گالینگور
- اسفند 18, 1395
- بازدید: 768
جلدسازی
براي ساخت جلد از مواد و جنس هاي مختلفي استفاده ميشود .
الف – گالينگور(چرم مصنوعی) : جنسي است متشکل از کاغذ و مواد پي وي سي و رزين که با رنگهاي مختلف و متنوع مخلوط و به يک سطح کاغذ ، توسط ماشينهاي مخصوص منتقل مي گردد .
در گذشته از پارچه به جاي کاغذ استفاده ميشد که اين روش منسوخ شده است. متأسفانه گالينگورهاي پشت کاغذي داراي استحکام کمتري است و براي کتابهاي باارزش و مرجع مناسب نيست .
ب – انواع پارچه : شامل ترمه ، مخمل، ساتين ، کتان و هرنوع پارچه ي ديگر ، حتي گوني چتايي .
ج – انواع چرم :تيماج ( از پوست بز توليد ميشود) ، ميشن (از پوست گوسفند توليد ميشود) ، خرم (از پوست گوساله)، چرم ساغري (از پوست خر) و چرم خوک ( که به علت عدم طهارت در ذات حيوان به طور کل در کشورهاي اسلامي از آن استفاده نميشود اما در کشورهاي ديگر از آن استفاده ميگردد) . اين توضيح ضروري است که بهترين چرم براي صحافي کتاب ، چرم ساغري است . زيرا چرم مذکور بعد از دباغي داراي نوعي چروک بسيار زيباست ، به علاوه از نظر استقامت در طول زمان از هرنوع پوسيدگي درامان ميماند و ضمناٌ لطافت خاصي هم نظير لطافت پوست خوک دارد. اين امکان وجود دارد که از پوست گوساله با حيواناتي نظير گورخر از طرف موي آن استفاده کنند که بسيار شکيل و چشم نواز است. توضيح اين که اين نوع جنس براي ساخت آلبوم، قاب، لوازم روي ميز و… به کار ميرود که ساخت آن به طور حتم نياز به تبحر خاص دارد.
غير از جنس هايي که ذکر گرديد، از مواد ديگري نيز براي ساخت جلد استفاده ميشود اين مواد عبارت اند از:
مقوا براي دو طرف جلد با قطرهاي مختلف که اصطلاحاٌ آنها را « لت» مي نامند .
باريکه ي شميز که بين دو « لت» قرار ميگيرد و آن را «عطف» جلد مي نامند .
مراحل کار :
اندازه ي دو « لت» مقوا : بعد از برش کتاب ، دو « لت » مقواي جلد را به اندازه اي مي بريم که از سه طرف کتاب (بالا، پايين و لت جلو) حداکثر پنج ميليمتر از کتاب بيرون قرار گيرد. اما در قسمت عطف يا « ته کتاب» ، مي بايست از لب تاي بدرقه در عطف با مقواي جلد فاصله باشد، به اين معني که باريکه ي شميز براي آن قسمت از ته جلد که حالت لولا دارد و اصطلاحاٌ « جاناخني» ناميده ميشود از هرطرف تا لب مقوا فاصله داشته باشد .
براي يک اندازه درآمدن فاصله ي بين عطف و لت ها، مقواي باريکي ميبريم که به آن مقواي وسط يا اندازه ي وسط گفته ميشود. با قراردادن اين مقوا بين دو مقوا، فاصله ها به يک اندازه درمي آيد .
جلد گالينگور
ساخت جلد با گالينگور، هم با دست و هم با ماشين امکانپذير است . ساخت جلد به شکل سري سازي با گالينگور با سرعت صورت مي پذيرد. بعضاٌ جلدهايي ساخته ميشود که عطف آن از گالينگور و دوطرف مقوا از پوشش هاي ديگر مانند کاغذهاي رنگي استفاده ميشود .
براي ساخت ، ابتدا گالينگور را چسب ميزنيم و مقواي لت را روي آن قرار ميدهيم . سپس مقواي وسط و بعد از آن لت ديگري روي پوشش ميچسبانيم . باريکه ي عطف را نيز ميچسبانيم . بعد جلد را برمي گردانيم و با دست بر روي گالينگور ميکشيم تا تمام قسمتها به خوبي بچسبد. در آخرين مرحله دورتادور جلد را برگردان ميکنيم.
ساخت جلد :
بعد از آن که مقواهاي جلد و باريکه ي عطف آماده شد، با محاسبه ي اندازه ها، اندازه ي چرم از هرطرف (چهارطرف) بريده ميشود .
ابتدا يک « لت » مقوا را چسب ميزنيم و بر روي پوشش قرار مي دهيم و بعد باريکه ي وسط را قرار مي دهيم . باريکه ي وسط را چسبانده و بعد به فاصله ميليمتری از باريکه ي وسط ، مقواي دوم را چسب ميزنيم و بر روي چرم قرار ميدهيم . بعد از بريدن گوشه هاي چرم ، چهارطرف را از داخل برروي مقوا برميگردانيم.
مقوا را هم به صورت ساده و هم گرد ميتوان اعمال نمود. براي تميزترشدن قسمت برگردان بهتر است به مقوا چسب زده شود. گوشه ها را با وسيله اي به نام درفش ميتوان خيلي ظريف به داخل کشيد. پس از آن لبه گالينگور بايد با کشش زياد روي لبه مقوا برگردانده شود ،به طوري که فضاي خالي بين لت مقوا و پوشش وجود نداشته باشد .
تجليد : براي تلفيق جلد و کتاب بايد ابتدا قسمت عطف و جا ناخني را چسب زده و کتاب باتوجه به سر و ته و با حفظ فاصله يکسان از بالا و پايين کتاب در جلد قرار گيرد. در اين مرحله کتاب بايد در دستگاه پرس جاناخني قرار گيرد تا چسب خشک شود .
پس از خشک شدن، آستر بدرقه ي ابتدا و انتها را به مقواي جلد مي چسبانيم و تحت فشار قرار مي دهيم تا کاملاٌ خشک شود .
لازم به ذکر است ، مراحل تکميل جلد (طلاکوبي ، چاپ ، گودکردن و …) قبل از تجليد انجام ميشود .
در جلدسازي ماشيني تمام مراحل با همين روش ولي به وسيله ي نوردها، پنجه ها و … انجام ميشود .
