصل تلاش تحریریه، ماهنامه میزگردی است با حضور چند کارشناس و مدیر بازار دیجیتال گفتگوهایی با چند کارشناس برجسته فعال در این رشته، مقاله‌‌‌ای از یک خبره‌ی دیگر و البته مقالات فنی و آموزشی این شماره از نشریه را نیز به ابعاد مختلف چاپ دیجیتال اختصاص داده‌‌ایم. باشد که تصور ما از چاپ دیجیتال و آینده آن در چاپخانه‌‌های ایران به آینده نزدیکتر شود.

تا چند روز دیگر نخستین نمایشگاه چاپ دیجیتال ایران، شروع به کار خواهدکرد و اهالی صنعت چاپ با داشته‌ها و امکانات این چاپ کمتر مطالعه شده بازار چاپ ایران آشنا خواهند شد. هر چند این آشنایی‌ها بر فرجام روند توسعه چاپ دیجیتال تأثیری نخواهد داشت، اما نیل به این فرجام را که به نظر می‌رسد نوعی آمیختگی تکنولوژیک و ترکیب اقتصادی بین روش‌های موجود و تکنولوژی‌های دیجیتال است تسریع خواهد کرد. تلاش کردیم دیدگاه‌های همه حاضران در میزگرد مجله را که مدیران مؤثر شرکت‌های واردکننده و استفاده‌کننده چاپ دیجیتال هستند در اکثر موضوعات مرتبط با چاپ دریافت و منعکس کنیم، و به همین دلیل در چیدمان دیدگاه‌های مطرح شده نهایت صرفه‌جویی در اقتصاد کلام را رعایت کرده‌ایم.
شرکت‌کنندگان در میزگرد عبارت بودند از آقایان «سامان اسدی» مدیر شرکت ساروبن، «سید ابوالفضل سیدقاسمی‌پور» عضو هیئت مدیره انجمن چاپ دیجیتال، «سعید اعتدال منفرد» مدیر فروش شرکت توتالیا، نیما مظفری کارشناس چاپ دیجیتال شرکت زیراکس ایران که از همه آن‌ها متشکریم. میزگرد را اعضای تحریریه ماهنامه همراه با یاسمن نقوی مدیر بازاریــــابی شرکت زیراکس و «علی ثانی» از شرکت ماناکویر پیش برده‌اند.

- چاپ دیجیتال در جهان
اسدی جایگاه چاپ دیجیتال را بسیار مهم و رو به رشد ارزیابی کرد: «اگر نگاه گذرایی به خارج از ایران داشته باشیم می‌توانیم دریابیم که چاپ دیجیتال از جایگاه رفیعی برخوردار است و روزبه‌روز هم بر پیشرفت آن افزوده می‌شود. تقریباً کلیه مفسران و تولیدکنندگان هم بر این موضوع اذعان دارند. بسیاری از تولیدکنندگان ماشین چاپ هم به سمت خرید کمپانی‌هایی گرایش پیدا کرده‌اند که ماشین چاپ دیجیتال تولید می‌کنند. مقالات شماره‌های مختلف ماهنامه صنعت چاپ را هم بررسی کنیم این موضوع آشکارتر می‌شود که کمپانی‌های بزرگ مثل هایدلبرگ به دنبال اضافه کردن چاپ دیجیتال به مجموعه خود است. در یک بازه زمانی چه در داخل ایران و چه در خارج از ایران در مقابل چاپ دیجیتال مقاومت بود، به‌طوری‌که در داخل کشور به سختی می‌توانستیم مجوز راه‌اندازی چاپخانه دیجیتال را بگیریم. در خارج کشور هم مثلاً شرکت هایدلبرگ سیستمی را از شرکت کداک خریداری کرد و بعد آن را تعطیل کرد و تصمیم گرفت به حوزه دیجیتال وارد نشود ولی در حال حاضر به این نتیجه رسیده است که نمی‌توان سیستم دیجیتال را نادیده گرفت. در کل می‌توان گفت ماهیت تکنولوژی روز دنیا به سمت دیجیتالی شدن پیش می‌رود و سیستم‌های تیراژی غیردیجیتال کم‌رنگ و کم‌رنگ‌‌تر می‌شوند.»
سید قاسم‌پور جنبه اقتصادی چاپ دیجیتال را مد نظر قرار می دهد: «اساساً موضوعی که در تمام دنیا آن را مورد توجه قرار می‌دهند، کاهش هزینه‌هاست. بنابراین به دنبال سیستم‌هایی هستند که بتواند این خواسته را برآورده کند. به طور مثال سی سال پیش اگر ماشین بتری را خریداری می‌کردیم تا آخر عمر با ما بود و هیچ مشکلی برای آن پیش نمی‌آمد، ولی امروزه با پیشرفت تکنولوژی و تغییر و تحول به وجود آمده در ماشین‌آلات هر 4 یا 5 سال باید ماشین با ماشین پیشرفته‌تر تعویض شود. در صنعت چاپ هم به همین صورت است، پیشرفت تکنولوژی هم به سمت تولید هر چه سریع‌تر و ارزان‌تر در حال حرکت است.»
اعتدال منفرد روند رشد چاپ دیجیتال را صعودی می‌داند: «طبق بررسی‌های آماری انجام شده و پیش‌بینی‌هایی که در این زمینه شده است تا سال 2025 چاپ دیجیتال و فلکسوگرافی روند رو به رشدی خواهند داشت ولی در زمینه چاپ افست چنین نیست. در حال حاضر افست روی خط مستقیم در حال حرکت است و طی چند سال آینده روندی نزولی خواهد داشت. حتی با توجه به سیستم‌های جدید مالتی‌مدیا، آینده از آن چاپ دیجیتال خواهد بود.»
مظفری وضعیت موجود چاپ دیجیتال در سطح جهان را از نظر فرهنگ استفاده بررسی می‌کند: «چاپ دیجیتال در سطح جهان در حوزه فرهنگی جایگاه خود را پیدا کرده است. بسیاری از سفارش‌دهندگان از وجود این صنعت و روش چاپ آگاهی لازم را دارند و می‌دانند که راه‌حلی وجود دارد که می‌توانند سفارش خود را سریع‌تر، ارزان‌تر و دقیقاً به تیراژی که نیاز دارند، تهیه کنند. این اتفاق هنوز در کشور ما نیفتاده است. اگر سری به نمایشگاه‌های معتبر تهران بزنیم با قدم زدن در غرفه‌ها می‌توان دریافت که بسیاری از تولیدکنندگان ما خبر از این تکنولوژی ندارند. سهمی که در حال حاضر چاپ دیجیتال از کل سهم بازار چاپ دارد بسیار قابل توجه است، به خصوص در زمینه‌های نشر و تبلیغات. چاپ دیجیتال در حوزه نشر وارد شده است چون دانش بسیار تخصصی‌تر و بسیار در حال تغییر است. دوره‌های آموزشی بسیار تخصصی برگزار می‌شود و تعداد افرادی هم که در این دوره‌ها شرکت می‌کنند بسیار کمتر شده است. بنابراین شرکت‌ها ترجیح می‌دهند در ابتدا میزان استقبال از کتاب را بررسی کنند سپس به تولید کتاب با تیراژ انبوه بپردازند. چاپ دیجیتال در بازار تبلیغات به گونه‌ای دیگر وارد شده است. در حوزه تبلیغات به جز مواردی که همیشه مدنظر است مثل تیراژ پایین و کمبود وقت، بحث اطلاعات متغیر به میان می‌آید.
نکته دیگری که باید مورد توجه قرار بگیرد نحوه ارائه خدمات از طرف تولیدکنندگان این ماشین‌آلات است. یکی از کارهایی که آن‌ها انجام می‌دهند این است که علاوه بر اینکه تولیدات خود را عرضه می‌کنند در کنار آن برای مشتریان خود دوره‌های آموزشی بازاریابی را برگزار می‌کنند و به مشتریان خود آموزش می‌دهند که چگونه می‌توانند استفاده از این دستگاه‌ها را ترویج کنند. بنابراین تولیدکنندگان در فرهنگ‌سازی نقش مهمی را دارند.»
اسدی یکی از دلایل پیشرفت چاپ دیجیتال را رقابتی شدن محصولات می‌داند: «واضح و مبرهن است که چاپ در ادامه و ارتباط با مسائلی مثل اقتصاد می تواند حرکت کند. هم اکنون در دنیا تنوع تولیدات بسیار زیاد شده و جنبه‌های رقابتی آن هم بالا رفته است. به تبع آن نیازهای چاپی باید این تنوع را پوشش دهد. مثلاً محصولی مثل قهوه را در نظر بگیرید. در گذشته قوطی قهوه طی چند سال اصلا تغییر نمی‌کرد و شکل آن ثابت بود. بنابراین حجم زیادی جعبه را سفارش می‌دادند و تا سال‌ها از آن استفاده می‌کردند ولی امروز اینگونه نیست، رقابت آنقدر زیاد شده است که تغییر یک کلمه روی بسته‌بندی میزان فروش را بسیار تحت تأثیر قرار می‌دهد. بنابراین میل به تولید انبوه کم شده، چون تنوع و رقابت در محصولات زیاد شده است. این مسئله یکی از جنبه‌های تشویقی چاپ دیجیتال با تیراژهای کمتر است. پس می‌توان علت رشد چاپ دیجیتال را تنوع بالای تولید، نیاز به تیراژ کمتر و اقتصاد دانست.»
سید قاسمی پور نشر رومیزی را پرکاربردترین حوزه چاپ دیجیتال معرفی می‌کند: «در کل دنیا و در کشور ما برای عرضه هر محصولی باید بسته‌بندی مناسب آن وجود داشته باشد که حتماً ملزم به استفاده از چاپ است. در حوزه نشر علاوه بر چاپ کامپیوتر، ebook و نظایر آن‌ها به وجود آمده است. در اینجاست که چاپ دیجیتال قد علم می‌کند و برنده بازار رقابت با افست می‌شود. در ایران بیشترین کاربرد چاپ دیجیتال در زمینه نشر رومیزی است و در سایر حوزه‌ها مثل بسته‌بندی و لیبل کاربرد کمتری دارد. در زمینه بسته‌بندی گرفتن عرصه از چاپ افست زمان‌بر است و مدت زمان زیادی به طول خواهد انجامید. به راحتی ماشین‌آلات دست دوم چاپ وارد ایران می‌شود، چون این ماشین‌آلات دیرتر مستهلک می‌شوند ولی دستگاه‌های چاپ دیجیتال این‌چنین نیست و ممکن است عمری دو سه ساله داشته باشند.»

- چاپ دیجیتال در ایران
اسدی به این نکته اشاره می‌کند که بسیاری از کالاهای مصرفی کشور وارداتی است: «بسیاری از کالاهایی که در کشور ما مصرف می‌شود وارداتی است بنابراین تنوع جهانی محصولات در کشور ما نیز حاکم است البته شاید با حضور و بنیه کمتر. امروزه با توجه به وجود وسایل ارتباط جمعی مثل تلویزیون و ماهواره نیاز تنوع در محصولات در کشور ما وجود دارد. بنابراین واردکنندگان هم مثل گذشته عمل نمی‌کنند و از یک محصول به تعداد زیاد خریداری نمی‌کنند. پس خرید آن‌ها هم متنوع‌تر و در تعداد کمتر انجام می‌شود. برای این تعداد کمتر نیاز به بسته‌بندی و لیبل در تیراژ پایین‌تر است. به صرفه نخواهد بود که برای این تعداد جعبه و یا لیبل سیلندر هیلوگراور و ... تهیه کرد. در اینجاست که نقش چاپ دیجیتال مشخص می‌شود.
سال 1382 از نظر داشتن تکنولوژی چاپ دیجیتال ایران در کل منطقه خاورمیانه پیشرو بود، ولی در حال حاضر در این زمینه بسیار فقیر هستیم و دستگاه دیجیتال به روز و پیشرفته‌ای در ایران وجود ندارند.
اعتدال منفرد عدم شناخت صحیح از تکنولوژی چاپ دیجیتال را شرح می‌دهد: «در بعضی موارد دیده می‌شود که فتوکپی رنگی را جزء چاپ دیجیتال برمی‌شمرند، در صورتی‌که این تکنولوژی جزء ماشین‌های اداری محسوب می‌شود و به دلیل کیفیت پایین آن نمی‌تواند سهم زیادی در بازار داشته باشد و جایگاه حرفه‌ای ندارد.»
سید قاسمی‌پور بی‌قانونی را عامل حضور کم‌تر تکنولوژی چاپ دیجیتال در کشور می‌داند: «در مملکتی که قانون‌گرایی باب نباشد و قانون بسیار ضعیف عمل کند این اتفاق‌ها می‌افتد. در کشور ما کسی به دنبال کیفیت نیست و هزینه آن نیز پرداخت نمی‌شود بنابراین دستگاه با کیفیتی که وارد ایران می‌شود به اندازه هزینه‌اش درآمد ندارد. کسانی هم که بخواهند سود ببرند هیچ‌گاه وارد سرمایه‌گذاری در این بخش نمی‌شوند. دست‌اندرکاران این صنعت هم کمکی به پیشرفت آن نمی‌کنند. به عنوان مثال در گذشته وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نقش حمایتی و نظارتی داشته است در صورتی‌که امروزه، نقش حمایتی آن به صفر رسیده است. زیربنای کار در صنعت چاپ باید تغییر کند تا بتوانیم پیشرفت کنیم. اگر روند حرکت جامعه درست و صحیح باشد می‌توان به آینده امید داشت در غیر اینصورت اوضاع روز به روز بدتر می‌شود.»
اسدی این‌گونه ادامه می‌دهد: «مسئله‌ای که آقای سیدقاسمی‌پور می‌گویند حمایت مستقیم از چاپ نیست بلکه ایجاد بسترهای لازم برای به وجود آمدن فعل و انفعالات اقتصادی و تجاری در مملکت است. البته چاپ هم چیزی مجزای از آن نیست. اگر مشکلات صنعت چاپ حل شود مشکلات بقیه تولیدکنندگان هم حل خواهد شد. به اعتقاد من هیچ صنعتی نباید به حمایت نیاز داشته باشد. اگر سازوکارها و زیربناها درست باشد به صورت اتوماتیک صنعت هم درست خواهد شد. به عنوان مثال چند سال گذشته در انجمن چاپ دیجیتال کمترین قیمت برای اثر چاپی لارج فرمت را 14 هزار تومان قیمت‌گذاری کرده بودند در صورتی‌که در بازار به قیمت 3500 تومان هم فروخته می‌شد! چرا این تفاوت قیمت وجود داشت؟! به دلیل اینکه قانون درستی بر این جامعه حاکم نیست. وقتی دستگاه بزرگ و با تکنولوژی بالایی خریداری می‌شود باید در محل مناسب آن نصب شود. برای کار با چنین دستگاهی باید از افراد متخصص هم استفاده شود. پس مجموعه‌ای که به وجود می‌آید مجموعه‌ای قانونمند و با هزینه‌های بالاست. در حالی‌که عده‌ای با سرمایه‌گذاری کمتر دستگاهی را زیر پله گذاشته‌اند. اجاره، بیمه، مالیات و ... را هم به اندازه سایرین پرداخت نمی‌کنند در نتیجه سفارش چاپی را با هزینه کمتری انجام می‌دهند. از نظر شرکت‌های اروپایی کسی که بیمه و مالیات نمی‌دهد دزد است، اما در کشور ما این‌گونه نیست و مشتریان هم به سمت آن‌ها بیشتر می‌روند و از آن‌ها حمایت می‌کنند، چون قیمت پایین‌تری دارند. وقتی سازوکار این چنین است رقابت ناسالم به وجود می‌آید.»
مظفری به ترویج و شناخت چاپ دیجیتال در ایران اشاره می‌کند: «اولین مسئله‌ای که باید به آن توجه کرد مسئله ترویج و شناخت است که از ناآشنایی مشتریان سرچشمه می‌گیرد. این ناآگاهی از کم‌کاری ما فروشندگان ماشین‌آلات و کم‌کاری کسانی است که سرویس‌دهنده چاپ دیجیتال هستند. البته شرکت‌هایی هم وجود دارند که بسیار حرفه‌ای کار می‌کنند ولی به طور مثال حتی جلسه‌ای تشکیل نمی‌شود تا مزایای چاپ دیجیتال را به سایرین توضیح دهند. بنابراین کسانی که می‌توانند مشتری و سفارش‌دهنده این چاپ باشند از مزایای آن بی‌اطلاع هستند. موضوع دیگری که باید به اشاره کرد این است که هزینه تمام شده چاپ افست در ایران بسیار متفاوت از هزینه مرسوم آن در جهان است. یکی دلیل آن هم رقابت قیمتی است که وجود دارد و بسیاری از چاپخانه‌ها مجبور می‌شوند قیمت‌ها بشکنند و با حداقل سود کار کنند. دلیل دیگر ورود ماشین‌آلات دست دوم است که باعث می‌شود هزینه ماشین را که در قیمت محاسبه می‌کنند مبلغ کمتری باشد.
در نتیجه نقطه سربه‌سر بسیار پایین می‌آید. یعنی اگر در جاهای دیگر دنیا یک کار چاپی زیر 500 نسخه با چاپ دیجیتال کاملاً‌ توجیه اقتصادی دارد. ولی در ایران کاملاً برعکس است و این تیراژ شاید به 200 یا 300 نسخه و کمتر برسد. نکته دیگری که بسیار حایز اهمیت است این است که بسیاری از سفارش‌دهندگان کار دیجیتال کیفیت را قربانی هزینه می‌کنند. برای آن‌ها ارزان بودن بسیار بیشتر از کیفیت اهمیت دارد.»
مظفری از کمبود چاپ دیجیتال رول در کشور خبر می‌دهد: «اکثر ماشین‌های چاپ دیجیتال موجود در کشور از نوع تونری است. چند ماشین رول هم وارد کشور شده که زیاد هم موفق نبوده است بنابراین در بازار ما جای خالی دستگاه‌های رول برای کارهای خاص احساس می‌شود، البته تقاضای زیادی برای آن وجود ندارد. تکنولوژی که تقاضای زیادی دارد و آینده دیجیتال است. این تکنولوژی خیلی حساس به نوع مدیایی که برای چاپ استفاده می‌شود نیست ولی دستگاه‌های لیزری تونری به نوع کاغذی که استفاده می‌شود حساس است. وقتی شرکتی اعلام می‌کند که دستگاه من قادر به چاپ بر روی کاغذ بافت‌دار، 350 گرم، سایز بزرگ و ... است ارزش افزوده بالایی ایجاد می‌کند. همه شرکت‌ها به دنبال کاهش هزینه‌های دستگاه‌های خود هستند. بسیاری از آن‌ها اعلام می‌کنند اگر هزینه‌های دستگاه مثلاً 10 درصد پایین‌تر بیاید حاضر به سرمایه‌گذاری بیشتر هستند و دستگاه گران‌تری خریداری می‌کنند. همه این مسائل در تکنولوژی چاپ جوهرافشان وجود دارد و جزو مزیت‌های این نوع چاپ است. به طور کلی هزینه پایین‌تر، تنوع بیشتر روی مدیاهای چاپی و سرعت بالاتر جزء مزیت‌های چاپ جوهرافشان است. دلیل وارد نشدن این تکنولوژی به کشور عدم ثبات بازار و نبودن تقاضا برای این دستگاه است.»

- تعرفه‌های اثر چاپی با تکنولوژی چاپ دیجیتال
اسدی تعرفه‌گذاری بر روی اثر چاپی را به صید و فروش ماهی تشبیه می‌کند: «اگر به شمال کشور بروید مشاهده می‌کنید که ماهیگیران بعد از صید ماهی، اقدام به فروش آن می‌کنند آن هم با قیمت‌هایی که خود تعیین کرده‌اند. بازار اثر چاپی چاپ دیجیتال هم به همین صورت تعیین می‌شود و قیمت را کسی تعیین می‌کند که از همه ارزان‌تر می‌فروشد و آن کسی نیست جز کسی که غیرقانونی می‌فروشد و هزینه کارش پایین است بنابراین اگر کسی در اقتصاد ما بخواهد درست و قانونی کار کند اتوماتیک حذف خواهد شد.»
سید قاسم‌پور به تولیدات توسط سازمان‌های دولتی اشاره می‌کند: «طبق قانون اساسی سازمان‌های دولتی نباید تولیدکننده باشند. وقتی سازمان‌های دولتی به کارهای تولیدی وارد می‌شوند و با هر نرخی اقدام به فروش می‌کنند باز هم قیمت‌گذاری به سبک ماهی‌فروشی انجام می‌شود. سازمان‌های دولتی اساساً نباید حق داشته باشند به جز این‌که به خودشان خدمات بدهند به سایرین هم خدمت‌رسانی کنند. یکی از دلایلی که باعث می‌شود خدمت‌رسانی به خودشان توجیه شود این است که می‌گویند مثلاً کار ما امنیتی است و نباید خارج از سازمان انجام شود.»
ادامه صحبت درباره تعرفه کارهای چاپی دیجیتال را مظفری ادامه می‌دهد: «فکر می‌کنم اتحادیه دفاتر فنی نرخی را برای کارهای چاپی دیجیتال تعیین کرده است. اساساً تعیین نرخ برای این‌گونه کارها بسیار مشکل است چون به عواملی مانند سرمایه‌گذاری دستگاه که تفاوت قیمت و تفاوت کیفیت را در پی خواهد داشت بستگی دارد. بنابراین تعیین یک نرخ واحد کلی اشتباه است و کار را برای کسانی که سرمایه‌گذاری بیشتری انجام داده‌اند و دستگاه باکیفیت‌تری خریداری کرده‌اند و کار باکیفیت‌تری به مشتری ارائه می‌دهند، سخت می‌کند.»

- تیراژ در چاپ دیجیتال
سیدقاسمی‌پور تیراژ 200 برگ را مناسب برای استفاده از چاپ دیجیتال معرفی می‌کند: «معمولاً هزینه تمام شده برای تیراژ 200 برگ با چاپ افست سربه‌سر است ولی مسئله‌ای که مطرح است زمان است که با توجه به آن سفارش‌دهنده تصمیم می‌گیرد از چه روش‌ چاپی استفاده کند.»
اعتدال منفرد کیفیت چاپ دیجیتال در ایران را بررسی می‌کند: «در پاره‌ای موارد دیده شده است که کسی مثلاً سفارش 200 برگ کاتالوگ را دارد ولی چون کیفیت چاپ دیجیتال در ایران پایین‌تر از افست است ترجیح می‌دهد با افست چاپ کند. کیفیت در چاپ دیجیتال در ایران پایین است، علت آن هم واردات ماشین‌آلات ارزان قیمت است. اغلب این ماشین‌آلات ارزان قیمت ماشین‌آلات دست دوم هستند. همین عامل باعث افت کیفیت و کاهش سهم بازار شده است. معمولاً در ایران ماشین چاپ دیجیتال را به عنوان ماشین فانتزی با کیفیت پایین می‌شناسند.»
اسدی کیفیت چاپ دیجیتال در سطح جهان را بسیار بالاتر از افست معرفی می‌کند: «ماشین‌آلات بسیار پیشرفته‌ای توسط مثلاً شرکت ایندیگو ساخته شده است که کیفیت آن از کیفیت چاپ افست هم بالاتر است پس چاپ دیجیتال در دنیا از نظر کیفیت چیزی از افست کم ندارد.»
در ایران چون قیمت پایین‌تر تعیین‌کننده بازار است و قیمت اثر چاپی با ماشین‌های دست دوم ارزان‌تر است، بنابراین طبیعی است که کیفیت پایین باشد. به دلیل ورود دستگاه‌های دست دوم سیستم دیجیتال در ایران به درستی کار نمی‌کند و از نظر اقتصادی سرمایه‌گذاری در این حوزه اشتباه است.»
وی در ادامه عوامل انتخاب چاپ دیجیتال برای چاپ کتاب را برمی‌شمرد: «یک عامل بسیار مهم در انتخاب چاپ دیجیتال برای کتاب قیمت خود کتاب نیست بلکه بررسی تعداد مخاطبان کتاب است. باید در نظر داشت امروزه کتاب‌هایی وجود دارند که مخاطبان خاص دارند و در تیراژ بسیار پایین باید عرضه شود چون خریدار زیادی ندارند. مثلاً شاید چاپ کتابی با ماشین دیجیتال با تیراژ بیست عدد هر نسخه 200 هزار تومان هزینه داشته باشد در صورتی که چاپ هر نسخه این کتاب در تیراژ بالا با ماشین افست 20 هزار تومان تمام می‌شود ولی باز هم به چاپ دیجیتال مراجعه می‌شود چون تعداد زیاد از این کتاب خاص فروش نخواهد داشت و باید در انبار بماند که خواب سرمایه را به دنبال خواهد داشت و توجیه اقتصادی ندارد. البته به نظر من محصولات چاپی آنقدر تنوع دارند که نمی‌توان برای آن‌ها تیراژ خاصی را مدنظر قرار داد. مثلاً برای چاپ لیبل که بسیار هم با دستگاه دیجیتال انجام می‌شود نمی‌توان تیراژی تعریف کرد. برای تعریف تیراژ و بررسی قیمت و نقطه سربه‌سر آن با افست باید به صورت اختصاصی و با مشخص کردن دقیق محصول و کیفیت مورد نظر بررسی انجام شود در غیر اینصورت نمی‌تواند نظر قطعی داد.»
مظفری سه عامل توجیهی استفاده از چاپ دیجیتال را توضیح می‌دهد: «سه عامل وجود چاپ دیجیتال را توجیه می‌کند:
اول تیراژ پایین، دوم زمان کم، و سوم اطلاعات متغیر.
در زمینه اطلاعات متغیر بازار چاپ دیجیتال بسیار مناسب و رو به رشد است و از آن بازارهایی است که وقتی چاپخانه‌های دیجیتال به سراغ آن بروند دو رقیب را کنار خواهند زد. یکی کسانی هستند که سرمایه‌گذاری کم و دستگاه ارزان بی‌کیفیت خریداری کرده‌اند، و تخصص چاپ اطلاعات متغیر را ندارند. دیگر حذف شده چاپخانه‌های افست هستند. ولی چاپخانه‌های کمی هستند که به این قابلیت چاپ دیجیتال بها می‌دهند و سعی می‌کنند از آن استفاده کنند. در ایران بیشترین کاربردی که چاپ اطلاعات متغیر دارد در زمینه چاپ قبوض است. در صورتی که فرصت‌های جدید و بهتری وجود دارد. این قابلیت برای چاپخانه‌ها نه هزینه اضافی سرمایه‌گذاری دارد و نه هزینه تمام شده آن را افزایش می‌دهد، یک قابلیت کاملا نرم‌افزاری است که از آن استفاده نمی‌شود. اطلاعات متغیر عاملی است که می‌تواند تیراژهای چاپ دیجیتال را بالاتر ببرد.»

- کاربرد چاپ دیجیتال در ایران
اسدی لیبل را یکی از حوزه‌های پرکاربرد چاپ دیجیتال معرفی می‌کند: «چاپ دیجیتال در همه حوزه‌ها کاربرد دارد به خصوص لیبل. در ایران هم این بخش از چاپ دیجیتال بسیار پررونق است. مجموعه ما وقتی اولین دستگاه چاپ لیبل را وارد کرد، فقط هفته‌ای یک روز روشن می‌شد ولی در حال حاضر بسیار پرکاربردتر شده است. طبق اطلاعات به‌دست آمده به تازگی دستگاه efi وارد کشور شده است که دستگاهی بسیار پیشرفته است. از وقتی که سیستم‌های تکمیلی روی دستگاه‌های چاپ دیجیتال لیبل نصب شده است که کارایی این دستگاه‌ها را بیشتر کرده است. در حوزه تبلیغات هم فقط از چاپ دیجیتال استفاده می‌شود و کمتر از چاپ افست بهره می‌گیرند حتی پوسترهایی با تیراژ 500 تا 600 برگ که در گذشته با ماشین چاپ افست چاپ می‌شدند به دستگاه چاپ دیجیتال سپرده می‌شوند.»
وی ادامه می‌دهد: «دستگاه‌های بسیاری در دنیا وجود دارد که هنوز به کشور ما وارد نشده‌اند و یکی از مهم‌ترین آن‌ها سیستم اینک‌جت است. منظور از دستگاه چاپ دیجیتال اینک‌جت دستگاه چاپ تیراژی است و منظور دستگاه‌های اینک‌جت رومیزی نیست. البته اخیراً یک دستگاه چاپ دیجیتال اینک‌جت برای چاپ لیبل را شرکت کامل برچسب خریداری کرده است که هنوز به بهره‌برداری نرسیده است. ممکن است بعضی از تکنولوژی‌های چاپ دیجیتال وارد ایران شده باشد ولی به‌صورت محدود، یک یا دو دستگاه.»
اعتدال منفرد ورود دستگاه‌های دست دوم به کشور را در انتخاب و خرید دستگاه‌های نو بی‌تأثیر نمی‌داند: «شرکت ما سیستمی برای تولید کتاب‌های کم‌تیراژ، تیراژی حدود 300 تا 1000 جلد دارد ولی با بسیاری از ناشران که صحبت می‌کنیم ذهنیتی که از دستگاه‌های دست دوم دارند باعث می‌شود دنبال این دستگاه‌ها نروند. البته بسیاری از ناشران دوست ندارند تیراژی زیر 5000 جلد داشته باشند بنابراین در مقابل تولید کتاب با تیراژ پایین‌تر مقاومت می‌کنند.»
مظفری تبلیغات را بیشترین حوزه کاربرد چاپ دیجیتال می‌داند: «کاربرد عمده چاپ دیجیتال در ایران در زمینه تبلیغات است. ولی به حوزه‌های نشر و بسته‌بندی زیاد وارد نشده است. در زمینه نشر چون کیفیت اهمیت زیادی ندارد، بخشی از بازار نشر که تیراژهای محدود تولید می‌کند به سمت چاپ ریسوگرافی متمایل شده است که معایب خود را دارد. اگر بخواهیم بازار نشر را تقسیم‌بندی کنیم به جز افست و دیجیتال، ریسوگرافی هم سهمی در این بازار دارد. در بسته‌بندی بازاری است که فرصت کار زیادی دارد ولی در ایران شرکت‌ها هنوز به آن سمت نرفته‌اند و جزء بازارهایی است که کشور ما با آن بسیار فاصله دارد. اگر در زمینه تبلیغات با دنیا مثلاً 5 درصد فاصله داشته باشیم در زمینه بسته‌بندی این رقم بسیار بالاتر می‌رود. شاید بتوان گفت حتی یک درصد کارهای بسته‌بندی در ایران بصورت دیجیتال چاپ می‌شود. دو دوره گذشته دروپا، «دروپای اینک‌جت» لقب گرفته بود ولی در منطقه ما هنوز تقاضای آن وجود ندارد که ما فروشندگان دستگاه‌ها به دنبال تهیه و فروش آن برویم. کم کردن فاصله با جهان و رفتن به سمت دیجیتالی شدن به شرایط اقتصادی بستگی دارد که به چه میزان برندهای مطرح دنیا وارد ایران شوند و بازارهای جدید ایجاد کنند. در زمینه بسته‌بندی به چه میزان تنوع وجود داشته باشد که شرکت‌ها بخواهند محصولات جدیدشان را برای ارزیابی بازار با تیراژ پایین ارائه کنند. یکی دیگر از مسائلی که باعث می‌شود سریع‌تر به سمت دیجیتالی شدن پیش برویم کمک دولت به بخش خصوصی است. هنگامی که دولت کمک کند شرکت‌ها نگرانی کمتری برای سرمایه‌گذاری خواهند داشت. وقتی شرایط اقتصادی پایدار و بدون نوسان باشد، سرمایه‌گذار با خیال راحت سرمایه‌گذاری می‌کند، چون می‌داند که مثلاً تا پنج سال دیگر برای دستگاهش کار وجود دارد و فرصت هست دستگاه را مستهلک کند و این کار را انجام می‌دهد. در کل چاپخانه‌ها هر چه از ثبات اقتصادی و ورود شرکت‌های معتبر به کشور مطمئن‌تر باشند راحت‌تر سرمایه‌گذاری می‌کنند.»

- ماشین‌آلات تولید داخل
اسدی دستگاه‌های ساخت ایران را خوب ارزیابی می‌کند: «به نظر من دستگاه‌هایی که در ایران با اصول ساخته می‌شوند دستگاه‌های خوبی هستند. در کل، دستگاه‌های ساخت ایران دستگاه‌های بدی نیستند. اگر از بین دستگاه ایرانی و چینی بخواهم انتخاب کنم، صددرصد دستگاه ایرانی را انتخاب می‌کنم. همیشه هم قیمت دستگاه ایرانی از دستگاه چینی بالاتر است چون از قطعات مرغوب استفاده می‌شود.»
سیدقاسمی‌پور به وارداتی بودن قطعات دستگاه‌های ایرانی اشاره می‌کند: «با توجه به اینکه پیشرفته‌ترین صنعت کشور ما صنعت خودروسازی است ولی می‌بینم که با گران شدن دلار، این صنعت دچار مشکل شد. این نشان‌دهنده وارداتی بودن قطعات و مواد اولیه است. به نظر من تکنولوژی امری یکپارچه است و نمی‌توان گفت مثلا در یک زمینه بسیار پیشرفته هستیم در صورتی‌که در زمینه دیگر به جایی نرسیده‌ایم. ما ایرانی هستیم و خودمان را دوست داریم ولی باید واقع‌بین باشیم که قطعات دستگاه‌ها از خارج وارد می‌شوند. مثلا هد دستگاه دیجیتال که مهمترین بخش آن است از خارج از کشور وارد می‌شود بنابراین این دستگاه‌ها را نمی‌توان ایرانی نامید.»

- مشکلات وارداتی
اسدی مشکلات ارزی را مدنظر قرار می‌دهد: «یکی از مشکلات اصلی مشکلات ارزی است که در صورت حل شدن آن باری از روی دوش ما برداشته خواهد شد. مثلاً برای ارسال مقداری پول به اروپا شجره‌نامه کسی که می‌خواهد بفرستد و کسی که می‌خواهد دریافت کند را باید بفرستیم و نسبت به چند ماه قبل هم بدتر شده است. این مشکل هم به خارجی‌ها برمی‌گردد و ما در داخل کشور مشکلی نداریم.»
سیدقاسمی‌پور به تحریم‌ها اشاره می‌کند: «تحریم‌ها روی هزینه‌ها بسیار تأثیرگذار است. بسیار متفاوت است که بخواهیم کالایی را مستقیم و یا غیرمستقیم وارد کنیم. با حل شدن مشکل بیمه‌ها و حمل‌ونقل مقداری از مشکلات مرتفع شده است ولی بحث تحریم‌ها همچنان پابرجاست.»
اعتدال منفرد عدم تقاضا را علت اصلی وارد نشدن کالا می‌داند:‌ «مشکل اصلی بازار داخلی عدم تقاضاست. کالاهایی که ما وارد می‌کنیم جزء کالاهای ضروری مردم نیست و تقاضا برای خرید آن کم است. در سال گذشته تعداد زیادی چاپخانه تعطیل شده است و بسیاری از مشتریان ما هم اقدام به فروش دستگاه‌‌های خود کرده‌اند. این بدترین حالت ممکن است چون کسی که تا دیروز مشتری ما بود الان رقیب ما شده است.»
به نظر سیدقاسمی‌پور تولید در کشور ما سودآوری ندارد: «در حال حاضر تولید در مملکت ما سودآوری ندارد و کسی هم سرمایه‌گذاری نمی‌کند. در صنعت چاپ این معضل پیچیده‌تر است. اساساً وقتی تولید و چاپ مقرون به صرفه نباشد سرمایه‌داران ترجیح می‌دهند یا به شغل‌های دیگر وارد نشوند و یا حتی سرمایه خود را در بانک بگذارند و سود آن را دریافت کنند.»
این‌که مشکلات واردات برای همه صنوف یکسان است، دیدگاهی است که مظفری در این زمینه ارائه می‌دهد: «مشکلات واردات برای همه صنوف یکسان است و چاپ دیجیتالی‌ها هم از این قاعده مستثنی نیستند. عاملی که می‌تواند در این زمینه به یاری واردکنندگان برسد، اختصاص ارز با قیمتی پایین‌تر از نرخ آزاد است. طبیعتاً وقتی قیمت دستگاه پایین‌تر بیاید ما هم می‌توانیم ارزان‌تر بفروشیم و استفاده کننده دستگاه به سهولت بیشتری می‌تواند دستگاهش را مستهلک کند. به عنوان مثال اگر شخص حجم کار ثابت ماهی 10 هزار برگ داشته باشد یک دستگاه 100 میلیون تومانی را آسان‌تر از یک دستگاه 500 میلیون تومانی مستهلک می‌کند. مشکل دیگری که واردکنندگان با آن دست و پنجه نرم می‌کنند، مدت زمان زیادی است که جریان واردات به طول می‌انجامد. از چند سال گذشته با وضع قوانین و تبصره‌های مختلف، فرآیند واردات بسیار سخت و پیچیده شد.
وی مسئله خدمات پس از فروش دستگاه‌های چاپ دیجیتال را به دو بخش تقسیم می‌کند: «خدمات پس از فروش به دو قسمت تقسیم می‌شود: یکی تخصص نیروی انسانی است که دستگاه مشتری را سرویس می‌کند و به عهده ما فروشندگان دستگاه است. ما باید با وجود شرایط تحریم بتوانیم ارتباطمان را با سازندگان دستگاه و یا نمایندگان آن‌ها برقرار کنیم تا به نیروهای ما آموزش لازم را بدهند، تا بتوانند خدمات خوبی را به مشتری ارائه کنند. دیگری مسئله تأمین قطعات و مواد است که باز هم بر عهده ماست. سه چهار سال گذشته وضع قوانین و تبصره‌های جدید باعث ایجاد مشکلات زیادی برای واردات قطعات و مواد شد ولی خوشبختانه در حال حاضر این مشکلات کمتر شده است و واردات راحت‌تر انجام می‌شود.
در گذشته فروشندگان دستگاه و از جمله شرکت ما برای سرویس‌دهی به مشتری یک نوع قرارداد داشتیم، آن هم قرارداد و کلیک شارژ بود که متناسب با میزان کارکرد دستگاه سرویس‌دهی انجام می‌شد. باید این نکته توجه کنیم که هیچ دو مشتری به صورت مشابه با دستگاه کار نمی‌کنند و با هم تفاوت دارند. بنابراین باید با انعطاف بیشتر و قراردادهای متنوع‌تری با مشتری وارد کار ‌شویم که باعث می‌شود مشتری هم حق انتخاب داشته باشد و متناسب با کار و بودجه‌اش قرارداد ببندد.»

- تعطیلی چاپخانه‌ها
تغییر ماهیت چاپخانه‌ها یکی از مواردی است که اعتدال منفرد به آن اشاره می‌کند: «در سال‌های اخیر بسیاری از چاپخانه‌ها تعطیل شده‌اند، بسیاری دیگر هم تغییر ماهیت داده‌اند. در نظر بگیرید چند چاپخانه قدیمی هنوز هم کار می‌کند و با چه حجم تولید فعالیت می‌کند؟! در حال حاضر مشاوران توصیه می‌کنند که سرمایه‌گذاری در زمینه تولید انجام نشود چون توجیه اقتصادی ندارد.
اسدی در تأیید صحبت‌های اعتدال منفرد می‌گوید: «بله درست است بسیاری از چاپخانه‌ها تغییر ماهیت داده‌اند و ما دیگر چاپخانه قدیمی نمی‌بینیم. تعداد اندکی از چاپخانه‌های قدیمی هم که باقی مانده‌اند به زحمت سرپا ایستاده‌اند. تمامی رقبای اصلی ما چاپخانه‌هایشان را تعطیل کرده‌اند. کسانی هم که باقی مانده‌اند آن‌هایی هستند که بنیه قوی قبلی داشته‌اند و الان هم از همان دارایی‌های قبلی توانسته‌اند فعال بمانند. در این زمینه سرمایه‌گذاری جدید هم انجام نمی‌شود چون توان مالی کم است.»

- آینده چاپ افست در کنار چاپ دیجیتال
اسدی به سهولت تولید دستگاه‌های چاپ دیجیتال در برابر چاپ افست اشاره می‌کند: «آینده به سمتی پیش می‌رود که شرکت‌های افست در کنار شرکت‌های چاپ دیجیتال قرار می‌گیرند و این‌گونه نیست که چاپ افست حذف شود، چون تولیدکنندگان ماشین‌آلات افست بسیار قدرتمند هستند بنابراین در سال‌های آینده ممکن است تولیدکنندگان ضعیف‌تر ماشین‌آلات دیجیتال حذف شوند ولی افستی‌ها همچنان باقی خواهند ماند. به نظر من چون ساخت ماشین‌آلات دیجیتال بسیار ساده‌تر از چاپ افست است در آینده تولید آن بیشتر می‌شود و به گونه‌ای نیست که فقط چند برند مطرح، سازنده آن باشند.» اعتدال منفرد، روند را به صورت پیشرو و در جهت دیجیتالی شدن پیش‌بینی می‌کند: «همانطور که شرکت‌های تولیدکننده ماشین‌آلات افست درصدد هستند که یونیت دیجیتال را به تکنولوژی خود اضافه کنند و در جهت دیجیتالی شدن قدم برداشته‌اند در آینده شاهد تغییرات بیشتر این ماشین‌آلات در این جهت خواهیم بود.»

پست‌های مرتبط

• 

  ویژگی ها ی مهم یک چاپگر

  ویژگی ها ی مهم یک چاپگر
  از مهمترین ویژگی های مرتبط با چاپگر ، می توان به موارد

• 

  چاپگرهای لیزری

  چاپگرهای لیزری طرز کار این چاپگر های مانند دستگاه فتوکپی است. در ابتدا کاغذ توسط نور

• 

  چاپگر های جوهر افشان

  چاپگر های جوهر افشان در این چاپگرها مخازن جوهری وجود دارد . جوهر با فشار از روزنه

• 

  ویژگی یک دستگاه چاپ

  ویژگی ها ی مهم یک چاپگراز مهمترین ویژگی های مرتبط با چاپگر ، می توان به موارد زیر