استانداردهای بین المللی برای چاپ کاران از جمله دقت بیشتر به مقواهای وارداتی
وقتی صحبت از استاندارد به میان میآید، همه نگاهها به سازمان استاندارد ملی، جلب میشود. بنابراین دور از انتظار نیست که سری به آزمایشگاه بستهبندی این سازمان بزنیم تا از چند و چون استانداردهای رایج در ارتباط با بستهبندی مقوایی و به طور مشخص مقوای پشت طوسی باخبر شویم. آزمایشها و استانداردهایی که در سازمان استاندارد ملی در این باره مطرح میشود، کم و بیش با استانداردهای معتبر بینالمللی منطبق هستند، اما رعایت آنها و نظارت بر تولید و مصرف مقوای پشت طوسی، مسالهای دیگر است که از توان اجرایی و نیز شرح وظایف این سازمان فراتر میرود. در اینجا با آزمایشها و روشهای ارزیابی مشخصات فنی و فیزیکی، میکروبی و شیمیایی مقوای پشت طوسی و استانداردهای معین برای کاربردهای معین آشنا میشویم. لاله جاوید، مسوول بخش آزمایشگاه بستهبندی سازمان استاندارد ملی، به سوالات ما در خصوص استانداردهای موجود در زمینه مقوای پشت طوسی و همچنین نحوه اعمال آنها پاسخ میدهد:
چه استانداردهایی برای مقوای پشت طوسی در ایران تدوین شده است؟
به طور کلی استانداردها به دو نوع «ویژگیها» و «روش آزمون» تقسیم میشوند. اغلب استاندارد ISO و یا استانداردهایی همچون BS انگلستان، DIN آلمان، GIS ژاپن و استانداردهای هند به عنوان استاندارد مرجع مورد استفاده قرار میگیرند. در صورتی که استاندارد بینالمللی وجود داشته باشد، با در نظر گرفتن شرایط کشور، ترجمه و تدوین میشود. اما در مواردی که استاندارد بینالمللی وجود نداشته باشد، سازمان استاندارد به صورت پروژه تحقیقاتی کار میکند.
به عنوان مثال برای اندازهگیری ویژگیهای شیمیایی مقوا استاندارد بینالمللی وجود نداشت و کارشناسان سازمان به صورت طرح تحقیقاتی کار کردند و مشخصههایی مانند اندازهگیری فلزات سنگین، فرمالدئید، درجه روشنی و ... را برای آن در نظر گرفتند و به صورت یک استاندارد درآوردند. ایران اولین کشوری است که استاندارد مدونی در این زمینه و برنامه تهیه پروپوزال جهت ارایه به TC6 دارد.
در زمینه استانداردها و آزمایشهای مقوای پشت طوسی توضیح دهید.
در مورد مقوا، آزمایشهای کنترل کیفیت را بر اساس استانداردهای موجود انجام میدهیم. استاندارد 14340، یک استاندارد کلی برای مقواهای پشت طوسی است. اما بسته به نوع کاربرد مقوا، آزمایشهای متفاوتی روی آنها انجام میشود. برای مثال شماره استاندارد 1871 برای کاربرد مقوای پشت طوسی در بستهبندی صابونها، 1870 برای پودرهای شوینده، 3341 و 10687 برای بستهبندی مواد خوراکی است. میبینید که بسته به نوع کاربرد، استاندارد مشخصی تعریف شده است. در هر استاندارد فاکتورهایی مشخص و روش آزمونی بیان شده و هر کدام شامل یک سری مراجع الزامی هستند. مراجع الزامی هم شامل استانداردهایی میشود که برای روش آزمون، نمونهبرداری و مشروطسازی مورد استفاده قرار میگیرد.
آزمایش مقواهای پشت طوسی در سه بخش فیزیکی، میکروبی و شیمیایی انجام میشود. در بخش فیزیکی که وظیفه ماست بحث گرماژ، مقاومت به ترکیدن، اندازهگیری رنگ و ظاهر، نوع پوشش، میزان تاخوردگی، اندازهگیری شقی مقوا، ماتی و براقی، درجه روشنی که از نظر کیفیت چاپ، فاکتورهای مهمی به شمار میروند، مورد آزمایش قرار میگیرند. در بخش شیمیایی نیز آزمونهایی جهت اندازهگیری فلزات سنگین شامل سرب، جیوه و کادمیم، اندازهگیری PCB، درجه سفیدی، اندازهگیری PH و یا میزان ترکیبات مضر کلر- که وجودش مشکلات سرطانزایی را ایجاد میکند- اعمال میشود.
آیا آزمونها به همان صورت که در استاندارد بیان شده، اعمال میشود؟
ما تقریبا کاملترین آزمایشگاه را داریم و تمام آزمونها را در مورد بستهبندی میتوانیم انجام دهیم. در استاندارد روش آزمون، شرایط انجام آن آزمون بیان شده و ما دقیقا همان روش آزمون را اعمال میکنیم. بعضی از استانداردها به خصوص در بستهبندی مقوایی و کاغذی روش مشروطسازی دارد، یعنی نمونه شما باید در یک شرایط خاص (مانند دما یا رطوبت مشخص) مورد آزمون قرار بگیرد تا به نتیجه درستی برسیم. در واقع هر استاندارد یک دستورالعمل برای کار است و ما تا آنجا که امکان دارد تلاش میکنیم همه شرایط را رعایت کنیم.
آیا تمام استانداردهای بینالمللی در مورد مقوای پشت طوسی در ایران اعمال میشود؟
از آنجا که مرجع ما به طور معمول استانداردهای TAPPI است، تقریبا تمام استانداردهای بینالمللی در این زمینه ترجمه شده و موجود است. فقط چند فرآورده مانند مقواهای گلاسه و یک سری کاغذهای بستهبندی، استاندارد جهانی ندارند.
با توجه به این که مقواهای پشت طوسی بازیافتی هستند، آیا از نظر بهداشتی مشکلی برای محصول خوراکی به وجود نمیآید؟
اگر مقوای بازیافتی نباید به طور مستقیم در تماس با ماده غذایی باشد. به طور معمول محصول اصلی داخل بستهبندی اولیه قرار میگیرد و مقوا نقش بستهبندی ثانویه را دارد. اگر مقوای بازیافتی در تماس با مواد خوراکی باشد، باید ویژگیهای شیمیایی موجود در استاندارد 10687 را دارا باشد، خارج از آن به هیچ عنوان اجازه تولید داده نمیشود. این درصورتی است که تولید داخلی باشد، در مورد نمونههای خارجی، چون حمل و نقل صورت میگیرد، از نظر میکروبی، نمیتوان کاری برای آنها انجام داد. در حال حاضر استاندارد میکروبی مدونی در این زمینه موجود نیست.
استفاده از مقوای بازیافتی در قنادیها و فستفودها نیز دیده میشود، آیا استانداردی در این زمینه وجود دارد؟
برای پیتزا که فرآورده داغ است، استاندارد خاصی وجود ندارد. در کشورهای دیگر پیتزا یا مواد خوراکی داغ را در بستهبندی قهوهای رنگ استفاده میکنند که مقوای کرافت با خمیر دست اول هستند. البته در این مقواها نیز اگر لیگنینزدایی کامل صورت نگیرد به مرور مواد سمی در آن تولید میشود.
اما در مورد جعبه شیرینی، ارتفاع خاصی برای آن در نظر گرفته شده که جعبهسازان ملزم به رعایت آن هستند و همچنین مقواهای مورد استفاده در جعبه شیرینی با توجه به جدولی که در استاندارد 3341 آمده، باید از محدوده میکروبی معینی، تجاوز نکند و اگر قارچ و کپک و ... موجود در مقوا بیشتر از حد مجاز باشد، مجوز تولید داده نمی شود.
آیا محدودیتهایی برای تولید مقوای بازیافتی در نظر گرفته شده است؟
چون منابع طبیعی کم است،کل دنیا به بازیافت روی آورده، بنابراین نمیتوان ممنوعیت تولید ایجاد کرد. اما محدودیتهایی در نحوه انجام کار داریم. به عنوان مثال برای جعبه شیرینی آییننامه کار و روش تولید مقوا داریم که فرآورده یک واحد تولیدی چه مشخصاتی باید داشته باشد. انبار مواد اولیه، انبار مواد تولید شده، سالن تولید و شرایطی که باید در نظر گرفته شود در استاندارد آورده شده است. فقط در مورد فراوردههای یخزده استانداردی نداریم که محدودیت استفاده از مقوای پشت طوسی را معین کرده باشد.
نظارت سازمان ملی استاندارد در زمینه اعمال این استانداردها چگونه است؟
از آنجا که این استانداردها اجباری هستند، آزمونها به طور مرتب، هرماه یکبار توسط ادارات استانی کنترل و نمونهبرداری میشوند و یا به صورت رندوم برای ما یا آزمایشگاههای همکار میفرستند. در سالهای گذشته، مشکل زیادی داشتیم و واحدهای تولیدی در چارچوب استاندارد کار نمیکردند، اما از زمانی که تشکلهای صنفی فعال شدهاند، اوضاع بهتر شده است.
تمام کارخانههای تولیدی باید آزمایشگاه میکروبی داشته باشند و بتوانند یک سری فاکتورهای فیزیکی را نیز مورد آزمون قرار دهند. در مورد آزمایشهایی همچون اندازهگیری درصد فلزات سنگین که نیاز به دستگاههای گران قیمت دارند، موظفاند با یک آزمایشگاه قرارداد داشته باشند و هنگام مراجعه کارشناسان سازمان استاندارد باید گزارش تستها را ارایه دهند. در مورد محصولات وارداتی، به دلیل بالا بودن حجم واردات، ما به تنهایی نمیتوانیم کنترل کنیم. آزمایشگاههایی در مبادی ورودی کشور و همچنین در تهران وجود دارد که آزمونهای مورد نیاز را انجام میدهند تا کنترلهای لازم صورت گیرد.
.png){kind=small}
.png){kind=small}
.png){kind=small}
.png){kind=small}
.png){kind=small}
